Danıştay 4. Daire E.2023/5538 K.2024/4571

2- ... VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan hüküm fıkralarının bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacı tarafından.

İzmir ili, Buca ilçesi, ... parsel no'lu Hazineye ait 5.648,58 m² yüzölçümlü taşınmazın 5.011,00 m² sinin piknik alanı, çamlık, tuvalet, hurdalık olarak fuzulen işgalinden dolayı 28/05/2013 ile 22/08/2017 tarihleri arası dönem için 139.458,60 TL ecrimisil istenilmesine dair ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile itiraz üzerine düzenlenen... tarih ve ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesi ile 3042 parsel no'lu Hazineye ait 6.270,50 m² yüzölçümlü taşınmazın davacı tarafından piknik alanı,

market ve restoran olarak fuzulen işgalinden dolayı 28/05/2013 ile 22/05/2017 tarihleri arası dönem için 208.618,85 TL ecrimisil istenilmesine dair ...tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile ... tarih ve ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; bilirkişi raporu ve dosyada bulunan tüm bilgi ve belgelerin birlikte incelenmesi ve değerlendirilmesinden; uyuşmazlık konusu ... ve ... parsel sayılı Hazine'ye ait taşınmazların davacı tarafından işgal edildiğinin anlaşıldığı, bilirkişiler tarafından ... nolu parselin ilgili dönem için ecrimisil miktarının 90.857,66 TL olarak hesaplanmış olması karşısında, dava konusu işlemin belirtilen tutardaki kısmında hukuka aykırılık, bu miktarı aşan 48.600,94-TL kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı,

yine bilirkişiler tarafından ... nolu parselin ilgili dönem için ecrimisil miktarının 132.890,03 TL olarak hesaplanmış olması karşısında, dava konusu işlemin belirtilen tutardaki kısmında hukuka aykırılık, bu miktarı aşan 75.728,82-TL'lik kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu ... sayılı parsele ait ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin 48.600,94-TL'lik kısmının iptaline, 90.857,66-TL'ye yönelik kısmı yönünden ise davanın reddine, dava konusu ... sayılı parsele ait ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin 75.728,82-TL'lik kısmının iptaline, 132.890,03-TL'lik kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davacı tarafından, hükmedilen ecrimisilin rayiç değerin çok üstünde olduğu, ... parsel üzerindeki yapıların uzun zaman önce yıkılarak taşınmazın terkedildiği, Mahkemece belirlenen önceki dönem ecrimisil bedelinin üzerinde ecrimisil hesaplandığı ve işgal edilen alanın hatalı tespit edildiği ileri sürülmektedir. Davalı idare tarafından, emsal olarak ... sayılı parselin davacının oğluna 2017 yılında kiralanmasına ilişkin kira sözleşmesinin emsal alındığı ve yörede başka emsallerinde bulunmasına karşın bu emsallerin ecrimisil tespitinde bilirkişilerce dikkate alınmadığı ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN SAVUNMASI

Davacı tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuş olup, davalı idare tarafından cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Taraflardan davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmının bozulması, davacının temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesinin redde ilişkin kısmının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Davacının temyiz istemi yönünden yapılan incelemede;

Bölge İdare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın davanın reddine ilişkin kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Davalının temyiz istemi yönünden yapılan incelemede;

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan haliyle 75. maddesinin 1. fıkrasında, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9. maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85. maddesinin 2. fıkrasında "Ecrimisilin tespit ve takdirinde.

İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur..." düzenlemesi yer almış bulunmaktadır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesiyle "bilirkişi" konusunda atıfta bulunulan 6100 sayılı Kanun'un 266. maddesinde, "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir" kuralı yer almaktadır.

Uyuşmazlığın çözümü için Mahkemece yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen ve karara dayanak alınan bilirkişi raporunda, emsal incelemesi yapılarak dört emsalin belirlendiği ve bu emsallerin kapalı alanla birlikte kiralanmasına karşın sadece açık alan kısmına isabet eden kira bedelleri gözönüne alınarak yapılan değerlendirme sonucunda dava konusu ... parselin birim değerinin 1 nolu emsale (düğün salonu ve kahvaltı mekanı) eşdeğerde olabileceği,

... parselin birim değerinin de 1 nolu emsalin % 80'i mertebesinde olacağı gerekçesiyle ecrimisilin 1 nolu emsale göre hesaplandığı ancak işgale konu 3042 sayılı parselin üzerinde market, restoran gibi kapalı alanların bulunması ve ... sayılı parsel ile birlikte piknik alanı olarak ticari mahiyette kullanılması nedeniyle davaya konu taşınmazlara sadece açık alan kira bedellerinin emsal alınmasının yerinde olmadığı görülmektedir.

Öte yandan, davalı idare ecrimisil bedeli takdirine esas olmak üzere davaya konu ... sayılı parsel yönünden, söz konusu parselin 2017 yılında ihale ile davacının oğluna kiralanmasına ilişkin kira sözleşmesinin emsal alındığı, ... sayılı parsel yönünden ise; ... sayılı parselin ihaleye çıkarıldığı birim bedelin emsal alınmasına karşın bilirkişi raporunda söz konusu birim bedellerinin emsal incelemesinde değerlendirilmediği anlaşılmaktadır.

İşgal nedeniyle alınan bir tazminat olan ecrimisil tutarının hesaplanmasında; taşınmazın mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, altyapı, ulaşım kolaylığı, varsa önceki dönem kira ve emsal ecrimisil bedelleri gibi tüm faktörlerin etkili olduğu, öncelikle de kira bedellerinin dikkate alınması gerektiği konusunda duraksama bulunmamaklatır.

Bilirkişiye başvurulmasındaki amacın, hukuka uygun karar verebilmek için gerekli verilere ulaşmak olduğu göz önünde tutulduğunda, bilirkişilerin uyuşmazlık konusunda özel ve teknik bilgiye sahip olan kişiler arasından seçilmesi gerektiği kuşkusuz olup, bilirkişi veya bilirkişilerce düzenlenen raporda, sorulara verilen cevapların şüpheye yer vermeyecek şekilde açık, rapor içeriğinin ise hükme esas alınabilecek nitelikte olması gerekmektedir.

Bu durumda; dava konusu ... parsel sayılı taşınmaz için yapılan 2017 tarihli kira sözleşmesiyle belirlenen kira bedeli, ... sayılı parsel yönünden ise; anılan kira sözleşmesi ile taşınmazın konumu, emsal incelemesi sonucunda bulunacak bedeller dikkate alınarak yeniden değerleme oranı uygulanmak suretiyle hesaplama yapılması sonucunda bir karar verilmesi gerekirken; bu hususlar gözetilmeden, eksik incelemeye dayalı bilirkişi raporu esas alınmak suretiyle dava konusu işlemlerin kısmen iptali, kısmen de davanın reddi yolunda verilen Mahkeme kararının iptale ilişkin kısmına yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.