Danıştay 3. Daire E.1988/1101 K.1989/1061

İŞE YENİ BAŞLAYAN VE ÜCRETİNİ BİR AY SONRA ALAN HİZMET ERBABININ İŞE BAŞLADIĞI TARİHTEN İTİBAREN VERGİ İADESİNE HAK KAZANACAĞI HK.

Uyuşmazlığın çözümü, Mart 1986 ayında çalışan hizmet erbabının vergi iadesinden hangi ayda yararlanacağının tesbitine ilişkin bulunmaktadır. Vergi İadesi Hakkında Kanunun 3239 sayılı Kanunla değişik 2.maddesinde, vergi iadesine esas alınacak harcama tutarının, mal ve hizmet alımının gerçekleştiği ayda elde edilen net geliri aşamayacağı hükmü yer almış olup, madde hükmüne göre, bir ayda yapılan mal ve hizmet alımlarının karşılığı vergi iadesi alınabilmesi için bu ayda elde edilmiş gelirin bulunması gerekmektedir.

1475 sayılı İş Kanununun 2869 sayılı Kanunla değişik 26.maddesinde, işçi ücretinin engeç ayda bir ödeneceği, hizmet akitleri veya toplu iş sözleşmeleri ile ödeme süresinin bir haftaya kadar indirilebileceği ön görülmüştür. Bu hüküm hizmet akitlerinde veya toplu iş sözleşmelerinde aksine hüküm bulunmayan hallerde dahi işçinin ücretine fiili ödeme tarihinden önce kazandığını, diğer bir anlatımla işverenin işçiye karşı borçlu duruma geldiğini gösterir.

Nitekim anılan Kanunun fazla çalışma ücreti ile ilgili 35,hafta tatili, bayram ve genel tatil günleri ile ilgili 41,42 ve 45.yüzdelerin ödenmesi ile ilgili 47.maddelerinde yer alan düzenlemeler işçinin günlük çalışma sonunda ücret hak kazandığını göstermektedir. Fiili ödeme tarihinin, Kanunla ya da hizmet akti ve toplu iş sözleşmeleriyle daha sonraki bir tarih olarak belirlenmesinin bu hukuki duruma olumsuz etkisi bulunmamaktadır.

Olayda, Mart 1986 ayında işveren nezdinde çalışması sonucu o ayın ücretine hak kazanan işçinin bu ayda gelir elde etmediğinden söz edilemeyeceğinden bu ayda yaptığı mal ve hizmet alımları nedeniyle vergi iadesinden yararlandırılmaması yukarıda açıklanan Kanun hükümlerine ters düşeceği açık bulunmaktadır. Nitekim aksine bir düşünce memurların da ayın 15'inde maaşlarını almış olmaları nedeniyle bu tarihten önce yaptıkları mal ve hizmet alımları dolayısıyla vergi iadesinden yararlandı rılmamaları sonucunu doğuracaktır.

Açıklanan bu durum karşısında, vergi mahkemesince, davacının yanında çalışan hizmet erbabının Mart 1986 ayında çalışmış olmakla birlikte ücretini Nisan 1986 ayında tahakkuk edip ödendiğine göre ücret geliri elde etmediği için vergi iadesi alınmasının yasal olmadığı gerekçesiyle vergi iadesinin 3 kat cezası ile birlikte Davacıdan istenmesi yolundaki işleme karşı açılan davanın reddedilmesinde isabet görülmemiştir.