Danıştay 2. Daire E.2018/2121 K.2022/6306

Davacının iddiaları

Projelerde gösterdiği başarılar (TÜBİTAK, ERASMUS KA1, ERASMUS KA2) nedeniyle Bilim ve Sanat Merkezlerinde (BİLSEM) çalışmak istediği, ancak bu yerlere öğretmen alımında, sözleşmeli öğretmenlere Milli Eğitim Bakanlığı Bilişim Sistemleri (MEBBİS) portalında başvuru formunun açılmadığı, zira dava konusu Kılavuz'un Genel Esaslar bölümünün 1. maddesinde, kadrolu öğretmen olarak çalışanların başvuru yapabileceğinin düzenlendiği, başvuru yapamaması ve BİLSEM'e öğretmen olarak atanma şansının olmamasının eşitlik ilkesine aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI

Davanın haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğu.

Bilim ve Sanat Merkezlerinin ilkokul, ortaokul ve lise çağındaki özel yetenekli öğrencilerin, zihinsel yetenek, görsel sanatlar ve müzik alanlarında örgün eğitim kurumlarındaki eğitimlerini aksatmayacak şekilde, bireysel yeteneklerinin farkında olmalarını ve kapasitelerini geliştirerek, en üst düzeyde kullanmalarını sağlamak amacıyla açılmış olan bağımsız özel eğitim kurumları oldukları; bu Merkezlerin, örgün eğitim sisteminden farklı olarak etkinlik temelli, sınavın yapılmadığı, not sisteminin uygulanmadığı, okul saatleri dışında ve proje tabanlı eğitimin verildiği yerler olduğu;

alanında uzman öğretmenlerce disiplinler arası eğitim programları yapılarak, özel yetenekli öğrencilerin yeteneklerine göre ilerleme kaydedebilmelerinin amaçlandığı; alanında yüksek lisans veya doktora yapıyor/yapmış olan uzman kişilerce bu eğitimin verilmesi gerektiği.

Milli Eğitim Bakanlığına bağlı eğitim kurumlarında sözleşmeli olarak görev yapan öğretmenlerin, Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik kapsamında istihdam edildiği, yer değişikliklerinin hizmet gereği yapıldığı, bu nedenlerle sözleşmeli olarak görev yapan öğretmenlerin başvurusunun kabul edilmesinin hukuken mümkün olmadığı savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Dava konusu Kılavuz'un "Genel Esaslar" bölümünün 1. maddesinin iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmüştür.

DANIŞTAY SAVCISI : ...

DÜŞÜNCESİ

Dava, Hakkari ili, ... Birliği Ortaokulunda sözleşmeli öğretmen olarak görev yapan davacı tarafından.

Milli Eğitim Bakanlığına bağlı Bilim ve Sanat Merkezlerinde (BİLSEM) çalışmak istediği, ancak Bilim ve Sanat Merkezlerine öğretmen alımında sözleşmeli öğretmenlere Milli Eğitim Bakanlığı Bilişim Sistemleri (MEBBİS) portalında başvuru formunun açılmadığı, 2018 Yılı Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Bilim ve Sanat Merkezlerine Öğretmen Seçme ve Atama Kılavuzunun "Genel Esaslar" bölümünün 1. maddesinde kadrolu öğretmen olarak çalışanların başvuru yapabileceğinin düzenlendiği,

başvuru yapamaması ve BİLSEM'e öğretmen olarak atanma şansının olmamasının eşitlik ilkesine aykırı olduğu ileri sürülerek anılan klavuzun "Genel Esaslar" bölümünün 1. maddesinin iptali istemiyle açılmıştır.

2018 Yılı Bilim ve Sanat Merkezlerine Öğretmen Seçme ve Atama Kılavuzu'nun "Genel Esaslar" bölümünün 1. maddesinde, "Bu kılavuz, Bakanlığımıza bağlı resmî eğitim kurumlarında hâlen kadrolu öğretmen olarak çalışanlardan görev yaptıkları ildeki bilim ve sanat merkezlerine atanmak isteyenlerin başvuru, seçim ve atamalarına ilişkin yürütülecek iş ve işlemleri kapsamaktadır." ifadesine yer verilmiş; 2. maddesinde ise, bilim ve sanat merkezlerine öğretmen seçimiyle ilgili iş ve işlemlerin Bilim ve Sanat Merkezleri Yönergesi’nde yer alan hükümlere göre oluşturulan il öğretmen değerlendirme komisyonları ve bölge sözlü sınav komisyonları tarafından yürütüleceği hükme bağlanmıştır.

