Danıştay 12. Daire E.2018/1713 K.2023/2555

2- … Bakanlığı VEKİLİ : Av. … 3- … Başkanlığı VEKİLİ : Av. … 4- … Genel Müdürlüğü

VEKİLİ

Hukuk Müşaviri …

DAVANIN KONUSU

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun Geçici 43. maddesi uyarınca, aynı Kanun'un 4/C maddesi kapsamında geçici personel statüsünde çalışmakta iken, 4/B'li sözleşmeli personel statüsüne geçirilen idari büro görevlileri ve idari destek görevlileri için hazırlanan tip hizmet sözleşmesinin 8/b maddesinde yer alan "İlgilinin, 5510 sayılı Kanun hükümleri uyarınca yaşlılık veya malullük aylığına hak kazandıkları tarihte sözleşmesi sona erer." düzenlemenin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

Dava konusu hizmet sözleşmesinin idari büro ve idari destek görevlisi için hazırlandığını, anılan sözleşmenin tip sözleşme olduğunu ve personelin bu sözleşme hükümlerini müzakere etme imkanı bulunmadığı, dava konusu sözleşme maddesinin açıkça 06/06/1978 tarih ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile yürürlüğe konulan sözleşmeli personel çalıştırılmasına ilişkin usul ve esasların 12. maddesine aykırı olduğu, anılan madde de özel kanunlarda yaş haddine ilişkin hüküm bulunmayan haller dışında, 65 yaşına kadar çalışma hakkı tanındığını, dava konusu ibare ile 65 yaş sınırının daraltıldığı, çalışma hakkının sınırlanarak,

emekliliğin dayatıldığı, hizmet sözleşmesinin üst hukuk normlarına açıkça aykırılık teşkil ettiği, bu düzenlemenin çalışma hakkı ve sosyal güvenlik hakkını da ihlal ettiği; nitekim, ne 657 sayılı Kanunda ve 5510 sayılı Kanunda, ne de Anayasada 65 yaş sınırı dışında bir yaş sınırının belirlenmediği, 4/B statüsünde çalışanların imzaladıkları hizmet sözleşmesinin 8/c maddesinde ilgilinin 65 yaşı doldurması durumunda hiç bir işleme gerek kalmadan sözleşmenin sona ereceğinin belirtildiği; bu durumda, aynı statüde çalışanlar arasında eşitsizlik oluştuğu ileri sürülmektedir.

DAVALI İDARELERİN SAVUNMALARI

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın Savunması :

Husumetin kendilerine yöneltilemeyeceği, 657 sayılı Kanun'un 4/B maddesine 696 sayılı KHK ile eklenen altıncı fıkrada ve 26/03/2018 tarihinde Bakanlar Kurulu kararı ile sözleşmeli personel çalıştırılmasına, ilişkin usul ve esaslara eklenen Ek 9. madde de sözleşmeli personel statüsüne aktarılanların sözleşmelerinin yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazandıkları tarihte sona ereceğinin kurala bağlandığı; ayrıca, 657 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 43. maddede aynı doğrultuda düzenlemenin yer aldığı, bu nedenle dava konusu sözleşme maddesinin de hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın Savunması :

2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine göre kadro ve pozisyon ihdasının; kapsama giren kuruluşlara ilişkin sözleşmeli personel pozisyon, nitelik ve sayılarının Cumhurbaşkanlığınca ihdas edildiği, bu kararnameyle ilgili tereddütlerin giderilmesinin de Strateji ve Bütçe Başkanlığı ile Devlet Personel Başkanlığının görevli ve yetkili olduğu ve dolayısıyla kendilerinin değil, Strateji ve Bütçe Başkanlığının hasım mevkiine alınması gerektiği ileri sürülmektedir.

Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı'nın Savunması :

Kendi başkanlıklarında görev yapanların sendika üyesi olmayacağı dolayısıyla davacı sendikanın kendi idarelerinin de örgütlü olmadığı, yetkilerinin bulunmadığı belirtilerek hasım mevkiinde çıkarılmaları gerektiği, 657 sayılı Kanun'un 4/B fıkrasına yapılan ekleme uyarınca esasların Geçici 11. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca ve 657 sayılı Kanun'un Geçici 43. maddesi uyarınca özelleştirme sonucu işsiz kalanların yaşlılık veya malullük aylığı bağlanana kadar istihdam edilmelerinin öngörüldüğü, kanun maddelerinde zaten idareye takdir hakkı bırakılmadan objektif ve öngörülebilir kural çerçevesinde sözleşmelerin sona ereceği tarihin belirlendiği, 4/C li personelin 4/B statüsüne geçiş sürecinde ilgililerin herhangi bir şekilde kazanılmış haklarına da müdahale edilmediği ileri sürülmektedir.

