Danıştay 13. Daire E.2023/3390 K.2024/1779

Dava konusu istem: Sinop Orman İşletme Müdürlüğü'nce 27/05/2022 tarihinde gerçekleştirilen ve davacı şirket üzerinde bırakılan "E-Satış Açık Artırmalı Orman Emvali" satış ihalesine ilişkin olarak, satış işlemlerinin zamanında yapılamaması nedeniyle 26/08/2022 tarihinde yeniden yapılan iki ihale arasındaki 619.522,32-TL bedel farkının 11/10/2022 tarihine kadar Ziraat Bankası Sinop şubesine yatırılması, aksi takdirde T.C. Merkez Bankası'nın kısa vadeli krediler için öngördüğü reeskont faizi oranına göre hesaplanacak ticari faizi ile birlikte tahsil edileceğine ilişkin Sinop Orman İşletme Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu iki ihale arasında meydana gelen bedel farkının dayanağı olan Sinop Orman İşletme Müdürlüğü'nce 26/08/2022 tarihinde 19 parti ürüne yönelik yeniden yapılan "E-Satış Açık Artırmalı Orman Emvali" satış ihalesinin iptali istemiyle açılan davada, Mahkemenin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile;

"ikinci açık artırma öncesinde davacı şirkete yapılacak olan "duyuru"nun en az ihale ilanında yer alan bilgileri içerecek şekilde yapılması gerektiği kanaatine varılmış olup, davacı şirkete tebliğ edilen Sinop Orman İşletme Müdürlüğü'nün ... tarihli, ... sayılı ve ... tarihli, ... sayılı yazılarının bu şartı taşımadığı, anılan yazıların yalnızca ilgili mevzuatta düzenlenen kuralın hatırlatılması (ihtar edilmesi) niteliğinde olduğu anlaşıldığından, dava konusu 26/08/2022 tarihli "E-Satış Açık Artırmalı Orman Emvali" satış ihalesinde hukuka uyarlık bulunmadığı" gerekçesiyle anılan ihalenin iptaline karar verildiği,

dolayısıyla dayanağı kalmayan dava konusu işlemde bu nedenle hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesi'nce; davacı adına 619.522,32-TL tutarındaki borç tahakkukunun, iki ihale bedeli arasındaki zarar karşılığı olarak belirlendiği, söz konusu belirlemenin ihaleye ait Satış Şartnamesi'nin "Müşterinin Satış Talebinden veya Taahhüdünden Vazgeçmesi" başlıklı 40. maddesine dayandırıldığı, buna karşın, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nda, yeniden ihaleye çıkılması ve daha düşük bedelle başka bir kişi üzerinde bırakılması durumunda iki ihale arasındaki bedel farkı tutarının ihaleyi ilk alan kişiden tahsil edilebileceği, kişinin bu farktan sorumlu tutulabileceği yönünde bir düzenleme bulunmadığı,

Kanun'a aykırı olan İhale Satış Şartnamesi'nin ilgili hükmünün dava konusu somut olayda uygulanması imkânının bulunmadığı, aksi durumun kabulü hâlinde kanunî idare ilkesinin ihlâl edilmiş olacağı gerekçesiyle dava konusu işlemde hukuka uygunluk, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında ise sonucu itibarıyla hukukî isabetsizlik bulunmadığı sonucuna varılarak davalı idarenin istinaf başvurusunun belirtilen gerekçeyle reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, müşteriye teminatın irat kaydedildiğinin bildirildiği, söz konusu işlemin iki ihale arasındaki bedel farkının tahsil edileceğinin bildirilmesi için yazılan bir yazı olduğu ve icrai bir niteliği olmadığı, icrai niteliği olmayan bir işleme karşı iptal davası açılamayacağı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, dava konusu işlemin hukuka aykırı, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının ise hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Sinop Orman İşletme Müdürlüğü'nce 27/05/2022 tarihinde gerçekleştirilen ve davacı şirket üzerinde bırakılan "E-Satış Açık Artırmalı Orman Emvali" satış ihalesine ilişkin olarak, satış işlemlerinin zamanında yapılamaması nedeniyle 26/08/2022 tarihinde yeniden yapılan iki ihale arasındaki 619.522,32-TL bedel farkının 11/10/2022 tarihine kadar .... Bankası Sinop şubesine yatırılması, aksi takdirde T.C. Merkez Bankası'nın kısa vadeli krediler için öngördüğü reeskont faizi oranına göre hesaplanacak ticari faizi ile birlikte tahsil edileceğine ilişkin Sinop Orman İşletme Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptaline karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasında, idarî dava türleri, "a) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları; b) İdarî eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları;

c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idarî sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar" olarak belirtilmiş.

