Danıştay 13. Daire E.2023/678 K.2023/3798

Dava konusu istem: Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı Kırsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı'nca 29/08/2022 tarihinde pazarlık usulü ile gerçekleştirilen … ihale kayıt numaralı 'Manavgat İlçesinde Kullanılmak Üzere Mıcır ve Filler Alımı' ihalesine yönelik olarak yapılan itirazen şikâyet başvurusunun reddine ilişkin 28/09/2022 tarih ve 2022/UM.I-1163 sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; uyuşmazlık konusu ihaleye katılan davacı tarafından verilen ilk teklifin geçerli sayılması sonrasında, ikinci teklifler aşamasında verilen "74.90,00-TL" birim fiyat tutarlı teklifin geçerli bulunmayıp davacı şirketin ilk teklifinin geçerli kabul edildiği, söz konusu işleme karşı yapılan şikâyet başvurusunun reddedilmesi sonrasında yapılan itirazen şikâyet başvurusunun reddi üzerine bakılan davanın açıldığı,

Uyuşmazlıkta, davacı şirket tarafından davaya konu ihalede ikinci teklif birim tutarının "74.90,00-TL" olarak belirtildiği, her ne kadar davacı tarafından belirtilen bu tutarın 74,90-TL olarak anlaşılması gerektiği iddia edilmekte ise de, "74.90,00" tutarı ile yapılmak istenen teklifin hangi tutarda olduğunun anlaşılması hususunda tereddüte yol açıldığı anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, teklif toplamının birim sayısına bölünmesi ile teklif tutarının 74,90-TL olduğunun anlaşılabildiği, olayda maddi bir hata bulunduğu, aritmetik hatanın söz konusu olmadığı, verdikleri teklifin ekonomik olarak daha uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, sunulan teklifin aritmetik hata içerdiği, teklif tutarının ne olduğunun tam olarak anlaşılamadığı, teklifin Kamu İhale Genel Tebliği'nin 16.5.1. maddesine uygun olarak verilmediği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı Kırsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı tarafından 29/08/2022 tarihinde pazarlık usulü ile gerçekleştirilen ihaleye katılan davacı tarafından verilen ilk teklifin geçerli sayılması sonrasında, ikinci teklifler aşamasında verilen "74.90,00-TL" birim fiyat tutarlı teklif geçerli bulunmayıp davacı şirketin 80,00-TL tutarlı ilk teklifi geçerli kabul edilmiş, söz konusu işleme karşı yapılan şikâyet başvurusunun reddedilmesi sonrasında yapılan itirazen şikâyet başvurusunun reddi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun “Temel ilkeler” başlıklı 5. maddesinde, “İdareler, bu Kanun'a göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” kuralına yer verilmiştir.

Aynı Kanun'un "Tekliflerin değerlendirilmesi" başlıklı 37. maddesinde, "İhale komisyonunun talebi üzerine idare tekliflerin incelenmesi, karşılaştırılması ve değerlendirilmesinde yararlanmak üzere net olmayan hususlarla ilgili isteklilerden yazılı olarak tekliflerini açıklamalarını isteyebilir.

Ancak bu açıklama, hiçbir şekilde teklif fiyatında değişiklik yapılması veya ihale dokümanında yer alan şartlara uygun olmayan tekliflerin uygun hâle getirilmesi amacıyla istenilmez ve yapılmaz. Tekliflerin değerlendirilmesinde, öncelikle belgeleri eksik olduğu veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmadığı 36. maddeye göre ilk oturumda tespit edilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilir.

Ancak, teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, belgelerde bilgi eksikliği bulunması hâlinde idarece belirlenen sürede isteklilerden bu eksik bilgilerin tamamlanması yazılı olarak istenir. Belirlenen sürede bilgileri tamamlamayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatları gelir kaydedilir.

Bu ilk değerlendirme ve işlemler sonucunda belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesine geçilir. Bu aşamada, isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine ve tekliflerin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığı incelenir.

Uygun olmadığı belirlenen isteklilerin teklifleri ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan teklifler değerlendirme dışı bırakılır." kuralı yer almaktadır.

Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği'nin “Başvuru ve teklif mektuplarının şekli” başlıklı 52. maddesinde, “(1) Başvuru ve teklif mektupları, bu Yönetmeliğin ekinde yer alan standart formlar esas alınarak hazırlanır. Ancak birden fazla mal kaleminden oluşan ihalelerde teklif mektuplarının, birim fiyat teklif mektubu esas alınarak hazırlanması zorunludur.

