Danıştay 2. Daire E.2021/11083 K.2023/3381

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti

... İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla.

2014/25 sayılı Genelge uyarınca yapı kullanma izin belgesinin ibraz edilmemesi nedeniyle İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 13. maddesi gereğince işyerinin ruhsatının iptal edildiği, savunma dilekçesi ekinde yer alan 13/11/2000 günlü belgeden davaya konu işyerinin bulunduğu yapının … günlü, … sayılı kararla vergiye tâbi tutulduğunun belirtilmesi karşısında anılan yapının da 1961 tarihinde yapılmış olduğunun kabulü gerektiği, 2981 sayılı Kanun'un 15. maddesi uyarınca binaya ait yapı kullanma izin belgesi olmadığından söz edilemeyeceği,

2014/25 sayılı Genelgede belirtilen Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik'in yürürlük tarihi olan 09/09/2009 tarihinden sonra yeni yapılan veya proje tadilatı ile kullanım amacı değiştirilen yapılarda uygulanacak olması karşısında, yapı kullanma izin belgesi aranmayacak işyerinde yapı kullanma izin belgesi bulunmadığı gerekçesiyle işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edildiğinden bahisle işyerinin kapatılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlem iptal edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, işyerinin işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmaması nedeniyle mühürleme işleminin usul ve mevzuata uygun olduğu, davaya konu işyerine davacıdan önce ... isimli şahıs adına … günlü, … sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlendiği, ancak bu ruhsatın şahsın talebi üzerine 24/12/2013 günü iptal edilmiş olduğu,

davacının dilekçesinde belirttiği şekilde davacının kazanılmış hakkı bulunduğundan bahsedebilmek için İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 8. maddesindeki şartların yerine getirilmesi gerektiği halde davacının 10/06/2015 günü ruhsat başvurusunda bulunması dolayısıyla davacı açısından doğmuş bir kazanılmış haktan bahsedilemeyeceği, davacıya beyana dayalı olarak … günlü, … sayılı ruhsat düzenlenmişse de,

2014/25 sayılı Genelge uyarınca aranan yapı kullanma izin belgesi eksikliğinin verilen süreye rağmen tamamlanmaması nedeniyle işyeri ruhsatının İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 13. maddesine istinaden iptal edildiği, her ne kadar mahkeme kararının gerekçe kısmında ilgili binanın 1961 yılında vergiye tabi olduğu bu nedenle genelgenin bu yapıda uygulanamayacağı belirtilse de bunun hatalı bir yorum olduğu, davanın bu genelge kapsamında değerlendirilmemesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay Onuncu Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı tarafından, Eskişehir ili, Tepebaşı ilçesi,. Mahallesi, … ada, … parselde kayıtlı taşınmazın 12 m²'lik kısmını kiralayan davacının, "paket köfte-dürüm" faaliyetinde bulunulan işyeri için işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi talebiyle yapmış olduğı başvuru üzerine, Tepebaşı Belediye Başkanlığı tarafından davacı adına … günlü, … sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlendiği,

idarece 19/07/2015 günü yapılan kontrolde yapı kayıt belgesi bulunmadığının tespitiyle işyerine bu eksiliğin giderilmesi için verilen 15 gün süre sonunda bu eksikliğin giderilmediğinden bahisle … günlü, … sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Mesleki Hizmetler Genel Müdürlüğünün yayınladığı 2014/25 sayılı Genelge gereği aranan yapı kayıt belgesinin işyeri tarafından sunulamadığı gerekçesiyle … günlü, … sayılı işlemle işyerinin işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edildiğinin bildirilmesi neticesinde 24/07/2015 günlü işlemle işyerinin mühürlenmesi üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 3. maddesinde, belediye hudutları ve mücavir alan içinde kalan işyeri ve işletmelerden büyükşehir belediyesi olan yerlerde, sıhhi ve sair işletmeler için büyükşehir belediyesi içinde kalan diğer belediye başkanlıklarının işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili olduğu, 5. maddesinde ise, işyeri veya işletme açmak isteyenlerin;

işin özelliğine göre, yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra başvuru formunu doldurarak 3. maddede belirtilen mercie ibraz edeceği ve bu başvurunun yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye verileceği hükme bağlanmıştır.

10/08/2005 günlü, 25902 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "İşyeri açılması" başlıklı 6. maddesinde; "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır." düzenlemesine yer verilmiştir.

11/04/2007 günlü, 26490 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Belediye Zabıta Yönetmeliği'nin "Görev alanı" başlıklı 8. maddesinde. "Belediye zabıtası belediye sınırları içerisinde görevli ve yetkilidir. Ayrıca, mücavir alanlarda kanunlarla belediyenin yetki ve sorumluluğuna verilmiş hizmetler bakımından da yetkili ve görevlidir." hükmü, "Görevleri başlıklı" 10. maddesinin 1/a fıkrasının 20. bendinde ise.

"14/6/1989 tarihli ve 3572 sayılı İşyeri Açma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun ile 14/7/2005 tarihli ve 2005/9207 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümleri gereğince, işyerinin açma ruhsatı alıp almadığını kontrol etmek, yetkili mercilerce verilen işyeri kapatma cezasını uygulamak ve gereken işlemleri yapmak." hükmü yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesinde ve ruhsatın iptali konusunda belediyenin yetkili olduğu; ruhsatsız işyerlerinin ise, yetkili idareler tarafından kapatılacağı açıktır.

Sözü edilen düzenlenmelerle, herhangi bir ruhsatı bulunmayan, fiilen işyeri açarak faaliyette bulunulan yerlerin, ruhsatlı işyerleri bakımından getirilen hukuki statüden ve hukuki korumalardan yararlandırılmasının önüne geçilmiş olup; bu gibi ruhsatsız şekilde faaliyette bulunulan işyerlerinin faaliyet göstermesinin engellendiği ve kapatma kararının uygulanmasının özel kolluk biriminin görev ve yetkileri arasında yer aldığında da kuşku yoktur.

Uyuşmazlık konusu olayda, davaya konu işyerinin ruhsatının … günlü, … sayılı işlemle iptaline karar verildiği anlaşıldığından, ruhsat iptaline ilişkin işbu işleme karşı açılmış bir dava da bulunmadığı görülmekle, yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılmasına ve çalıştırılmasına hukuken olanak bulunmaması, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerlerinin yetkili idareler tarafından kapatılacağı hususu göz önünde bulundurulduğunda, ruhsatsız olduğu sabit olan işyerinin mühürlenmek suretiyle faaliyetten men'ine yönelik işlemde hukuka aykırılık, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen temyize konu Mahkeme kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.