14. maddesinin 3. fıkrasında, dava dilekçelerinin, görev ve yetki, idarî merci tecavüzü, ehliyet, idarî davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, süre aşımı, husumet, 3. ve 5. maddelere uygun olup olmadıkları yönlerinden sırasıyla inceleneceği; aynı maddenin 6. fıkrasında, maddede belirtilen hususların ilk incelemeden sonra tespit edilmesi hâlinde de davanın her safhasında 15. madde hükmünün uygulanacağı.

15. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, 14. maddenin 3/a bendine göre adlî yargının görevli olduğu konularda açılan davaların reddedileceği; (b) bendinde ise, idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olmaması hâlinde davanın reddine karar verileceği kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan düzenlemelerden anlaşılacağı üzere idarî yargıda, dava konusu edilen idarî işlemlerin kesin ve yürütülmesi zorunlu nitelikte bulunması gerekmektedir. Buradaki kesinlik kavramı, işlemin uygulanmaya hazır, nihaî bir işlem niteliğinde olduğunu, bir başka makamın onayına tâbî olmadan doğrudan uygulanabilirliğini göstermektedir. Yürütülmesinin zorunlu olması yani icraîlik vasfı ise; kamu gücü ve kudretinin üçüncü kişiler üzerinde doğrudan doğruya çeşitli hukukî sonuçlar doğurmak suretiyle etkisini göstermesi olarak ifade edilmektedir.

İdarî davaya konu olması bakımından aranılan bu özellikleri taşımayan, herhangi bir davranışta bulunmaya davet eden ya da bir yükümlülüğü hatırlatan işlemlerin dava konusu olamayacağı açıktır.

Uyuşmazlıkta dava konusu işlemin, iki ihale arasındaki 619.522,32-TL bedel farkının 11/10/2022 tarihine kadar Ziraat Bankası Sinop şubesine yatırılması, aksi takdirde T.C.

Merkez Bankası'nın kısa vadeli krediler için öngördüğü reeskont faizi oranına göre hesaplanacak ticari faizi ile birlikte tahsil edileceğinin bildirildiği, Dairemizin E:2023/3390 sayı ve 19/02/2024 tarihli ara kararına davalı idare tarafından verilen cevapta; "iki ihale arasındaki bedel farkının ödenmemesi sebebiyle doğan alacakların tahsili amacıyla borçlular aleyhine icra takibi yapılarak anılan alacakların tahsili yoluna gidildiği,

dava konusu işlem ile kendisine verilen süre içinde istenilen bedeli rızası ile yatırmaması üzerine davacı aleyhine de işbu davaya konu alacağın tahsili amacıyla icra takibi başlatıldığı ve hâlihazırda anılan icra takibinin Sinop İcra Müdürlüğü'nün E:.... sayılı dosyası ile devam ettiği" anlaşılmaktadır.

Dolayısıyla dava konusu edilen yazının, iki ihale arasındaki bedel farkının 11/10/2022 tarihine kadar rızaen yatırılmaması halinde icra takibi başlatma yönünde bir işlem olduğu, bu işlem sonrasında icra takibinin başlatıldığı, dava konusu edilen iki ihale arasındaki 619.522,32-TL bedel farkının 11/10/2022 tarihine kadar ödenmesinin istenmesine yönelik işlemin icra takibi başlatılmadan önce rızaen ödemeye yönelik bildirim mahiyeti taşıdığı, davacının hukukî durumunda bir değişiklik yapmadığı, idarî davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu bir idarî işlem niteliği taşımadığı ve davanın bu nedenle esasının incelenme imkânının bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, icra takibinin başlatılmasına yönelik bildirim niteliği taşıyan dava konusu işleme ilişkin davanın incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerekirken, esasın incelenmesi suretiyle verilen dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında usul kurallarına uygunluk bulunmamaktadır.