Danıştay 12. Daire E.2021/6508 K.2025/3078

Dava konusu istem: Doğrudan Özel Kuvvetler Komutanlığında görev yapmak üzere subay nasbedilen davacının, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun 15. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, kursta başarısız olması nedeniyle Öğretmenler Kurulu toplantı tutanağı ile kurstan ilişiğinin kesilmesine ilişkin olarak tesis edilen Kara Kuvvetleri Komutanlığının... tarihli ve ...sayılı ve Özel Kuvvetler Komutanlığı'nın...tarihli ve ...sayılı işlemleri ile bu işlemlere dayanılarak düzenlenen 27/01/2019 tarihli terhis belgesinin iptali ile yoksun kaldığı özlük ve parasal haklarının ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacı tarafından 10. Dönem Özel Kuvvetler İhtisas Kursunu başarı ile bitirdiği, küçük birlik harekatı ve hayatı idame eğitimini tamamladıktan sonra alındığı sorgu eğitimi sırasında; kötü muameleye maruz kaldığı, işkence gördüğü, tüm bu kötü muamale ve işkenceler sonucunda eğitim aldığı kursta görevli üst rütbeli komutanlarınca kendisine zorla belge imzalatıldığının ileri sürüldüğü, davacının verdiği dilekçe ile kendi iradesi ile okulla ilişiğinin kesildiği, ilişik kesme dilekçesinin sahte olduğuna veya dilekçe üzerinde silinti - kazıntı yapıldığına ilişkin bir iddia bulunmadığı,

bu haliyle okuldan ayrılma istemine ilişkin dilekçenin geçerli bir dilekçe olduğu, her ne kadar davacı bu dilekçeyi vermeye zorlandığını iddia etmiş ise de; söz konusu dilekçenin maddi - manevi herhangi bir baskı ve zorlama sonucu alındığı kanıtlanamadığından bu haliyle davalı idarece mevcut kanun, yönetmelik, yönerge hükümleri ve talimatlar doğrultusunda kurstan ilişiğinin kesilmesine karar verildiğinden, kursta başarısız sayılması nedeniyle 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun 15. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesince; davacı tarafından, çeşitli eğitimleri tamamladıktan sonra alındığı sorgu eğitimi sırasında; kötü muameleye maruz kaldığı, işkence gördüğü ve tüm bu kötü muamale ve işkenceler sonucunda eğitim aldığı kursta görevli üst rütbeli komutanlarınca kendisine zorla belge imzalatıldığı ve akabinde Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiğinin kesildiğinin ileri sürüldüğü, işkence ve şiddete maruz kaldığına ilişkin dosyaya birtakım fotoğraflar sunulduğu görülmüş olup, davacının kurstan ilişiğinin kesildiği...tarih ve ... sayılı Öğretmenler Kurulu Kararında;

"davacının, 22/11/2018 tarihli dilekçesinde kendi isteği ile kursa devam etmek istemediğini yazılı olarak beyan etmesi ve kursa devam edebilecek yeterli motivasyon ile psikolojik yeterliliğe sahip olmaması nedeniyle başarısız olduğunun değerlendirildiği ve ÖKY 184-1 Özel Kuvvetler Komutanlığı Kurslar Yönergesi'nin Üçüncü Bölüm 7 h (11) maddesi gereği kurstan ilişiğinin kesilmesine karar verildiği" ifadelerine yer verildiğinin görüldüğü,

ancak davacının yeterli motivasyona ve psikolojik yeterliliğe sahip olup olmadığı konusunda düzenlenen herhangi bir sağlık kurulu raporu mevcut olmadığı gibi, davalı idarece dosyaya sunulan bilgi ve belgeler arasında davacının psikolojik yetersizliğini gösteren somut bir bilgi ve belgeye de yer verilmediği anlaşıldığından, dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, istinaf başvurusuna konu Mahkeme kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline, davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının ödenmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacının kendi iradesi ile istifa dilekçesi verdiği, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun 15. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca tesis edilen Türk Silah Kuvvetlerinden ayırma işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Bölge İdare Mahkemesi kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ :...