Dava konusu Kılavuz'un dayanağının Kasım 2016 Tebliğler Dergisi'nde yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Bilim ve Sanat Merkezleri Yönergesi olduğu anlaşılmaktadır.

Bu Yönerge ile Millî Eğitim Bakanlığına bağlı bilim ve sanat merkezlerinin kuruluşu, bu merkezlere devam edecek öğrencilerin seçilmesi, kayıt kabul işlemleri, öğretmenlerin seçilmesi ve hizmet içi eğitimleri ile bilim ve sanat merkezlerinde gerçekleştirilecek eğitim ve öğretim hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin usul ve esasların düzenlendiği; Yönerge'nin dayanağı olarak ise 31/05/2006 günlü, 26184 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliğinin gösterildiği görülmektedir.

1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı 1. maddesinde, bu Kanun'un, Türk milli eğitiminin düzenlenmesinde esas olan amaç ve ilkeleri, eğitim sisteminin genel yapısı, öğretmenlik mesleği, okul bina ve tesisleri, eğitim araç ve gereçleri ve Devletin eğitim ve öğretim alanındaki görev ve sorumluluğu ile ilgili temel hükümleri bir sistem bütünlüğü içinde kapsadığı; "Öğretmenlerin nitelikleri ve seçimi" başlıklı 45. maddesinin son fıkrasında ise, hangi derece ve türdeki eğitim, öğretim, teftiş ve yönetim görevlerine, hangi seviye ve alanda öğrenim görmüş olanların ne gibi şartlarla seçilebileceklerinin yönetmelikle düzenleneceği belirtilmiştir.

573 sayılı Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, bu Kanun Hükmünde Kararnamenin; özel eğitim gerektiren bireyler ile onlara doğrudan veya dolaylı olarak sunulacak eğitim hizmetlerini; bu hizmetleri sağlayacak okul, kurum ve programları kapsadığı belirtilmiş.

"Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, özel eğitim gerektiren bireyin, çeşitli nedenlerle, bireysel özellikleri ve eğitim yeterlilikleri açısından akranlarından beklenilen düzeyden anlamlı farklılık gösteren bireyi; (b) bendinde, özel eğitimin, özel eğitim gerektiren bireylerin eğitim ihtiyaçlarını karşılamak için özel olarak yetiştirilmiş personel, geliştirilmiş eğitim proğramları ve yöntemleri ile onların engellilik durumu ve özelliklerine uygun ortamlarda sürdürülen eğitim olarak tanımlanmış.

"Okul ve kurum açma" başlıklı 23. maddesinde, özel eğitim okul ve kurumları ile rehberlik ve araştırma merkezlerinin Bakanlıkça açılacağı. "Personel" başlıklı 25. maddesinde, özel eğitim okul ve kurumları ile özel eğitime destek sağlayan okul ve kurumların eğitim-öğretim sınıfı personel ihtiyacının öncelikle karşılanacağı, ihtiyaç duyulan uzman personelin atanacağı veya diğer kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapılarak görevlendirileceği.

Geçici Maddesinde ise, bu Kanun Hükmünde Kararnamenin uygulanması ile ilgili hususların Bakanlıkça hazırlanacak yönetmeliklerde belirtileceği, söz konusu yönetmeliklerin, bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde çıkartılacağı düzenlenmiştir.

Dava konusu işlem tarihi itibarıyla yürürlükteki haliyle 652 sayılı Milli Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin "Görevler" başlıklı 2. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinde, özel yetenek sahibi kişilerin bu niteliklerini koruyucu ve geliştirici özel eğitim ve öğretim programlarını tasarlamak, uygulamak ve uygulanmasını koordine etmek, Milli Eğitim Bakanlığının görevleri arasında sayılmış; "Atama" başlıklı 37. maddesinin 4. fıkrasında ise, öğretmenlerin yer değiştirme suretiyle atamalarında uyulacak temel ilkeler, özür grupları, hizmet bölgeleri ve alanları, hizmet puanı ve diğer hususlara ilişkin usûl ve esasların yönetmelikle belirleneceği ifade edilmiştir.

