Danıştay 13. Daire E.2019/1702 K.2024/1605

2. (DAVALI) ...Bakanlığı ( ... Kurumu) VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K: ... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacı şirketin ... tarih ve ... sayılı Tütün Ticareti Yetki Belgesi ile ... tarih ve ... sayılı Tütün İşleme Tesisi Faaliyet Uygunluk Belgesinin (2 kez) iptali ve davacıya 459.547-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E: ..., K: ...sayılı kararda; kolluk kuvvetlerince Tokat'ın Erbaa ilçesinde yürütülen operasyonlarda yasa dışı ticarete konu olan yaprak tütün taşındığı ihbarı üzerine yapılan denetimde ele geçirilen ... tarih ve ... seri numaralı sevk irsaliyesinin, davalı idareden Tütün Ticareti Yetki Belgesi alan davacı şirkete ait olduğunun anlaşılması üzerine davacı şirket nezdinde başlatılan denetim sonucunda ... tarih ve ...sayılı İnceleme Raporu'nun hazırlandığı,

anılan raporda yer alan görüşlerin değerlendirilmesi sonucunda uyuşmazlık konusu Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararı ile, davacı şirketin stoklarında bulunması gereken 4.267 kutuda 554.167,81 kg tütünün noksan olması üzerine bu konuda davacıdan açıklama istenildiği, bilgi ve belge sunulması için süre verildiği,

verilen süre içinde gerek stokunda eksik olan tütünlerle ilgili olarak mevzuat hükümleri çerçevesinde kabul edilebilir bir açıklama yapmaması gerekse irsaliye, fatura ve Kuruma vermesi gereken bildirimlerle ilgili aykırılıkları gidermediğinden bahisle 4733 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 6. fıkrasına istinaden davalı idare tarafından verilen belgelerin iptal edilmesine; davacı şirketin sahibi ve yetkilisi M.K.Ö.'nün, stoklarındaki büyük noksanlığı açıklamak için yanlış ve yanıltıcı beyanda bulunduğu,

başka firmaların isimlerini kullanarak yanıltıcı ifadeler verdiğinden bahisle de 4733 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 5. fıkrasının (a) bendi ve aynı maddenin 7. fıkrasına istinaden 459.547,00-TL idari para cezası verildiği, daha önce davacı şirkete yönelik olarak tütünlerin üreticiden 21/04/2012 tarihinde teslim alınmasına karşın bir kısım üreticiye ürün bedellerinin mevzuatta öngörülen süre zarfında ödenmemesinden dolayı ...tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile,

ardından 2013 yılında tütünlerin üreticiden teslim alınmasına karşılık yine bir kısım üreticiye ürün bedellerinin mevzuatta öngörülen süre zarfında ödenmemesinden dolayı ...tarihli ve ... sayılı Kurul kararı ile 4733 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 5. fıkrasının (b) bendine istinaden anılan firmaya iki kez idari para cezası verildiği,

son olarak ... tarih ve ... sayılı İnceleme Raporu'nda da, anılan firmanın 25/01/2017 tarihinde üreticilerden gerçekleştirdiği yaprak tütün alımları ile ilgili olarak üretici hesap pusulaları paftası ve pafta icmal tablosunu Kuruma süresi içinde vermediğinden bahisle 4733 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 5. fıkrasının (b) bendinde yer alan "...yazılı sözleşme esası veya açık artırma yöntemi ile yapılan alım satım kapsamındaki yükümlülüklerini süresi içinde yerine getirmeyenlere onbin Yeni Türk Lirasından ellibin Yeni Türk Lirasına kadar idari para cezası verilir." şeklindeki hükümde belirtilen fiilin üçüncü tekrarı oluşturduğu belirtildiğinden,

aynı Kanun'un 8. maddesinin 7. fıkrasına istinaden ve ilk fiilin 21/04/2012 tarihinde aynı nitelikteki üçüncü fiilin de aradan 5 yıl geçmeden 25/01/2017 tarihinde gerçekleştiğinden bahisle anılan firmanın 2. kez davalı idare tarafından verilen belgelerinin iptal edildiği,

Dava konusu işlemin belgelerin ayrı ayrı 2 kez iptali yönünden incelenmesinden;

Dosyada yer alan inceleme raporu, ifadeler, tutanaklar, tüm belge ve bilgilerin birlikte değerlendirilmesinden.

15/03/2017, 16/03/2017 ve 19/04/2017 tarihlerinde düzenlenen tutanaklarda, tespit edilen aykırılıkların kayda geçirilerek, firma yetkilisine, bu aykırılıkların giderilmemesi durumunda 4733 sayılı Kanun hükümleri doğrultusunda idari yaptırımlar uygulanabileceği bilgisinin verildiği, kayıp tütünler hakkında bilgi verilmediği, davacı şirkete inceleme ve tespitler esnasında aykırılıkların giderilebilmesi için yeteri kadar süre verildiği, verilen süre içerisinde aykırılıkların giderilmediği,

inceleme ve denetimler sonucunda davacı firmanın stoklarında eksik olarak tespit edilen 554.167 kg tütün noksanlığının akıbeti hakkında davacı şirket tarafından herhangi bir bilgi verilmediği, kayıtlarının düzensiz ve hatalı olması nedeniyle anılan fiillerin sübuta erdiği, aykırılığın giderilmesinin mümkün olmadığı hâllerde süre verilmeksizin Kurum tarafından verilen belgelerin iptal edilebileceği kuralı da dikkate alındığında, davacı şirketin ...tarih ve ... sayılı Tütün Ticareti Yetki Belgesi ile ... tarih ve ... sayılı Tütün İşleme Tesisi Faaliyet Uygunluk Belgesi'nin iptali işleminde hukuka aykırılık görülmediği;