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü'nün Savunması :

657 sayılı Kanuna eklenen Geçici 43. maddede zaten 4/C kapsamında sözleşmeli personel kadrosuna atananların yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazandıkları tarihe kadar istihdam edileceklerinin açıkça belirtildiği, dava konusu edilen hizmet sözleşmesinin 8/b maddesinin 657 sayılı Kanun'un Geçici 43. maddesinin altıncı fıkrası ile aynı yönde olduğu, her iki düzenlemede de, idari büro görevlisi ve idari destek görevlilerinin görev sürelerinin yaşlılık veya malullük aylığına hak kazandıkları tarihte sona ereceğinin düzenlendiği;

davacı tarafın eşitlik ilkesine aykırı olduğu yönünde iddiası olduğundan aynı zamanda Anayasaya aykırılık iddiasının da bulunması ve incelemenin de Anayasa Mahkemesi tarafından yapılması gerektiği; davacının, hizmet sözleşmesinin Bakanlar Kurulu eki Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Usul ve Esaslara aykırı olduğu yönünde iddiasının da bulunduğu, ancak dava konusu düzenlemenin Bakanlar Kurulu Kararının da üst normu olan Kanuna uygun olduğu, bu ikisi çeliştiğinde Kanunun uygulanacağı, dava konusu hizmet sözleşmesinin tip sözleşme olduğu, Maliye Bakanlığı tarafından hazırlandığı,

kendilerinin herhangi bir tasarrufu olmadığı ve husumetin kendilerine yöneltilemeyeceğini ileri sürülmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : …

DÜŞÜNCESİ

Dava; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun Geçici 43 üncü maddesi uyarınca, anılan Kanun'un 4/C maddesi kapsamında geçici personel statüsünde çalışırken, 4/B kapsamında sözleşmeli personel statüsüne geçirilen idari büro görevlileri ve idari destek görevlileri için hazırlanan Tip Hizmet Sözleşmesinin 8/b maddesinde yer alan "İlgilinin, 5510 sayılı Kanun hükümleri uyarınca yaşlılık veya malullük aylığına hak kazandıkları tarihte sözleşmesi sona erer." hükmünün iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "İstihdam şekilleri" başlıklı 4. maddesinde, kamu hizmetlerinin memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürüleceği hükme bağlanmış, aynı maddenin (mülga) "Geçici personel" başlıklı C bendinin birinci fıkrasında da geçici personel.

"Bir yıldan az süreli veya mevsimlik hizmet olduğuna Devlet Personel Başkanlığı ve Maliye Bakanlığının görüşlerine dayanılarak Bakanlar Kurulunca karar verilen görevlerde ve belirtilen ücret ve adet sınırları içinde sözleşme ile çalıştırılan ve işçi sayılmayan kimselerdir." şeklinde tanımlanmış, anılan C bendine 10/09/2014 tarih ve 6552 sayılı Kanun'un 66. maddesi ile eklenen ikinci fıkrasında ise.

"Özelleştirme uygulamaları sebebiyle iş akitleri kamu veya özel sektör işverenince feshedilen ve 24/11/1994 tarihli ve 4046 sayılı Kanun kapsamında diğer kamu kurum ve kuruluşlarına nakil hakkı bulunmayan personel de bu fıkra kapsamında yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazanıncaya kadar istihdam edilebilir.

Bu kapsamda istihdam edileceklerin sayısı, öğrenim durumlarına göre çalışma şartları ve bunlara ödenecek ücretler ile diğer hususlar Devlet Personel Başkanlığı ve Maliye Bakanlığının görüşleri üzerine Bakanlar Kurulunca belirlenir." hükümlerine yer verilmiştir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na, 24/12/2017 tarih ve 30280 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 696 sayılı KHK'nın 18. maddesi ile eklenen Geçici 43. madde ile, 4/C maddesi kapsamında geçici personel statüsünde istihdam edilen personelin, 4/B maddesi kapsamında çalışan sözleşmeli personel statüsüne geçirilmesi imkanı sağlanmış, maddenin 6. fıkrasında, "4 üncü maddenin mülga (C) fıkrasının ikinci paragrafı kapsamında yer alanlardan sözleşmeli personel pozisyonlarına atananların istihdam süreleri hiçbir şekilde sosyal güvenlik kurumlarından yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazandıkları tarihi geçemez." kuralı öngörülmüştür.