Yine dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla yürürlükte bulunan 31/05/2006 günlü, 26184 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği'nin "Üstün yetenekli bireylerin eğitimi amacıyla açılan kurumlar" başlıklı 43. maddesinde, okul öncesi, ilköğretim ve orta öğretim çağındaki üstün yetenekli öğrencilerin bireysel yeteneklerinin farkında olmalarını ve kapasitelerini geliştirerek en üst düzeyde kullanmalarını sağlamak amacıyla Bakanlıkça gündüzlü özel eğitim kurumları açılacağının belirtildiği.

"Personel" başlıklı 51. maddesinde ise, özel eğitim okul ve kurumlarına atanacak personelin sayısı, niteliklerinin Bakanlıkça belirleneceği ve yürürlükteki mevzuata göre atama yapılacağı belirtilmekle birlikte, gerek bu Yönetmelikte, gerekse yukarıda anılan diğer mevzuatta özel eğitim okul ve kurumlarında görev yapacak personelin nitelikleri düzenlenmemiş olup, anılan hususun Yönerge ile düzenlendiği anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre; özel eğitim gerektiren bireylerin eğitimini programlamak, bu kişilere yönelik okul ve kurumlar açmak, Milli Eğitim Bakanlığının görev ve yetkileri dahilinde olup, Milli Eğitim Bakanlığı Bilim ve Sanat Merkezlerinin de bu kapsamda kurulmuş kurumlar olduğu açıktır.

Dava konusu uyuşmazlığın çözümlenebilmesi için, Millî Eğitim Bakanlığına bağlı bilim ve sanat merkezlerinin kuruluşu, bu merkezlere devam edecek öğrencilerin seçilmesi, kayıt kabul işlemleri, öğretmenlerin seçilmesi ve hizmet içi eğitimleri ile bilim ve sanat merkezlerinde gerçekleştirilecek eğitim ve öğretim hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin usul ve esasların, konusu itibarıyla Yönerge şeklinde düzenlenip düzenlenemeyeceği hususunun açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.

Gerek 573 sayılı KHK'nın uygulanması ile ilgili hususların, gerekse öğretmenlerin atanma ve yer değiştirmeleri ile hangi derece ve türdeki eğitim, öğretim, teftiş ve yönetim görevlerine, hangi seviye ve alanda öğrenim görmüş olanların ne gibi şartlarla seçilebileceklerine ilişkin hususların yönetmeliklerle düzenlenmesi gerektiği yukarıda yer verilen mevzuatta açıkça belirtilmiştir.

Bu durumda; Millî Eğitim Bakanlığına bağlı bilim ve sanat merkezlerinin kuruluşu, bu merkezlere devam edecek öğrencilerin seçilmesi, kayıt kabul işlemleri, öğretmenlerin seçilmesi ve hizmet içi eğitimleri ile bilim ve sanat merkezlerinde gerçekleştirilecek eğitim öğretim hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin usul ve esasların yönerge ile değil, yönetmelikle düzenlenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmış olup; yönetmelikle düzenlenmesi gerekirken, Yönerge ile yapılan düzenlemede hukuka uyarlık bulunmadığından, anılan Yönergeye dayalı Kılavuz hükmünde hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

Nitekim, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 05/04/2017 tarih ve YD İtiraz No:2017/164 sayılı kararı da bu yöndedir.

Açıklanan nedenlerle, 2018 Yılı Bilim ve Sanat Merkezlerine Öğretmen Seçme ve Atama Kılavuzunun "Genel Esaslar" bölümünün 1. maddesinin iptaline karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

Dava konusu Kılavuz'un yayımlandığı tarih itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerinden;

1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı 1. maddesinde, bu Kanun'un, Türk milli eğitiminin düzenlenmesinde esas olan amaç ve ilkeleri, eğitim sisteminin genel yapısı, öğretmenlik mesleği, okul bina ve tesisleri, eğitim araç ve gereçleri ve Devletin eğitim ve öğretim alanındaki görev ve sorumluluğu ile ilgili temel hükümleri bir sistem bütünlüğü içinde kapsadığı.

