Danıştay 2. Daire E.2022/315 K.2025/5571

Dava Konusu İstem

Dava; Bartın İl Emniyet Müdürlüğü emrinde polis memuru olarak görev yapan davacının, Tekirdağ ili, Hayrabolu İlçe Emniyet Müdürlüğü emrinde görev yaptığı 2017 yılındaki eylemleri nedeniyle hakkında yürütülen disiplin soruşturması sonucunda "Mesleğin saygınlığını zedeleyecek şekilde uygunsuz yerlere gitmek" fiilini işlediğinden bahisle, 7068 sayılı Kanun'un 8/6-(i) maddesi uyarınca "meslekten çıkarma" cezasıyla tecziyesine ilişkin İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun... günlü,... sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti : ... İdare Mahkemesinin... günlü, E:... K:...sayılı kararıyla; davacının, D.B. isimli alkollü eğlence yerindeki eylemleri ile ilgili olarak, ... Ağır Ceza Mahkemesinin E:... esasına kayden açılan davada icbar suretiyle irtikap suçundan mahkumiyetine karar verildiği, disiplin soruşturması kapsamında elde edilen bilgi ve belgeler ile anılan ceza mahkemesi kararı dikkate alındığında, eylemine uyan disiplin cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla; istinaf başvurusuna konu kararın usul ve hukuka uygun olduğu ve kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından; dava konusu işlemin dayanağı olduğu belirtilen 7068 sayılı Kanun'un eylem tarihinden sonra yürürlüğe girdiği, kanunsuz suç ve ceza olamayacağı, eksik inceleme ve değerlendirmeyle karar verildiği, böylelikle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği, bir alt cezanın uygulanmaması yönünden de dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Davalı idare tarafından; temyiz isteminin reddi gerektiği yolunda cevap verilmiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Bartın İl Emniyet Müdürlüğü emrinde polis memuru olarak görev yapan davacının; Tekirdağ ili, Hayrabolu İlçe Emniyet Müdürlüğü emrinde görev yaptığı dönemdeki eylemleri ile 7068 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 6. fıkrasının (i) bendinde yer alan "Mesleğin saygınlığını zedeleyecek şekilde uygunsuz yerlere gitmek" fiilini işlediğinden bahisle meslekten çıkarma cezası ile tecziyesine ilişkin işlemin iptali istemiyle temyizen incelenmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

23/01/2017 günlü, 29957 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 682 Sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 8/6-(i) maddesinde "Mesleğin saygınlığını zedeleyecek şekilde uygunsuz yerlere gitmek" meslekten çıkarmayı gerektiren fiiller arasında sayılmış, anılan Kanun Hükmünde Kararname 31/01/2018 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisinde görüşülerek yasalaşmış ve 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun, 08/03/2018 günlü, 30354 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

7068 sayılı Kanun'un 8/6-(i) maddesinde de aynı düzenlemeye yer verilmiş. "Devlet memurluğundan çıkarma" başlıklı 9. maddesinde, "(1) Devlet memurluğundan çıkarma cezası uygulanacak fiiller ve bu cezayı verme yetkisi ile ilgili olarak 657 sayılı Kanun hükümleri uygulanır." hükmü.

"Emniyet teşkilatı disiplin kurullarının görev ve yetkileri" başlıklı 17. maddesinde, "(1) Emniyet teşkilatı disiplin kurullarının disiplin cezası verebilecekleri personel ve uygulamaya yetkili oldukları cezalar aşağıda gösterilmiştir. a) İl polis disiplin kurulları, kuruldukları il emniyet kadrosundaki.

1) Polis memurları, çarşı ve mahalle bekçileri ile emniyet hizmetleri sınıfı dışındaki memurlara bütün disiplin cezalarını, 2) Komiser yardımcısı, komiser ve başkomiserlere meslekten çıkarma cezası dışında kalan diğer disiplin cezalarını,...verebilir..." hükmü.

“Emniyet teşkilatı disiplin kurullarınca verilen kararların kesinleşmesi” başlıklı 18. maddesinde, “(1) Disiplin kurullarınca verilen kararlardan; a) İl polis disiplin kurulunun verdiği meslekten çıkarma cezası dışındaki kararları valinin onayıyla; meslekten çıkarma cezası kararları valinin önerisi, Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunun uygun görüşü ve Bakanın onayıyla, b) Emniyet Genel Müdürlüğü Merkez Disiplin Kurulu ile eğitim ve öğretim kurumlarındaki polis disiplin kurullarının meslekten çıkarma dışındaki kararları Emniyet Genel Müdürünün onayıyla;

meslekten çıkarma kararları Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunun uygun görüşü ve Bakanın onayıyla, c) Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunun kararları, Bakanın onayıyla, kesinleşir.

(2) Birinci fıkra kapsamında Bakan onayına sunulan kararlardan uygun görülmeyenler ile birinci fıkranın (a) ve (b) bentleri uyarınca intikal eden ve Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunca uygun görüş belirtilmeyen dosyalar Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulunca kesin karara bağlanır ...” hükmü.

“Disiplin amirlerinin ve kurullarının belirlenmesi ve çalışmasına dair esaslar” başlıklı 26. maddesinde, “(1) Disiplin soruşturmasının açılmasında ve disiplin amiri veya disiplin kurulunun saptanmasında disiplinsizlik yaptığı iddia edilen personelin fiili işlediği tarihte çalıştığı yer esas alınır. Fiilin mehil müddetinde işlenmesi halinde ilişik kestiği yerde görevli kabul edilir.

