Danıştay 4. Daire E.2023/6836 K.2024/1444

Dava konusu istem: Çanakkale ili, Bozcaada ilçesi, ... Mahallesi, ... mevkii, No:... adresinde, tapunun ... ada, ... parselinde kayıtlı taşınmazda kurulu bulunan dava dışı ... Tekstil Turizm Taşımacılık Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine ait işyerine yönelik olarak verilen büfe işletmeciliği faaliyet konulu ... tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; her ne kadar davacılar tarafından, Çanakkale ili, Bozcaada ilçesi, ... Mahallesi, ... mevkii, No:... adresinde, tapunun ... ada, ... parselinde kayıtlı taşınmazda kurulu bulunan dava dışı ...

Tekstil Turizm Taşımacılık Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine ait ruhsatlı işyerinin yer aldığı parselin 3. derece doğal sit alanı içerisinde ve 3621 sayılı Kıyı Kanunu kapsamında kaldığı, ayrıca tarımsal niteliği korunacak alan niteliğinin bulunduğu, parsel üzerinde yer alan yapılardan beş adedine yönelik yapı kayıt belgelerinin ise anılan yapıların 31/12/2017 tarihinden sonra inşa edilmiş olmaları gerekçesiyle iptal edildiği, keza aynı yapılara ilişkin olarak Çanakkale Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonunun ... tarih ve ... sayılı kararıyla 2863 sayılı Kanun'a aykırılıktan dolayı ...

Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına karar verildiği gerekçeleriyle hukuka aykırı olduğu iddia edimekte ise de, Bozcaada belediye meclis üyesi, siyasi parti ilçe başkan yardımcısı ve sivil toplum örgütü katılımcısı olan davacıların, bahse konu işyerinin kurulu bulunduğu mevkiide taşınmazları ve işyerlerinin bulunmadığının UYAP sisteminde bulunan TAKBİS kayıtlarından anlaşıldığı ve dava konusu işyeri açma ve çalışma ruhsatının da 3. sınıf sıhhi müessese olduğunun görüldüğü,

işyeri ruhsatının iptalini isteyebilme yönünden mevcut bulunan ilçede ikamet etme, siyasi parti üyesi, sivil toplum katılımcısı ve ilçe belediye meclis üyeliğinden daha öznel menfaat bağına sahip olmaları gerektiğinin açık olduğu,

zira, aksinin kabulü durumunda, çevresel faktörler, siyasi düşünceler, felsefi ve ideolojik eğilimler veya rekabete dayalı istemlerle kişilerin kendisine doğrudan etkisi bulunmayan, menfaatlerini ihlal etmeyen sıhhi müesseselere yönelik iş yeri açma ve çalışma ruhsatlarının iptali davası açma hakları doğacağı, bu durum ise şüphesiz idarenin işlemlerinin hukukilik karinesinin zedelenmesine neden olacağı gibi, hukuki güvenlik ilkesine dayalı tesis edilen işlemlerin de mevcudiyetini tehlikeye düşüreceği, bu durumda, ilgili mevzuat,

yapılan açıklamalar ile dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinden davacıların dava konusu 3. sınıf sıhhi müessese ruhsatının iptalini istemesinde menfaatinin bulunmadığı anlaşıldığından iş bu davanın esasının incelenmesine olanak bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davacılar tarafından, davaya konu edilen yerin küçük bir adada olması ve adada her türlü faaliyetin tüm ada halkını etkileyeceği dikkate alındığında kararın hatalı olduğu, kendilerinin ve ada halkının menfaatlerinin etkilendiğinin kabulü ile işin esasına girilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

Davanın, Çanakkale ili, Bozcaada ilçesi, ... Mahallesi, ... mevkii, No:... adresinde, tapunun ... ada, ... parselinde kayıtlı taşınmazda kurulu bulunan dava dışı ... Tekstil Turizm Taşımacılık Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine ait işyerine yönelik olarak verilen büfe işletmeciliği faaliyet konulu ... tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali istemiyle açıldığı anlaşılmaktadır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar iptal davaları olarak tanımlanmış; aynı Yasa'nın 14. maddesinin 3/c bendinde ise; dava dilekçelerinin ehliyet yönünden inceleneceği; 15. maddesinin 1/b bendinde de, ehliyeti bulunmayan kişinin açtığı davanın reddine karar verileceği hükme bağlanmıştır.

Sözü edilen maddede yer alan ve iptal davasının subjektif ehliyet koşulu olan "menfaat ihlali" doktrin ve içtihatlarda; "Dava konusu işlemle davacı arasında kurulan kişisel, meşru, güncel bir menfaat ilişkisi" olarak tanımlanmaktadır. Bir başka ifadeyle, subjektif dava ehliyetinin varlığından söz edebilmek için, davacının hukuken korunabilir bir hakkının bulunması ve bu hakkın dava konusu edilen işlemle ihlal edilmiş olması gereklidir. Taraf ilişkisinin kurulması için gerekli olan kişisel, meşru ve güncel bir menfaat ilgisinin varlığı, davanın niteliğine ve özelliğine göre idari yargı yerlerince belirlenmekte, davacının idari işlemle ciddi ve makul, maddi ve manevi bir ilişkisinin bulunduğunun anlaşılması, dava açma ehliyeti için yeterli sayılmaktadır.

Olayda, davacılardan ...'in Belediye Meclis Üyesi, ...'ın Bozcaada Forum Katılımcısı, ...'ın ise eski ... ilçe Başkan yardımcısı oldukları ve sivil toplum üyesi olduklarının anlaşıldığı gerekçesi ile dava açmalarında hukuki bir engel olmadığı, dava açma ehliyetleri olduğunun kabulü ile işin esasına girilerek karar verilmesi gerektiği görüşüyle Dairemiz çoğunluk kararına katılmıyorum.