Danıştay 13. Daire E.2020/3802 K.2024/3496

Dava konusu istem: Davacı şirketin Sermaye Piyasası Kurulu tarafından yetkilendirilen gayrimenkul değerleme şirketleri listesinden çıkarılması neticesinde 18/10/2012 tarih ve 5007 sayılı Kurul kararıyla verilen "gayrimenkullerin, gayrimenkul projelerinin veya gayrimenkule bağlı hak ve faydaların değerlenmesi" hizmeti verme yetkisinin Bankaların Değerleme Hizmeti Almaları ve Bankalara Değerleme Hizmeti Verecek Kuruluşların Yetkilendirilmesi ve Faaliyetleri Hakkında Yönetmeliğin 18. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi uyarınca iptaline ilişkin... tarih ve ... sayılı Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesi’nce verilen ...... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; Sermaye Piyasası Kurulu (Kurul) tarafından yetkilendirilen gayrimenkul değerleme şirketleri ve yetkili kuruluşlar listesinden çıkarılmanın yetki iptali hâlleri arasında sayıldığı, Kurul'un bu yönde aldığı kararlar nedeniyle dava konusu işlemin tesis edildiği, davacı tarafından, Kurul'un ... tarih ve... sayılı kararına karşı açılan davada ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla davanın reddine karar verildiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .......İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, Sermaye Piyasası Kurulu tarafından sübjektif gerekçelerle karar verildiği, bu karara karşı dava açıldığı, anılan davanın bekletici mesele yapılması gerektiği, dava konusu işlemin anılan Kurul kararına dayandığı, masumiyet karinesinin ihlâl edildiği, temel hak ve hürriyetlerinin hiçe sayıldığı, fişleme yoluyla işlem tesis edildiği, hukukî güvenlik ilkesinin ihlâl edildiği, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, Sermaye Piyasası Kurulu kararına karşı açılan davanın bekletici mesele yapılmasının gerekmediği, anılan karara karşı yapılan itirazların bu davayı ilgilendirmediği, Kurul kararının mevzuata uygun şekilde alındığı, yetkilendirilme için aranan şartları kaybettiği, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Sermaye Piyasası Kurulu’nun... tarih ve ... sayılı kararıyla, davacının sermaye piyasasında gayrimenkul değerleme ile yetkili kuruluşlar listesinden çıkarılmasına karar verilmiştir. Anılan kararın davalı idareye... tarih ve ... sayılı işlemle bildirilmesi üzerine, Kurul’un ... tarih ve ... sayılı kararıyla, davacının, "gayrimenkullerin, gayrimenkul projelerinin veya gayrimenkullere bağlı hak ve faydaların değerlemesi" hizmeti verme yetkisinin Bankaların Değerleme Hizmeti Almaları ve Bankalara Değerleme Hizmeti Verecek Kuruluşların Yetkilendirilmesi ve Faaliyetleri Hakkında Yönetmeliğin 18. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi uyarınca iptaline karar verilmiştir.

Bunun üzerine, anılan Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Bankaların Değerleme Hizmeti Almaları ve Bankalara Değerleme Hizmeti Verecek Kuruluşların Yetkilendirilmesi ve Faaliyetleri Hakkında Yönetmeliğin 9. maddesinin 1. fıkrasında, "4'üncü maddenin ikinci fıkrası kapsamında “gayrimenkullerin, gayrimenkul projelerinin veya bir gayrimenkule bağlı hak ve faydaların değerlemesi” hizmeti verme konusunda yetkilendirilecek değerleme kuruluşlarının;

a) SPK tarafından sermaye piyasasında değerleme hizmeti verme konusunda yetkilendirilmiş ve Birliğe üye olması,"; 18. maddenin 1. fıkrasında (d) bendinde, "Aşağıdaki hallerin bir veya birkaçının tespit edilmesi halinde değerleme şirketinin yetkisi iptal edilir. Aykırılığa konu işlemin niteliği, haklı ve mücbir sebeplerden kaynaklanıp kaynaklanmadığı, yetki iptalini gerektirecek derecede kusur ya da ihlal bulunup bulunmadığı hususlarının da değerlendirilmesi suretiyle Kurul, değerleme kuruluşunun yetkisini geçici olarak kaldırabilir.

(...)

d) Sermaye piyasası mevzuatı çerçevesinde değerleme kuruluşunun değerleme yapma yetkisinin iptal edilmiş olması." kuralları yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdarî işlemlerin hukuka uygunluğu, idarî yargı yerlerince, işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve amaç unsurları yönünden denetlenmektedir. İdarî işlemin sebep unsuru, idareyi idari işlemi tesis etmeye iten etkendir. Dava konusu Kurul kararının sebep unsurunu "Sermaye Piyasası Kurulu’nun ... tarih ve ...sayılı" kararı oluşturmaktadır.

Kurul’un ... tarih ve ... sayılı kararına karşı açılan davada; ... İdare Mahkemesi’nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla davanın reddine karar verilmiş, bu karara yönelik yapılan istinaf başvurusu ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesi’nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla reddedilmiş, ancak anılan Bölge İdare Mahkemesi kararının Dairemizin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla bozulması üzerine, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi’nce, Dairemizin bozma kararına uyularak,... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla istinaf isteminin kabulüne, ... İdare Mahkemesi’nin anılan kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş, bu karar Dairemizin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla onanarak kesinleşmiştir.

Bu durumda, hukuka aykırılığı tespit edilen idari işlemin yargı yerlerince iptal edilmesi üzerine hukuk aleminden geçmişe etkili olarak ortadan kalkacağı kuşkusuz olup dava konusu Kurul kararının sebep unsurunu oluşturan işleminde geçmişe etkili olarak ortadan kalktığı göz önüne alındığında dayanaksız kalan dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.