Anılan Geçici 43. maddede, 4/C maddesinin birinci fıkrası uyarınca çalışanlar bakımından yeni geçtikleri sözleşmeli personel kadrosunda özel bir çalışma üst sınırı öngörülmezken, ikinci fıkra uyarınca çalışanlar bakımından, yani özelleştirme uygulamaları sonucunda işsiz kaldığı için geçici personel olarak istihdam edilenler bakımından, mülga edilen 4/C maddesinin ikinci fıkrasında önceden de bulunan yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazanma yönündeki çalışma üst sınırı korunmuştur.

Yukarıda yer verilen mevzuatın değerlendirilmesinden; 657 sayılı Kanunun 4/C maddesinin ikinci fıkrası uyarınca çalışanlar bakımından, yeni geçtikleri sözleşmeli personel kadrosunda, hem eskiden tabi oldukları 4/C maddesinin ikinci fıkrasında, hem de Geçici 43. maddede yer alan emredici hüküm uyarınca yaşlılık veya malullük aylığını almaya hak kazanıncaya kadar çalışabilecekleri, 4/C maddesinin birinci fıkrası uyarınca çalışanlar bakımından ise yeni geçtikleri sözleşmeli personel kadrosunda, 4/B'li sözleşmeli personelin tabi olduğu çalışma üst sınırına ilişkin kurallara tabi olacakları, yani kural olarak 65 yaşını doldurana kadar çalışabilecekleri anlaşılmaktadır.

Dava konusu Tip Sözleşmenin ise, 657 sayılı Kanun'un 4/C maddesinin hem birinci hem de ikinci fıkrası uyarınca çalışırken sözleşmeli personel statüsüne geçirilen personele uygulanacak olan bir sözleşme olduğu göz önüne alındığında, yukarıda açıklanan ayrıma yer verilmeksizin, diğer bir deyişle 4/C maddesinin birinci fıkrası kapsamında çalışanları ayrık tutulmaksızın, "İlgilinin, 5510 sayılı Kanun hükümleri uyarınca yaşlılık veya malullük aylığına hak kazandıkları tarihte sözleşmesi sona erer." hükmüne yer verilmek suretiyle, 4/C maddesinin birinci fıkrası kapsamında geçici personel olarak çalışırken sözleşmeli personel kadrosuna geçirilenler bakımından hukuka aykırı bir sınırlandırmaya gidildiği sonucuna varılmaktadır.

Bu itibarla, dava konusu Tip Hizmet Sözleşmesinin hukuka aykırı bulunan 8/b maddesinin iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, duruşma için önceden belirlenen 16/05/2023 tarihinde, davacı vekili Av. ... ile davalı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı vekili Av. ... ile davalı Hazine ve Maliye Bakanlığı vekili Av. ..., davalı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü vekili Hukuk Müşaviri …'in, davalı Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı vekili Av. ... ile geldiği, Danıştay Savcısı ...'in hazır olduğu görülerek duruşmaya başlanıldı. Taraflara usulüne uygun söz verilip dinlenildi ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındı. Taraflara son kez söz verildikten sonra duruşmaya son verildi.

Davalı idarelerin husumete ilişkin itirazları yerinde görülmeyerek, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun Geçici 43. maddesi uyarınca, aynı Kanun'un 4/C maddesi kapsamında geçici personel statüsünde çalışmakta iken, 4/B'li sözleşmeli personel statüsüne geçirilen idari büro görevlileri ve idari destek görevlileri için hazırlanan tip hizmet sözleşmesinin 8/b maddesinde yer alan "İlgilinin, 5510 sayılı Kanun hükümleri uyarınca yaşlılık veya malullük aylığına hak kazandıkları tarihte sözleşmesi sona erer." düzenlemenin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "İstihdam şekilleri" başlıklı 4. maddesinde, kamu hizmetlerinin memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürüleceği hükme bağlanmış, aynı maddenin (mülga) "Geçici personel" başlıklı C bendinin birinci fıkrasında da. Geçici personel.

"Bir yıldan az süreli veya mevsimlik hizmet olduğuna Devlet Personel Başkanlığı ve Maliye Bakanlığının görüşlerine dayanılarak Bakanlar Kurulunca karar verilen görevlerde ve belirtilen ücret ve adet sınırları içinde sözleşme ile çalıştırılan ve işçi sayılmayan kimselerdir." şeklinde tanımlanmış, anılan C bendine 10/09/2014 tarih ve 6552 sayılı Kanun'un 66. maddesi ile eklenen ikinci fıkrasında ise.