DÜŞÜNCESİ

Uyuşmazlık konusu olayda davacının, ... tarih ve ... no.lu karar ile Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayırma işleminin ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin... tarih, E..., K:... sayılı kararı ile iptali sonucunda, davacının Özel Kuvvetler Komutanlığına dönerek kursu bitirdiği, son olarak 30/08/2023 tarihinde üstteğmen rütbesine terfi ettiği hatta bazı önemli askeri operasyonlarda da görev aldığı anlaşılmaktadır. İdarece anılan yargı kararı üzerine kursa dönen bitiren ve üst göreve atanan davacının artık yeni bir statü kazanmış olduğu ve Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayırma işleminin hukuki güvenlik ilkesini ihlal edeceği açıktır. Bu sebeple Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesinin değiştirilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun 14. maddesi kapsamında doğrudan Özel Kuvvetler Komutanlığında görev yapmak üzere İzmir Milli Savunma Üniversitesi Maltepe Yerleşkesi Okul Komutanlığında SUTASAK eğitimini tamamlayarak mezun olmasının ardından 27/07/2018 tarihinde teğmen nasbedilen davacı, 06/08/2018 tarihinde açılan 10. Dönem Özel Kuvvetler İhtisas Kursunda eğitimini ve bunu takiben alındığı küçük birlik harekatı ve hayatı idame eğitimlerini tamamladıktan sonra katıldığı sorgu eğitimi sırasında 22/11/2018 tarihinde kurstan ayrılma dilekçesi vermiş,

... tarih ve... sayılı Öğretmenler Kurulu Kararı ile kurstan ilişiği kesilmiş, 926 sayılı Kanun'un 15. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Milli Savunma Bakanlığının ... tarih ve ...sayılı kararı ile Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayırma işlemi tesis edilmiş ve 27/01/2019 tarihli terhis belgesiyle terhis edilmiş, bunun üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun "Askeri eğitim" başlıklı 15. maddesinin üçüncü fıkrasında. "Doğrudan Özel Kuvvetler Komutanlığında görev yapmak üzere subay nasbedilenler sınıflarına bakılmaksızın Özel Kuvvetler Komutanlığında eğitime tabi tutulurlar.

Bu eğitimlerde sağlık nedenleri hariç olmak üzere başarı gösteremeyenlerin Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir ve aldıkları aylıkları dışında Devletçe bunlara yapılan masraflar, kanuni faizleriyle birlikte kendilerinden tahsil olunur. Sağlık nedenleri ile başarı gösteremeyenler bir sonraki dönem eğitimine katılırlar. Bunlardan ikinci dönem eğitimde de sağlık nedenleri ile başarı gösteremeyenler kuvvet komutanlıklarınca sınıf ve rütbelerine uygun görevlere atanırlar.

Doğrudan Özel Kuvvetler Komutanlığında görev yapmak üzere subay nasbedilenlerden sonradan Özel Kuvvetler Komutanlığı dışına atananlar, ayrıca sınıflarına ilişkin eğitimlere tabi tutulurlar.

" düzenlemesi yer almıştır. Özel Kuvvetler Okul Komutanlığı Kurslar Yönergesi'nin 3. bölüm (7.) "Disiplin, İlişik Kesme, Çıkma ve Çıkarılma Esasları" üst başlıklı "h. Öğretmenler Kurulu Toplantısında Durumu Görüşülen Kursiyerler İle İlgili Kurs Sonunu Beklenmeksizin İlişik Kesme Esasları" alt başlıklı 11. maddesinde, Özel Kuvvetler Komutanlığı'nda görev yapmak istemediğini veya kurstan ayrılmak istediğini yazılı olarak beyan edenlerin kursla ilişiğinin kesileceği düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

ÖKY 184-1 sayılı Özel Kuvvetler Okul Komutanlığı Kurslar Yönergesi'nin 3. bölüm (7.) "Disiplin, İlişik Kesme, Çıkma ve Çıkarılma Esasları" üst başlıklı "h. Öğretmenler Kurulu Toplantısında Durumu Görüşülen Kursiyerler İle İlgili Kurs Sonunu Beklenmeksizin İlişik Kesme Esasları" alt başlıklı 11. maddesinde, Özel Kuvvetler Komutanlığında görev yapmak istemediğini veya kurstan ayrılmak istediğini yazılı olarak beyan edenlerin kursla ilişiğinin kesileceği düzenlemesine yer verilmiştir.

Özel Kuvvetler Komutanlığında subay olarak görev yapan davacının da eğitime devam ederken 22/11/2018 tarihinde el yazısı ile doldurduğu ve imzaladığı form ile "kendi isteği ile kurstan ayrılma" talebinde bulunduğu, bunun üzerine 25/11/2018 tarihinde yapılan Öğretmenler Kurulu Toplantısına ilişkin tutanakta "kendi isteği ile kursa devam etmek istemediğini yazılı olarak beyan etmesi ve kursa devam edebilecek yeterli motivasyon ile psikolojik yeterliliğe sahip olmaması nedeniyle başarısız olduğundan" ifadesine yer verilmek suretiyle ilişiğinin kesilmesine karar verilmesi üzerine dava konusu işlemle Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiğinin kesildiği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar Bölge İdare Mahkemesince temyize konu kararda, "davacının yeterli motivasyona ve psikolojik yeterliliğe sahip olup olmadığı konusunda düzenlenen herhangi bir sağlık kurulu raporu mevcut olmadığı gibi, davalı idarece dosyaya sunulan bilgi ve belgeler arasında davacının psikolojik yetersizliğini gösteren somut bir bilgi ve belgeye de yer verilmediği" gerekçesine yer verilmek suretiyle istinaf isteminin kabulü ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de; "kendi isteği ile ayrılma" yolundaki dilekçenin tek taraflı bir irade beyanı olarak hukuki sonuç doğurduğu, işlemin de bu gerekçeyle tesis edildiği görülmektedir.

