Danıştay 10. Daire E.2024/6710 K.2025/457

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca hazırlanan Tetkik Hakiminin raporu ve sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin dava dilekçesi öncelikle 2577 sayılı Kanun'un 14. maddesinin 3. fıkrasının (g) bendi uyarınca anılan Kanun'un 3. maddesine uygun olup olmadığı yönünden incelenerek gereği görüşüldü:

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 3. maddesinde, idari davaların, Danıştay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle açılacağı; dilekçelerde, tarafların ve varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadları veya unvanları ve adreslerinin, davanın konusu ve sebepleri ile dayandığı delillerin, davaya konu olan idari işlemin yazılı bildirim tarihinin gösterileceği, ayrıca dava konusu kararın ve belgelerin asılları veya örneklerinin dava dilekçesine ekleneceği, dilekçeler ile bunlara ekli evrakın örneklerinin karşı taraf sayısından bir fazla olacağı hükmü yer almış.

14. maddesinin 3. fıkrasında dilekçelerin 3. ve 5. maddelere uygun olup olmadıkları hususu ilk inceleme konuları arasında sayılmış. 15. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde de, dilekçelerin, 3. ve 5. maddelere uygun olmaması halinde otuz gün içinde uygun şekilde yeniden düzenlenmek veya noksanlıkları tamamlanmak üzere reddine karar verileceği kuralı getirilmiştir.

Yargılama hukukunun temel ilkelerinden biri taleple bağlılıktır. Bu ilke uyarınca iptali istenen idari işlemle sınırlı olarak mahkemelerce inceleme yapılması gerekmekte olup, talebin incelemeye konu olabilecek nitelikte açık, her türlü tereddütten uzak, belirli ve somut olması gerektiği kuşkusuzdur. İptal davalarında iptali istenilen işlem ya da işlemlerin sayı, tarih, tebliğ tarihi belirtilmek ve menfaat bağı kurulmak suretiyle işlemin tamamının mı, yoksa belli kısımlarının mı iptalinin istenildiğinin hukuka aykırılık sebepleriyle birlikte açıkça gösterilmesi gerekmektedir.

Birçok maddeden oluşan bir düzenleyici işlemin tümünün, yetki veya şekil yönünden hukuka aykırılık sebebiyle iptalinin istenebilmesi mümkün ise de, yargı yerince, dava konusu düzenlemeyi yapan idarenin yetkili bulunması ve işlemde şekil yönünden hukuka aykırılık görülmemesi halinde, tek tek maddelerin incelenmesine geçileceğinden, incelenecek her maddeye veya düzenlemeye yönelik olarak menfaat ilgisinin ve hukuka aykırılık sebeplerinin davacı tarafından gösterilmiş olması gerekmektedir.

Bu nedenle bir düzenleyici işlemin tümüne yönelik yetki veya şekil yönünden hukuka aykırılık iddialarıyla birlikte düzenlemenin bir kısmının veya tamamının aynı anda dava konusu edilmesi mümkün ise de, düzenleyici işlemin tümüne yönelik yetki ve/veya şekil yönünden hukuka aykırılık iddiasında ve iptal isteminde bulunulduktan sonra, mutlaka işlemin diğer unsurları (sebep, konu, maksat) yönünden hukuka aykırılığı ileri sürülen ve iptali istenilen maddelerin tereddüte yer bırakmayacak şekilde açıkça belirtilmesi ve maddelerin davacının menfaatini nasıl etkilediği konusunun ortaya konulması gerekmektedir.

Dava dilekçesi ve eklerinin incelenmesinden; dilekçenin "davanın konusu" ile "talep" kısımlarında, dava konusu Tebliğin 3. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendinin ve 10. maddesinin iptali istemiyle birlikte 6. maddesinin tamamının da iptalinin istenildiğinin belirtildiği; dilekçenin içeriğinde ise, dava konusu maddelerin öncelikle yetki yönünden tamamının iptalinin istenildiğinin belirtildiği, ancak bu iddia uygun görülmediği takdirde, birinci fıkrası 6 bent olmak üzere toplam 2 fıkradan oluşan 6. maddesinin hangi kısım ya da kısımlarının iptalinin istenildiğinin açıkça belirtilmediği;

yalnızca bu maddenin 1. fıkrasının (b), (c), (ç) ve (d) bentleri yönünden hukuka aykırılık iddialarına değinildiği, ancak 1. fıkrasının (a) ve (e) bentleri ile 2. fıkrası bakımından hukuka aykırılık iddiasına ve davacının menfaatinin nasıl etkilendiğine dair herhangi bir açıklamaya yer verilmediği görülmektedir.

Bu haliyle, dava konusu edilen Tebliğin 6. maddesinin iptali istemi yönünden, yetki bakımından hukuka aykırılık iddiası yerinde görülmediği takdirde maddenin tamamının mı yoksa belli kısım veya kısımlarının mı iptalinin istenildiğinin net olarak anlaşılamadığı gibi dava dilekçesinin kendi içerisinde tutarlılık göstermediği, dolayısıyla 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun düzenlenmediği sonucuna varılmıştır.

Bu durumda, "Ulusal Taşıt Tanıma Uygulama Genel Tebliği (Sıra No:1)'nin" yetki yönünden tamamının iptalinin istenilmesi mümkün olmakla birlikte, bu istemin yerinde görülmemesi halinde, hangi kısım veya kısımlarının dava konusu edildiğinin madde, fıkra ve bent olarak belirtilmek suretiyle açıkça gösterilmesi, hukuka aykırılık sebepleri ve bu düzenleme veya düzenlemelerin davacının menfaatini ne şekilde etkilediğinin iptali istenen her bir kısım yönünden ayrı ayrı açıklanması, istemin dava dilekçesinin konu, içerik ve sonuç kısımlarında uyumlu bir şekilde belirtilmesi suretiyle 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun olarak yenilenen, Danıştay Başkanlığına hitaben yazılmış açık ve anlaşılabilir bir dilekçeyle dava açılması gerekmektedir.