(2) Teklif mektubunun aşağıdaki şartları taşıması zorunludur: a) Yazılı olması. b) İhale dokümanının tamamen okunup kabul edildiğinin belirtilmesi. c) Teklif edilen bedelin rakam ve yazı ile birbirine uygun olarak açıkça yazılması. ç) Üzerinde kazıntı, silinti, düzeltme bulunmaması. d) Türk vatandaşı gerçek kişilerin Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası,

Türkiye’de faaliyet gösteren tüzel kişilerin vergi kimlik numarasının belirtilmesi. e) Ad ve soyadı veya ticaret unvanı yazılmak suretiyle yetkili kişilerce imzalanmış olması. (...) (5) Teklif mektuplarının şekil ve içerik bakımından yukarıda belirtilen niteliklere ve teklif mektubu standart formuna uygun olmaması teklifin esasını değiştirecek nitelikte bir eksiklik olarak kabul edilir.

Taşıması zorunlu hususlardan herhangi birini taşımayan teklif mektuplarının değiştirilmesi, düzeltilmesi veya eksikliklerinin giderilmesi gibi yollara başvurulamaz. Teklif mektubu usulüne uygun olmayan isteklinin teklifi değerlendirme dışı bırakılır.” kuralı yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği'nin "Aritmetik hata ve yuvarlama" başlıklı 16.5. maddesinde, "16.5.1. Birim fiyat teklif cetvelindeki çarpım ve toplamlarda hata olması durumunda aritmetik hata olduğu kabul edilecek ve teklif doğrudan değerlendirme dışı bırakılacaktır. Kısmi teklif verilmesine imkân tanınan ihalelerde, isteklinin aritmetik hata yapılan kısma ilişkin teklifi değerlendirme dışı bırakılarak, teklif verdiği diğer kısımlar üzerinden ihale sonuçlandırılacaktır." düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

4734 sayılı Kanun'un "Tekliflerin değerlendirilmesi" başlıklı 37. maddesine göre birim fiyat teklif cetvelinde aritmetik hata bulunan tekliflerin değerlendirme dışı bırakılacağı açık olup aritmetik hatadan ne anlaşılması gerektiğinin ortaya konulması gerekmektedir.

Aritmetik hata, idarece birim fiyat teklif cetvelinde belirtilen miktarlar ile isteklilerce teklif edilen birim fiyatın çarpımı ve daha sonra her bir iş kalemi bakımından bu çarpımlar sonucu oluşan rakamların toplamı sonucu ortaya çıkan aritmetik yanlışlıklardır. Yani, isteklilerin birim fiyat teklif cetvellerinde yaptıkları çarpım ve toplam hataları aritmetik hata olarak nitelendirilmektedir. Bu kapsamda, isteklilerce yapılan her aritmetik hata bir maddî hata olmakla birlikte, her maddî hata bir aritmetik hata değildir.

Davacı tarafından dava konusu ihale kapsamında sunulan birim fiyat teklif cetvelleri incelendiğinde, ilk hazırlanan cetvelde teklif edilen birim fiyatın "80,00-TL" olarak belirtildiği, ikinci cetvelde ise birim fiyatın "74.90,00-TL" olarak gösterildiği, ikinci cetveldeki toplam tutarlara bakıldığında ise, 6.000 birim mıcır için toplam 449.400,00-TL, 18.000 birim elenmiş filler için toplam 1.348.200,00-TL teklif verildiği, söz konusu tutarların birim miktarına bölünmesinden 74,90-TL birim fiyatına ulaşıldığı, hesaplamanın buna göre yapıldığı ve teklifin bu şekilde sunulduğu, bu suretle, davacının ikinci teklifinin 74,90-TL olduğunun anlaşılabilir olduğu görülmektedir.

Davacının hazırladığı birim fiyat teklif cetvelinde, her ne kadar maddî bir hata söz konusu olsa da, birim fiyat teklif cetvelinin, idarenin isteklilere gönderdiği standart formda yer alan miktarlar esas alınarak ve anlaşılabilir bir şekilde hazırlandığı görüldüğünden, söz konusu birim fiyat teklif cetvelinde aritmetik hatanın söz konusu olmadığı sonucuna ulaşılmakta olup davacının itirazen şikâyet başvurusunun reddine dair dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında hukukî isabet bulunmamaktadır.