"Öğretmenlik" başlıklı 43. maddesinin son fıkrasında, öğretmenlerin hizmet sürelerine ve/veya isteğe bağlı il içi veya il dışı yer değiştirmelerine ilişkin usul ve esasların yönetmelikle belirleneceği.

"Öğretmenlerin nitelikleri ve seçimi" başlıklı 45. maddesinin son fıkrasında ise, hangi derece ve türdeki eğitim, öğretim, teftiş ve yönetim görevlerine, hangi seviye ve alanda öğrenim görmüş olanların ne gibi şartlarla seçilebileceklerinin yönetmelikle düzenleneceği belirtilmiştir.

573 sayılı Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, bu Kanun Hükmünde Kararname'nin; özel eğitim gerektiren bireyler ile onlara doğrudan veya dolaylı olarak sunulacak eğitim hizmetlerini; bu hizmetleri sağlayacak okul, kurum ve programları kapsadığı belirtilmiş.

"Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, özel eğitim gerektiren bireyin, çeşitli nedenlerle, bireysel özellikleri ve eğitim yeterlilikleri açısından akranlarından beklenilen düzeyden anlamlı farklılık gösteren bireyi; (b) bendinde, özel eğitimin, özel eğitim gerektiren bireylerin eğitim ihtiyaçlarını karşılamak için özel olarak yetiştirilmiş personel, geliştirilmiş eğitim proğramları ve yöntemleri ile onların engellilik durumu ve özelliklerine uygun ortamlarda sürdürülen eğitim olarak tanımlanmış.

"Okul ve kurum açma" başlıklı 23. maddesinde, özel eğitim okul ve kurumları ile rehberlik ve araştırma merkezlerinin Bakanlıkça açılacağı. "Personel" başlıklı 25. maddesinde, özel eğitim okul ve kurumları ile özel eğitime destek sağlayan okul ve kurumların eğitim-öğretim sınıfı personel ihtiyacının öncelikle karşılanacağı, ihtiyaç duyulan uzman personelin atanacağı veya diğer kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapılarak görevlendirileceği.

Geçici Maddesinde ise, bu Kanun Hükmünde Kararname'nin uygulanması ile ilgili hususların Bakanlıkça hazırlanacak yönetmeliklerde belirtileceği, söz konusu yönetmeliklerin, bu Kanun Hükmünde Kararname'nin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde çıkartılacağı düzenlenmiştir.

652 sayılı Milli Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin "Görevler" başlıklı 2. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinde, özel yetenek sahibi kişilerin bu niteliklerini koruyucu ve geliştirici özel eğitim ve öğretim programlarını tasarlamak, uygulamak ve uygulanmasını koordine etmek, Milli Eğitim Bakanlığının görevleri arasında sayılmış; "Atama" başlıklı 37. maddesinin 4. fıkrasında ise, öğretmenlerin yer değiştirme suretiyle atamalarında uyulacak temel ilkeler, özür grupları, hizmet bölgeleri ve alanları, hizmet puanı ve diğer hususlara ilişkin usûl ve esasların yönetmelikle belirleneceği ifade edilmiştir.

31/05/2006 günlü, 26184 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği'nin "Üstün yetenekli bireylerin eğitimi amacıyla açılan kurumlar" başlıklı 43. maddesinde, okul öncesi, ilköğretim ve orta öğretim çağındaki üstün yetenekli öğrencilerin bireysel yeteneklerinin farkında olmalarını ve kapasitelerini geliştirerek en üst düzeyde kullanmalarını sağlamak amacıyla Bakanlıkça gündüzlü özel eğitim kurumları açılacağının belirtildiği; "Personel" başlıklı 51. maddesinde ise, özel eğitim okul ve kurumlarına atanacak personelin sayısının, niteliklerinin Bakanlıkça belirleneceği ve yürürlükteki mevzuata göre atanacağı öngörülmüştür.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

