Danıştay 4. Daire E.2023/5137 K.2024/7148

Dava konusu istem: İstanbul ili, Adalar ilçesi, ... - ... Mahallesi, ...-... ada, ...-...-...-... parsel önüne isabet eden Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazın 808m²'lik kısmının davacı tarafından idari bina ve fayton park alanı olarak kullanılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 02/06/2011 - 01/06/2016 tarihleri arasındaki dönem için 392.256,13-TL ecrimisil bedeli istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararla; dosyadaki bilgi ve belgelerle hükme esas alınabilecek nitelikte görülen bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, davacının anılan taşınmazı 02/06/2011 - 01/06/2016 tarihleri arasındaki işgali nedeniyle ödemesi gereken ecrimisil bedelinin 193.015,71-TL olduğu sonucuna varıldığından, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin 199.240,42-TL'lik kısmının iptaline, 193.015,71-TL'lik kısmı yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; ecrimisil hesabının, hesaplamada baz alınan yıla ait birim değerlerin, TEFE veya ÜFE'ye göre değil yeniden değerleme oranı dikkate alınarak güncellenmesi suretiyle yapılması gerektiğinden, yeniden değerlendirme oranları dikkate alınarak yapılan hesaplamada ise, davacının anılan taşınmazı 02/06/2011 - 01/06/2016 tarihleri arasındaki işgali nedeniyle ödemesi gereken ecrimisil bedelinin 203.625,00-TL olduğu sonucuna varıldığından, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin 188.631,00-TL'lik kısmının iptaline, 203.625,00-TL'lik kısmı yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan alınan taşınmazın davacı tarafından işgal edildiği, kamuya ait alanın herhangi bir izin olmaksızın kullanmanın haklı olamayacağı, 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliğine göre, taşınmazın emlak vergisine esas değerinin %3'ünden daha az birim bedel belirlenemeyeceği, bilirkişilerce hesaplanan ecrimisil bedelinin düşük olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.

Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinde, "ecrimisil", Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın İdarece talep edilen tazminat; "fuzuli şagil" ise, kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili idarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır.

Anılan Yönetmelik hükümlerine dayanılarak çıkarılan 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında "Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan;

belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir." 5. fıkrasında ise "Emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan yerler için ecrimisil tespit ve takdirinde, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değeri dikkate alınır." hükmü yer almıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesiyle "bilirkişi" konusunda atıfta bulunulan 6100 sayılı Kanun'un 266. maddesinde, "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir" kuralı yer almaktadır.

Dosyanın incelenmesinden. İdare Mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunda, ecrimisil ihbarnamesine konu taşınmazın ... Caddesinde bulunduğu, davalı idarece ecrimisil bedeli hesaplanırken ...

Caddesinin emlak vergisine esas 2011, 2012,2013, 2014, 2015 ve 2016 yıllarına ait değerlerin %5'i dikkate alınarak kıymet takdirinin yapıldığı, fakat Ada'da yazlık sezonun 3-4 ayla sınırlı olması nedeniyle yıllık bazda kiraların düşük olduğu, bu nedenle bilirkişilerce emsal araştırması yapılarak 2018 yılı için birim bedel olarak 70,00 TL'nin uygun görüldüğü, TUİK-ÜFE oranları da dikkate alınarak toplam 193.015,71 TL ecrimisil bedeli tespit edildiği, İdare Mahkemesince de bu doğrultuda karar verildiği,

Bölge İdare Mahkemesince yeniden değerleme oranlarıyla yapılan hesaplama sonucunda da 203.625,00-TL ecrimisil bedelinin hukuka uygun olduğu belirtilerek karar verildiği anlaşılmaktadır.

336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5. maddesinin 5. fıkrasında emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmazlar için ecrimisil tespit ve takdirinde, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metrekare birim değerinin dikkate alınacağı belirtilmiş olup, emsal alınan taşınmaz, davaya konu taşınmaza olan yakınlığı, kullanım durumu ve konumu gibi diğer unsurlarıyla birlikte değerlendirilmek suretiyle ecrimisil bedeli yönünden karar verilmesi gerektiği açıktır.

Öte yandan, 336 sıra nolu Milli Emlak Genel Tebliği'ne göre en yakın taşınmazın emlak vergi değerinin dikkate alınması gerektiği, bunun da davacıya ait ve işgal edilen alanı kullanan parselin emlak vergi değeri olduğu kuşkusuzdur.

Bu durumda, ecrimisil bedelinin belirlenmesinde taşınmazın aynı nitelikte kullanılmasından kaynaklanan önceki dönem ecrimisil bedelleri ve emsal ecrimisil bedelleri, kira bedelleri, davalı idarenin kıymet takdirine esas taşınmaz ile mukayese edilmek suretiyle ve emsal taşınmazın emlak vergi değerinin %3'ünden az olmayacak şekilde belirlenecek bir ecrimisil tutarı üzerinden karar verilmesi gerektiğinden temyize konu kararın iptale ilişkin kısmında hukuki uygunluk bulunmamaktadır.