"Özelleştirme uygulamaları sebebiyle iş akitleri kamu veya özel sektör işverenince feshedilen ve 24/11/1994 tarihli ve 4046 sayılı Kanun kapsamında diğer kamu kurum ve kuruluşlarına nakil hakkı bulunmayan personel de bu fıkra kapsamında yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazanıncaya kadar istihdam edilebilir.

Bu kapsamda istihdam edileceklerin sayısı, öğrenim durumlarına göre çalışma şartları ve bunlara ödenecek ücretler ile diğer hususlar Devlet Personel Başkanlığı ve Maliye Bakanlığının görüşleri üzerine Bakanlar Kurulunca belirlenir." hükümlerine yer verilmiştir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na, 24/12/2017 tarih ve 30280 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 696 sayılı KHK'nın 18. maddesiyle eklenen Geçici 43. madde ile, 4/C maddesi kapsamında geçici personel statüsünde istihdam edilen personelin, 4/B maddesi kapsamında çalışan sözleşmeli personel statüsüne geçirilmesi imkanı sağlanmış, maddenin altıncı fıkrasında, "4 üncü maddenin mülga (C) fıkrasının ikinci paragrafı kapsamında yer alanlardan sözleşmeli personel pozisyonlarına atananların istihdam süreleri hiçbir şekilde sosyal güvenlik kurumlarından yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazandıkları tarihi geçemez." kuralı düzenlenmiştir.

30/03/2018 tarih ve 30376 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 26/03/2018 tarih ve 2018/11587 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın 3. maddesiyle Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslara eklenen Geçici 11. maddesinin birinci fıkrasında, "657 sayılı Kanunun geçici 43 üncü maddesi çerçevesinde sözleşmeli personel statüsüne geçiş hakkına sahip olup;

anılan Kanunun 4 üncü maddesinin mülga (C) fıkrasına göre Türkiye İstatistik Kurumunda çalışanlar “anketör” unvanlı, diğer kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanlardan yükseköğrenim mezunu olanlar “idari büro görevlisi” unvanlı, diğerleri ise “idari destek görevlisi” unvanlı pozisyonlara idarelerince atanır.

Bu kapsamda atanacaklarda (4) sayılı Cetvelde yer alan nitelikler aranmaz.", dördüncü (son) fıkrasında, "657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin mülga (C) fıkrasının ikinci paragrafı kapsamında yer alanlardan bu madde uyarınca sözleşmeli personel pozisyonlarına atananların sözleşmeleri, 5510 sayılı Kanun hükümleri uyarınca yaşlılık veya malullük aylığına hak kazandıkları tarihte sona erer.

Söz konusu tarih kurumlarınca Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığından talep edilir." kuralına yer verilmiştir.

Dava konusu tip hizmet sözleşmesinin 8/b maddesinde "İlgilinin, 5510 sayılı Kanun hükümleri uyarınca yaşlılık veya malullük aylığına hak kazandıkları tarihte sözleşmesi sona erer." şeklinde düzenleme yapılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

657 sayılı Kanun'un Geçici 43. maddesinin altıncı fıkrasında, 4. maddenin mülga (C) fıkrasının ikinci paragrafı kapsamında yer alanlardan sözleşmeli personel pozisyonlarına atananların istihdam sürelerinin hiçbir şekilde sosyal güvenlik kurumlarından yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazandıkları tarihi geçemeyeceğinin hükme bağlandığı ve bu kanun hükmüne paralel olarak düzenleme yapıldığı,

geçici personelin sözleşmeli personel statüsüne geçirilmeden önceki mevcut mevzuatında da (657 sayılı Kanun'un 4. maddesinin (C) fıkrasında) aynı düzenlemeye yer verilmiş olup, 657 sayılı Kanun'un 4. maddesinin (B) fıkrası ve Geçici 43. maddesinde sözleşmeli personel olarak çalışanların istihdam ilişkilerinin, sosyal güvenlik kurumlarından yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazandıkları tarih itibarıyla sonlandırılması öngörüldüğünden, aynı doğrultuda düzenlenmiş olan dava konusu tip hizmet sözleşmesinin 8/b maddesindeki düzenlemede kamu yararı, hizmet gerekleri ve üst hukuk normlarına aykırılık görülmemiştir.