Danıştay 4. Daire E.2023/5415 K.2024/6323

2- ... VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan hüküm fıkralarının bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: İstanbul ili, Beşiktaş ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı Hazineye ait taşınmazın 770,00 m²'lik kısmının işyeri (konut ofis bahçesi ve giriş mahalli) yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 16/02/2012-31/12/2015 tarihleri arasındaki dönem için davacıdan 482.343,51 TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ... tarih ve...ayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporu doğrultusunda dava konusu işlemin; 155.909,25 TL kısmı yönünden davanın reddine, 326.434,26 TL'lik kısmının ise iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TARAFLARIN İDDİALARI

Davacı tarafından, taşınmazda 1/2 oranında malik olduğu, tüm bedelden sorumlu tutulamayacağı, yüz ölçümüne yönelik itirazlarının dikkate alınmadığı, bilirkişilerin eksik inceleme yaptığı, emsallerin fahiş belirlendiği ileri sürülmektedir. Davalı idare tarafından, ecrimisil bedeli hesaplanırken işgal alanının cephesi bulunan ... Caddesinin emlak vergi değerinin %4'ü üzerinden hesaplama yapıldığı, mahkemece yapılan hesaplamada 2012 yılı için emlak vergi değerinin %4'ünün alındığı, diğer yıllara yeniden değerleme oranının uygulanmasının hukuka uygun olmadığı, 2013, 2014, 2015 m² birim bedellerinin emlak vergi değerinin %3'ünden az olduğu ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN SAVUNMALARI

Davacı tarafından, cevap verilmemiştir. Davalı idare tarafından, davacının temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ :...

DÜŞÜNCESİ

Davalı idarenin temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Davacının temyiz istemi yönünden yapılan değerlendirme;

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyiz incelemesi yapılan karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın davanın reddine ilişkin kısım yönünden verilen Mahkeme kararına yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin İdare Dava Dairesi kararında bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Davalı idarenin temyiz istemi yönünden yapılan değerlendirme;

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.

Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinde, "ecrimisil", Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın İdarece talep edilen tazminat; "fuzuli şagil" ise, kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili idarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır.

Anılan Yönetmelik hükümlerine dayanılarak çıkarılan 20/08/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmak suretiyle 20/08/2011 tarihinde yürürlüğe giren 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde;

tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan;

belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir." 5. fıkrasında ise "Emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan yerler için ecrimisil tespit ve takdirinde, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değeri dikkate alınır." hükümleri yer almıştır.

Dava dosyasının incelenmesinden, İstanbul ili, Beşiktaş ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı hazine parselinin 770,00 m²'lik kısmını fuzulen işgal edildiğinden bahisle 16/02/2012-31/12/2015 tarihleri arasındaki dönem için davacıdan 482.343,51 TL ecrimisil istenilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır. Davalı idare tarafından yapılan ecrimisil kıymet takdirinde; işgale konu taşınmazın cephe aldığı ... Caddesinin emlak vergi değerinin %4'ü üzerinden m² birim bedeli belirlendiği, 2012 yılı için 68,70 TL, 2013 yılı için 74,06 TL, 2014 yılı için 240,00 TL, 2015 yılı için 252,13 TL birim bedeli belirlendiği, toplamda 482.343,51 TL ecrimisil bedelinin tahakkuk ettirildiği görülmüştür.

Uyuşmazlığın çözümü için Mahkemece mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunda; idarenin işgal alanına ve dönemine yönelik tespitinin doğru olduğu, taşınmazın tapu kadastro ve imar durumu verileri, bulunduğu yer, mevcut kullanım durumu, emsal ecrimisil değerleri, ticari sirkülasyonu, artı ve eksi yönde emsal verilerin birlikte değerlendirilmesi neticesinde 2012 yılı için m² birim değeri olarak idarenin tespitinde olduğu gibi 68,70 TL belirlendiği, diğer yıllar için ÜFE oranlarının uygulandığı, fakat hesaplama yapılırken hata yapılarak 2012 yılı için 82,33 TL üzerinden işlem yapıldığı,

2013, 2014 ve 2015 birim bedellerine de bu hatanın sirayet ettiği, netice olarak toplam ecrimisil bedelinin 269.334,40 TL olarak hesaplandığı, öte yandan aynı bilirkişi raporunda taşınmazın bulunduğu ... Caddesinin asgari emlak vergi değerine de değinildiği görülmüştür.

Mahkemece, dava konusu taşınmazın 26/11/2014 tarihinde üçüncü bir kişiye satıldığından bahisle davacının bu tarihe kadar işgalci olduğu, 2012 yılı ecrimisil birim m² bedeli olarak bilirkişi raporunda olduğu gibi 68,70 TL'nin kabul edildiği, 2012 yılı için belirlenen birim değer üzerinden yeniden değerleme oranları uygulandığında, 16/02/2012-26/11/2014 tarihleri arasındaki işgal dönemi için davacıdan talep edilmesi gereken ecrimisil tutarının 155.909,25 TL olması gerektiği sonucuna varılmış ise de;

işgal nedeniyle alınan bir tazminat olan ecrimisilin tutarının hesaplanmasında, taşınmazın mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, altyapı, ulaşım kolaylığı, varsa önceki dönem kira ve emsal ecrimisil bedelleri gibi tüm faktörlerin etkili olduğu, ayrıca 336 Sıra No.lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5. maddesinin 3. fıkrasında yer alan, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği hükmü ile emsal ecrimisil ve kira bedellerinin de dikkate alınması gerektiği kuşkusuzdur.

Bu durumda, taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimisil belirlenmesi gerektiği kuralının açık olduğu, mahkeme kararında ve bilirkişi raporunda taşınmazın emlak vergisine esas değerinin dikkate alınmadığı, hesaplanan ecrimisilin emlak vergisine esas değerin %3'ünün altında kaldığı göz önünde bulundurulduğunda, dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısım yönünden verilen Mahkeme kararına yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.