2018 Yılı Bilim ve Sanat Merkezlerine Öğretmen Seçme ve Atama Kılavuzu'nun "Genel Esaslar" bölümünün 1. maddesinde, "Bu kılavuz, Bakanlığımıza bağlı resmî eğitim kurumlarında hâlen kadrolu öğretmen olarak çalışanlardan görev yaptıkları ildeki bilim ve sanat merkezlerine atanmak isteyenlerin başvuru, seçim ve atamalarına ilişkin yürütülecek iş ve işlemleri kapsamaktadır." ifadesine yer verilmiş; 2. maddesinde ise, bilim ve sanat merkezlerine öğretmen seçimiyle ilgili iş ve işlemlerin Bilim ve Sanat Merkezleri Yönergesi’nde yer alan hükümlere göre oluşturulan il öğretmen değerlendirme komisyonları ve bölge sözlü sınav komisyonları tarafından yürütüleceği hükme bağlanmıştır.

Dava konusu Kılavuzun dayanağının Kasım 2016 Tebliğler Dergisinde yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Bilim ve Sanat Merkezleri Yönergesi olduğu anlaşılmaktadır.

Bu Yönerge ile Millî Eğitim Bakanlığına bağlı bilim ve sanat merkezlerinin kuruluşu, bu merkezlere devam edecek öğrencilerin seçilmesi, kayıt kabul işlemleri, öğretmenlerin seçilmesi ve hizmet içi eğitimleri ile bilim ve sanat merkezlerinde gerçekleştirilecek eğitim ve öğretim hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin usul ve esasların düzenlendiği; Yönerge'nin dayanağı olarak ise 31/05/2006 günlü, 26184 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği'nin gösterildiği görülmektedir. Buna karşın, gerek bu Yönetmelikte, gerekse yukarıda anılan diğer mevzuatta burada görev yapacak personelin nitelikleri düzenlenmemiş olup, anılan hususun Yönerge ile düzenlendiği anlaşılmaktadır.

Özel eğitim gerektiren bireylerin eğitimini programlamak, bu kişilere yönelik okul ve kurumlar açmak, Milli Eğitim Bakanlığının görev ve yetkileri dahilinde olup, Milli Eğitim Bakanlığı Bilim ve Sanat Merkezlerinin de bu kapsamda kurulmuş kurumlar olduğu açıktır.

Dava konusu uyuşmazlığın çözümlenebilmesi için, Millî Eğitim Bakanlığına bağlı bilim ve sanat merkezlerinin kuruluşu, bu merkezlere devam edecek öğrencilerin seçilmesi, kayıt kabul işlemleri, öğretmenlerin seçilmesi ve hizmet içi eğitimleri ile bilim ve sanat merkezlerinde gerçekleştirilecek eğitim ve öğretim hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin usul ve esasların, konusu itibarıyla Yönerge şeklinde düzenlenip düzenlenemeyeceği hususunun açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.

573 sayılı KHK'nın uygulanmasıyla ilgili hususların ve öğretmenlerin atanma ve yer değiştirmeleri ile hangi derece ve türdeki eğitim, öğretim, teftiş ve yönetim görevlerine, hangi seviye ve alanda öğrenim görmüş olanların ne gibi şartlarla seçilebileceklerine ilişkin hususların yönetmeliklerle düzenlenmesi gerektiği yukarıda yer verilen mevzuatta açıkça belirtilmiştir.

Bu durumda; Millî Eğitim Bakanlığına bağlı bilim ve sanat merkezlerinin kuruluşu, bu merkezlere devam edecek öğrencilerin seçilmesi, kayıt kabul işlemleri, öğretmenlerin seçilmesi ve hizmet içi eğitimleri ile bilim ve sanat merkezlerinde gerçekleştirilecek eğitim öğretim hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin usul ve esasların Yönerge ile değil, Yönetmelikle düzenlenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmış olup; Yönetmelikle düzenlenmesi gerekirken, Yönerge ile yapılan düzenlemede hukuka uyarlık bulunmadığından, anılan Yönergeye dayalı Kılavuz hükmünde de hukuka uygunluk bulunmamaktadır.