Bununla birlikte, davacı şirket hakkında 4733 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 5. fıkrasının (b) bendinde yer alan, yazılı sözleşme esası veya açık artırma yöntemi ile yapılan alım satım kapsamındaki yükümlülüklerini süresi içinde yerine getirmeme fiillerini işlediğinin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile, ardından ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile sübuta erdiği, aynı maddeye aykırılık teşkil eden fiilin anılan firmanın 25/01/2017 tarihinde üreticilerden gerçekleştirdiği yaprak tütün alımları ile ilgili olarak üretici hesap pusulaları paftası ve pafta icmal tablosunu davalı idareye süresi içinde vermediği,

bu durumun 4733 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 5. fıkrasının (b) bendine aykırılık oluşturması nedeniyle aynı nitelikteki üçüncü fiilin 5 yıl içinde işlendiği de dikkate alınarak 4733 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 7. fıkrası uyarınca belgelerin 2. kez iptal edilmesine yönelik davalı idare işleminde hukuka aykırılık görülmediği,

Davacı şirket hakkında 4733 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 5. fıkrasının (a) bendi ve aynı maddenin 7. fıkrasına istinaden 459.547-TL idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işleme gelince;

4733 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 7. fıkrasında, "İdarî para cezaları, fiillerin tekrarı hâlinde, bir önceki cezanın iki katı olarak verilir..." kuralı yer aldığından, Mahkemenin 08/12/2017 tarihli ara kararı ile idari para cezası tesis edilirken bu kuralın dikkate alınıp alınmadığının sorulduğu, anılan ara kararına cevaben davalı idarenin, anılı kuralın maktu olarak belirlenen para cezalarının tekrarı hâlinde idareye ceza miktarını artırma yetkisi verdiği, nispi cezalarda miktarın üst sınırdan verilmesine engel olmadığı,

fiilin insan sağlığı ve mali açıdan doğurduğu sonuçlar ile ikinci kez işlendiği dikkate alınarak üst sınırdan uygulandığı şeklindeki açıklamalarıyla birlikte dosyada yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, 4733 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 7. fıkrasında maktu ve nispi para cezası ayrımı yapılmadığı, davacı şirket hakkında aynı fiilden dolayı ... tarih ve ... sayılı Kurul kararıyla 2012 yılı için belirlenen alt limitten 67.962,00-TL idari para cezası verildiği,

idari para cezası ile ilgili olarak dava konusu işlemde fiillerin tekrarı hâlinde, bir önceki cezanın iki katının uygulanacağı kuralı açıkça belitildiği hâlde 4733 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 7. fıkrası dikkate alınmaksızın davacı şirket hakkında 2017 yılı için belirlenen üst limitten (2017 yılı için 91.907,00-459.547,00) 459.547,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin işlemin bu kısmında hukuka uygunluk görülmediği,

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin 459.547,00-TL idari para cezası uygulanmasına yönelik kısmının iptaline, diğer kısım açısından davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davacı tarafından, belge iptalinden önce uyarı yapılarak süre verilmesi gerektiği, idareye sunulan bilgi ve belgelerin doğru olmadığının ancak yapılacak uzman bilirkişi incelemesi neticesinde ortaya çıkacağı, belgelerin ikinci kez iptali için aynı fiilin üçüncü defa işlenmesi gerektiği, üçüncü olarak işlenen fiil aynı nitelikte olmadığından tekerür hükümlerinin uygulanmaması gerektiği ileri sürülmektedir. Davalı idare tarafından, işlemin mevzuata uygun tesis edildiği, Mahkeme kararının iptale yönelik kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN SAVUNMALARI

Davacı ve davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

24/12/2017 tarih ve 30280 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 81. maddesinde, "Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte kapatılmıştır.

Kurum'un taraf olduğu davalar ve icra takiplerinde devir durumuna göre ilgili idare kendiliğinden taraf sıfatını kazanır." kuralı ile 78. maddesinde "Bu Kanun hükümleri çerçevesinde aşağıda belirtilen görevler Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı tarafından yürütülür." kuralına yer verildiğinden, kapatılan Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu'nun yerine Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı'nın davalı sıfatıyla bakılan davada taraf olduğu, ancak 10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile,

Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı'nın, Tarım ve Orman Bakanlığı adı altında yeniden yapılandırıldığı anlaşıldığından, mülga Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı yerine Tarım ve Orman Bakanlığı'nın hasım mevkiinde olduğu görülerek esasın incelenmesine geçildi.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.