Davacının kendi iradesi ile verdiği dilekçe üzerine okulla ilişiğinin kesildiği, ilişik kesme dilekçesinin sahte olduğuna veya dilekçe üzerinde silinti - kazıntı yapıldığına ilişkin bir iddiada bulunulmadığı, dolayısıyla okuldan ayrılma istemine ilişkin dilekçenin geçerli bir dilekçe olduğu, her ne kadar davacı tarafından bu dilekçeyi vermeye zorlandığı iddia edilmiş ise de, söz konusu dilekçenin maddi -manevi herhangi bir baskı ve zorlama sonucu alınmış olduğuna dair soyut iddialar dışında hiçbir somut bilgi ve belge bulunmadığı,

anılan hususlar sebebiyle savcılığa yapmış olduğu şikayet sonucunda Gölbaşı Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından kovuşturmaya yer olmadığı karar verildiği dikkate alındığında, davacının davalı idarece mevzuat hükümleri ve talimatlar doğrultusunda kurstan ilişiğinin kesilmesine karar verildiğinin anlaşıldığından,

926 sayılı Kanun'un 15. maddesinin üçüncü fıkrasında eğitimlerde başarı gösteremeyenlerin Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiğinin kesileceğinin düzenlenmiş olması karşısında, eğitimini tamamlamayarak başarı gösteremediği anlaşılan davacının, kendi isteği ile ayrılma iradesinin sonucu olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Bu itibarla, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararın kaldırılması, dava konusu işlemin iptali ile davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının ödenmesi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

(X) KARŞI OY

Dava; doğrudan Özel Kuvvetler Komutanlığında görev yapmak üzere subay nasbedilen davacının, Öğretmenler Kurulu Kararı uyarınca kursta başarısız olduğundan bahisle, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetler Personel Kanunu'nun 15. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiğinin kesilmesine ilişkin ... tarih ve... kararı gereğince düzenlenen 27/01/2019 tarihli terhis belgesinin iptali istemiyle açılmıştır.

Anayasa'nın "Cumhuriyetin nitelikleri" başlıklı 2. maddesinde; "Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir." düzenlemesine yer verilmiştir.

Anayasa Mahkemesi kararlarında, Anayasa’nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, "insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve işlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa’ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve yasalarla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlet" şeklinde tanımlanmıştır.

Anayasa'nın 2. maddesinde Türkiye Cumhuriyeti'nin nitelikleri arasında sayılan hukuk devletinin en önemli unsurlarından birisi "hukuki güvenlik ilkesi"dir. Hukuki güvenlik ilkesi, hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar. Diğer bir ifadeyle hukuki güvenlik ilkesi, kişilerin hukuksal ilişkiler kurarken tabi olacakları hukuk kurallarını önceden bilmeleri anlamına gelirken, "idari istikrar ilkesi" ise, bu kurallara dayanılarak kazanılan hakların korunacağı güvencesinin kişilere verilmesini ifade etmektedir.

Anayasa'nın 138. ve 2577 sayılı Kanun'un 28. maddesi uyarınca idarenin yargı kararının gereğini yerine getirmesi bir zorunluluk ise de; iptal kararı üzerine tesis edilen işlemle eğer subjektif kazanımlar söz konusu ise, bu subjektif etki ve sonuçların korunması da yukarıda değinildiği üzere hukuki güvenlik ve idari istikrar ilkelerinin bir sonucudur.

Uyuşmazlık konusu olayda; davacının, Türk Silahlı Kuvvetleri'nden ayırma işleminin, ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin... tarih, E:..., K...sayılı kararı ile iptali sonucunda, davacının Özel Kuvvetler Komutanlığına dönerek kursu bitirdiği, son olarak 30/08/2023 tarihinde üstteğmen rütbesine terfi ettiği, hatta bazı önemli askeri operasyonlarda da görev aldığı anlaşılmaktadır.

Dolayısıyla, anılan yargı kararı üzerine kursa dönen, bitiren ve üst göreve atanan davacının artık yeni bir statü kazanmış olduğu ve Türk Silahlı Kuvvetlerden ayırma işleminin hukuki güvenlik ilkesini ihlal edeceği açıktır.

Açıklanan nedenlerle, davanın reddine ilişkin idare mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali yolunda verilen temyize konu kararın gerekçesinin yukarıda yer verilen şekilde değiştirilerek onanması gerektiği görüşüyle, karara katılmıyorum.