Danıştay 13. Daire E.2021/34 K.2023/4748

Dava konusu istem: "…" adresinde faaliyet gösteren "…" isimli iş yerinde 15/09/2014 tarihinde saat 02.23'te yapılan denetimde, 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu'nun 6. maddesinin beşinci fıkrasına aykırı olarak 22.00 ila 06.00 saatleri arasında perakende alkollü içki satışı yapıldığından bahisle anılan Kanun'un 7. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde yapılan atıf kapsamında 4733 sayılı Kanun'un 8. maddesinin beşinci fıkrasının (k) bendi uyarınca 30.454,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; davacının iş yerinde mevzuat hükümlerine aykırı olarak alkollü içki satış yapıldığının 15/09/2014 tarihinde yapılan denetim sonucunda düzenlenen tutanakla tespit edildiği, ayrıca bu hususun davacı tarafından da kabul edildiği, bu itibarla, davacının yasak olmasına karşın 22.00 ila 06.00 saatleri arasında perakende alkollü içki satışı yaptığının somut olarak ortaya konulduğu anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, denetimin yapıldığı 15/09/2014 tarihinde eşinin rahatsızlığı nedeniyle söz konusu iş yerini saat 22.00’den sonra alkollü içki satışının yasak olduğunu bilmeyen kardeşine emanet ettiği, kardeşi dükkanda çalışırken ve diğer müşterilerle ilgilenirken, sivil giyimli ve sonradan polis olduğunu öğrendiği kişilerin dükkana giriş yaparak bir adet bira istediği, kardeşinin söz konusu satışı sehven yaptığını ve 2-3 saatliğine dükkana baktığını belirtmesine rağmen görevli polis memurlarının bu savunmayı dikkate almadığı, kendisinin ve kardeşinin herhangi bir suç işleme kastının olmadığı, para cezasının iptali gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından temyize konu Mahkeme kararının usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Davacıya ait iş yerinde, alkollü içkilerin 22.00 ila 06.00 saatleri arasında perakende olarak satışının yapıldığından bahisle 4250 sayılı Kanun'un 6. maddesinin beşinci fıkrası, 7. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi ve üçüncü fıkrası ile 4733 sayılı Kanun'un 8. maddesinin beşinci fıkrasının (k) bendi uyarınca davacıya … tarih ve … sayılı Kurul kararıyla 30.454,00-TL idari para cezası verilmiştir. Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 14. maddesinin üçüncü fıkrasında, dilekçelerin görev ve yetki, idarî merci tecavüzü, ehliyet, idarî davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, süre aşımı, husumet ve Kanun'un 3. ve 5. maddelerine uygun olup olmadıkları yönlerinden sırasıyla inceleneceği belirtilmiş; 15. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, adlî yargının görevli olduğu konularda açılan davaların reddine karar verileceği kurala bağlanmıştır.

4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu’nun 6. maddesinin beşinci fıkrasında, “Alkollü içkiler, otomatik satış makineleri ile satılamaz, her nevi oyun makineleri veya farklı yöntemlerle oyun ve bahse konu edilemez. Bu ürünler basın ve yayın yoluyla tüketicilere satılamaz ve posta ile satış yöntemi kullanılarak gönderilemez. Alkollü içkiler, 22:00 ila 06:00 saatleri arasında perakende olarak satılamaz.”; “Cezalar” başlıklı 7. maddesinin birinci fıkrasının uyuşmazlık tarihindeki hâliyle (e) bendinde, “Bu Kanun'un 6'ncı maddesinin(...)

e) Beşinci fıkrasındaki yasaklara aykırı hareket edenlere, 3/1/2002 tarihli ve 4733 sayılı Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 8 inci maddesinin beşinci fıkrasının (k) bendinde öngörülen, idari para cezası verilir.” kuralı yer almıştır.

İşlem tarihinde yürürlükte bulunan hâliyle 4733 sayılı Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un “Cezai hükümler” başlıklı 8. maddesinin beşinci fıkrasının (k) bendinde, "(...) k) Tütün mamulleri veya alkollü içkilerin, etil alkol, metanol, makaron, sarmalık kıyılmış tütünün ve yaprak sigara kâğıdının tüketicilere satışını; internet, televizyon, faks ve telefon gibi elektronik ticaret araçları ya da posta ile sipariş yöntemi kullanarak yapmak üzere satış sistemi kuran veya faaliyette bulunanlara yirmi bin Yeni Türk Lirasından yüz bin Yeni Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir. (...)".

10. fıkrasında, “Bu Kanun hükümlerine göre verilen idarî yaptırım kararlarına karşı 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümlerine göre kanun yoluna başvurulabilir. Ancak, idare mahkemesinde dava, işlemin tebliği tarihinden itibaren on beş gün içinde açılır. İdare mahkemesinde iptal davası açılmış olması, kararın yerine getirilmesini durdurmaz." kuralına yer verilmiştir.

30/03/2005 tarih ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3. maddesinde, “(1) Bu Kanunun; a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,

b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında, uygulanır”; “Başvuru yolu” başlıklı 27. maddesinin birinci fıkrasında, “İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir.” kuralı yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden, davaya konu uyuşmazlığın, davacıya ait iş yerinde 22.00 ila 06.00 saatleri arasında alkollü içki satıldığından bahisle verilen idari para cezasının iptali istemine ilişkin olduğu, bu eylemin 4250 sayılı Kanun’un 6. maddesinin beşinci fıkrasıyla yasaklandığı, ne tutarda idari para cezası verileceğinin ise olay tarihinde yürürlükte olan kural uyarınca 4733 sayılı Kanun’un 8. maddesinin beşinci fıkrasının (k) bendinde düzenlendiği anlaşılmaktadır.

5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması hâlinde uygulanacak olup, diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacaktır. Bu çerçevede dava konusu idari para cezasının dayanağı 4250 sayılı Kanun olup, fiil tarihi itibarıyla 4250 sayılı Kanun’da idari para cezalarına karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenleme yer almamaktadır.

Bu durumda, davacı hakkında uygulanan idari para cezasının 4250 sayılı Kanun uyarınca verildiği ve 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 4250 sayılı Kanun’da da idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, 5326 sayılı Kanun’un 3. maddesinde ise, bu Kanun’un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması hâlinde uygulanacağı belirtildiğinden, idari para cezasına karşı açılan işbu davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin birinci fıkrası uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

Nitekim, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin benzer uyuşmazlıkta verdiği 15/05/2023 tarih ve E:2023/306, K:2023/364 sayılı kararı da bu yöndedir.

Bu itibarla, dava konusu uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu anlaşıldığından, görevsiz yargı yerince uyuşmazlığın esası incelenerek verilen kararda usûl kurallarına uygunluk bulunmamaktadır.