Danıştay 4. Daire E.2023/12157 K.2024/6171

2- ...Bakanlığı

VEKİLİ

Hukuk Müşaviri ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Muğla ili, Fethiye ilçesi, ... Mahallesi,... pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın.

1) I. derece arkeolojik sit alanı olarak belirlenmesine dair Taşınmaz Kültür ve Tabiat Varlıkları Yüksek Kurulu'nun 20/06/1987 tarih ve 3372 sayılı kararının, 2) III. derece arkeolojik sit alanı olarak tescil edilmesi talebiyle davacıların yaptıkları başvurunun reddedilerek taşınmazın II. derece arkeolojik sit alanı olarak belirlenmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararına yapılan itirazların reddine dair ...tarih ve ... sayılı Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu kararının ve 3) ...tarih ve ... sayılı Muğla Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararıyla onaylanan 1/1.000 ve

1/5.000 ölçekli Fethiye Koruma Amaçlı İmar Planlarının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ... tarihli, E:..., K:...sayılı kararda; dava konusu işlemlerden; taşınmazın.

III. derece arkeolojik sit alanı olarak tescil edilmesi talebiyle davacıların yaptıkları başvurunun reddedilerek taşınmazın II. derece arkeolojik sit alanı olarak belirlenmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararına karşı yapılan itirazların reddine dair ... tarih ve ... sayılı Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu kararının; dosyada yer alan bilgi ve belgelerin, mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde hazırlanan bilirkişi raporuyla birlikte değerlendirilmesinden;

uyuşmazlık konusu parselde yer alan yapıların sanat, mimari, tarihi, estetik, mahalli, dekoratif, simgesel, belgesel, işlevsel, maddi, hatıra, izlenim, özgünlük, teklik, nadirlik, homojenlik, onarılabilirlik değerlerinin yanı sıra, yapısal durum, malzeme, yapım teknolojisi, biçim bakımından değerlendirildiğinde; yakın çevresinde de görülen benzer yapılar ile bir dönem halk mimarlığının Fethiye’deki özgün temsilcileri olup bir dokunun parçası olduğu, bu dokunun yerel mimari bağlamında korunması gerektiği, bu bağlamda yapıların özgün nitelikleri ile tescil değeri taşıdığı,

dava konusu ... ada, ... parselin çevresinde ele geçen yoğun mezarlar ve konumu itibarıyla taşınmazın Termessos Antik Kenti nekropolisi içerisinde yer aldığı hususlarının bilirkişi raporu ile ortaya konulduğu görüldüğünden, dava konusu taşınmazın I. derece arkeolojik sit alanı olarak tescilli iken III. derece arkeolojik sit alanına dönüştürülmesi talebiyle yapılan başvurunun reddedilerek dava konusu taşınmazı da kapsayan alanın II. derece arkeolojik sit alanı olarak tescil edilmesine ilişkin işleme yapılan itirazın reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine;

dava konusu işlemlerden Taşınmaz Kültür ve Tabiat Varlıkları Yüksek Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararı bakımından; uyuşmazlıkta. Muğla ili, Fethiye ilçesi, ...

Mahallesi, ...pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın I. derece arkeolojik sit alanı olarak belirlenmesine ilişkin Taşınmaz Kültür ve Tabiat Varlıkları Yüksek Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmekte ise de, davacıların taşınmazın III. derece arkeolojik sit alanı olarak tescil edilmesi talebiyle yaptıkları başvuru üzerine ... tarih ve ... sayılı Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararı ile taşınmazın II. derece arkeolojik sit alanı olarak belirlenmesine karar verildiği,

dolayısıyla dava konusu işlemin değiştirilmesi suretiyle yerine yeni bir işlem tesis edilmiş olması ve ortada idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem bulunmaması sebebiyle davanın bu kısmının esasının incelenmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle 2577 sayılı Kanun'un 14/3-d ve 15/1-b maddeleri uyarınca davanın esasının incelenmeksizin reddine, dava konusu işlemlerden;... tarih ve ... sayılı Muğla Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararıyla onaylanan 1/1.000 ve 1/5.000 ölçekli Fethiye Koruma Amaçlı İmar Planı bakımından ise;

dava konusu imar planlarına askı süresi içinde itiraz edilmeyerek kesinleşmesi nedeniyle dava açma süresinin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7'inci maddesi kapsamında belirlenmesi gerektiği, ilan tarihinin son günü olan 15/08/2005 tarihini izleyen 60 gün içinde davanın açılması gerektiği, bu durumda.

14/07/2005-15/08/2005 tarihleri arasında askıda olan imar planları için askı süresinin son gününü izleyen 60 gün içinde dava açılması gerekirken, belirtilen süreler geçirildikten sonra 25/04/2018 tarihinde açılan işbu davanın süresinde açılmadığı sonucuna varıldığı, öte yandan, davacının sit derecesinin yeniden değerlendirilmesi talebiyle yaptığı başvuruların ve bu başvurular üzerine tesis edilen işlemlerin dava konusu imar planlarının uygulanması kapsamında olmadığı görüldüğünden, bu haliyle anılan başvuruların ve işlemlerin dava açma süresini ihya etmeyeceği gerekçesiyle davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacılar tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Temyize konu kararın usul ve yasaya aykırı olduğu, talep ve beyanlarının karşılanmadığı, gerekçe oluşturulmadan karar verildiği, duruşma taleplerinin değerlendirilmediği, II. Derece arkeolojik sit alanının III. Derece arkeolojik sit alanı olarak belirlenmesi gerektiği, koruma alanı sınırlarının mevzuata uygun olarak belirlenmediği, tescile konu yapıların yenilenmeye muhtaç olduğu, sit derecelendirilmesine ilişkin itirazlar ile bilirkişi raporuna yönelik itirazlarının aynı doğrultuda olduğu, raporun bütüncül bir incelemeyi içermediği, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.