Ast memur ile üst memurun aynı fiile iştiraki halinde yetkili disiplin kurulu, üst memur hakkında disiplin cezası vermeye yetkili disiplin kuruludur. Disiplin konusu fiili işledikten sonra; rütbe veya kadro/görev unvanında değişiklik olan personel hakkında karar vermeye yetkili disiplin amiri veya disiplin kurulu, personelin son kadro/görev unvanı karşılığı rütbe esas alınmak suretiyle tespit ve tayin olunur.” hükmü.

657 sayılı Kanun’un “Disiplin cezası vermeye yetkili amir ve kurullar” başlıklı 126. maddesinde, “Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezaları disiplin amirleri tarafından; kademe ilerlemesinin durdurulması cezası, memurun bağlı olduğu kurumdaki disiplin kurulunun kararı alındıktan sonra, atamaya yetkili amirler il disiplin kurullarının kararlarına dayanan hallerde valiler tarafından verilir.

Devlet memurluğundan çıkarma cezası amirlerin bu yoldaki isteği üzerine, memurun bağlı bulunduğu kurumun yüksek disiplin kurulu kararı ile verilir.

Disiplin kurulu ve yüksek disiplin kurulunun ayrı bir ceza tayinine yetkisi yoktur, cezayı kabul veya reddeder. Ret halinde atamaya yetkili amirler 15 gün içinde başka bir disiplin cezası vermekte serbesttirler.

Özel kanunların disiplin cezası vermeye yetkili amir ve kurullarla ilgili hükümleri saklıdır.” hükmü; 3152 sayılı İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu ile İl Yatırım ve Hizmetlerine İlişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun'un ek 5. maddesinde, "Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulunun görevleri şunlardır: a) Bakanlık merkez, taşra ve yurtdışı teşkilatı, Bakanlığa bağlı kuruluşlar, mahalli idareler ve bunların bağlı kuruluşları ile mahalli idare birliklerinde istihdam edilen memurlar hakkında gerek görülmesi halinde Devlet memurluğundan çıkarma cezasını vermek. b) Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak. Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulu kararları kesindir." hükmü yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava dosyasının incelenmesinden; davacı hakkında yürütülen disiplin soruşturması neticesinde soruşturmacı tarafından davacının, 657 sayılı Kanun'un 125/E-(g) maddesinde düzenlenen "Memurluk sıfatıyla bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" fiilini işlediğinden bahisle Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılmasının teklif edildiği, ancak İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... günlü,... sayılı kararıyla 7068 sayılı Kanun'un 8/6-(i) maddesinde düzenlenen "Mesleğin saygınlığını zedeleyecek şekilde uygunsuz yerlere gitmek" fiilini işlediğinden bahisle meslekten çıkarma cezası ile cezalandırıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlığı çözmek için öncelikle Devlet memurluğundan çıkarma cezası teklif edilen polis memuru hakkında İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunca meslekten çıkarma cezası verilip verilemeyeceğinin ortaya konulması gerekmektedir.

7068 sayılı Kanun'un 9. maddesinde, Devlet memurluğundan çıkarma cezası uygulanacak fiiller ve bu cezayı verme yetkisi ile ilgili olarak 657 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağı kuralına yer verilmiştir. 657 sayılı Kanun'un 126. maddesinde de, Devlet memurluğundan çıkarma cezasının, amirlerin bu yoldaki isteği üzerine, memurun bağlı bulunduğu kurumun yüksek disiplin kurulu kararı ile verileceği, disiplin kurulu ve yüksek disiplin kurulunun ayrı bir ceza tayinine yetkisinin olmadığı, cezayı kabul veya reddedeceği düzenlenmiştir.

Diğer taraftan, 7068 sayılı Kanun'la il emniyet müdürlüğü emrinde görevli polis memurları hakkında meslekten çıkarma cezası verme yetkisi kural olarak il polis disiplin kuruluna verilmiştir. Ancak, 7068 sayılı Kanun'un 18. maddesinin 2. fıkrası uyarınca meslekten çıkarma cezası Bakan veya Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunca uygun görülmeyenler ile aynı Kanun'un 26. maddesinin 1. fıkrası uyarınca, ast memurun üst memura tabi olması durumunda Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulunca kapsamdaki polis memurlarına meslekten çıkarma cezası verilebilmektedir.

Bu bağlamda; İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun, il emniyet müdürlüğü kadrosunda bulunan polis memurlarına belirli durumlarda meslekten çıkarma cezası verebileceği açık ise de; Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılması teklif edilen polis memuru hakkında Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulunun, 657 sayılı Kanun'un 126. maddesinin 3. fıkrası hükmü uyarınca, teklif edilen cezayı kabul veya reddetmesi gerekmekte olup, bunun dışında başka bir cezaya hükmetmesi durumunda, verilen cezanın yetki unsuru yönünden hukuka aykırı olacağı açıktır.

Uyuşmazlık konusu olayda ise, soruşturmacı tarafından davacının Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılmasının teklif edildiği, ancak İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunca meslekten çıkarma cezası ile cezalandırıldığı görülmektedir.

Buna göre; davacının Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılması teklifi üzerine, bu teklifi görüşen İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ayrı bir ceza tayinine yetkisi bulunmadığından, cezayı kabul veya reddetmesi gerekirken, davacının fiili 7068 sayılı Kanun'un 8/6-(i) maddesi kapsamında değerlendirilerek, meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin olarak tesis edilen dava konusu işlemde yetki unsuru yönünden hukuka uyarlık, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında da hukuki isabet görülmemiştir.