Danıştay 6. Daire E.2022/6669 K.2023/3913

2- ...Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: İstanbul ili, Üsküdar ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza yönelik 11.08.1998 tasdik tarihli 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı plan notunun genel hükümler başlıklı kısmının 1. maddesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararda; dosyadaki bilgi ve belgeler ile yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu 11.08.1998 tasdik tarihli 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile kimi donatı alanlarının azaltıldığı veya fonksiyonlarının değiştirildiği, bu değişikliklerin 1/5000 ölçekli nazım imar planına plan notu şeklinde aktarıldığı, dava konusu imar planlarının hazırlandığı dönemde yürürlükte olan Plan Yapımına Ait Esaslara Dair Yönetmelikte belirtilen çizim tekniklerine uygun hazırlanmadığı,

dava konusu taşınmazın ilkokul alanına alındığı plan olan 11.08.1998 tasdik tarihli 1/5000 ölçekli nazım imar planının 1/1000 ölçekli uygulama imar planı doğrultusunda hazırlandığının görüldüğü ve bunun plan hiyerarşisine uygun düşmediği, ancak dava konusu edilen “Genel Hükümler” başlıklı 1. maddesinde yer alan “Kamu alanları, kamu eline geçmeden uygulama yapılamaz” “şeklindeki 1/1000 ölçekli uygulama imar planı plan notunun şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve teknikleri ile kamu yararına uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, dava konusu 11.08.1998 tasdik tarihli 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptaline, plan notu yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; davanın İstanbul ili, Üsküdar ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın okul alanından çıkarılarak konut alanına alınması yönünde yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açıldığı, davacı tarafından önerilen plan değişikliğinin parsel bazlı bir değişiklik getirdiği gibi parselin okul alanından çıkarılmasına yani sosyal donatı alanının azaltılmasına yönelik bir teklif olduğu ve hitap ettiği hizmet etki alanı içinde eşdeğer yeni bir alanın ayrılmadığı görüldüğünden mevzuat hükümleri uyarınca dava konusu edilen plan değişikliğinin yapılabilmesinin mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca davacıların istinaf talebinin reddine, davalı idarelerin istinaf talebinin kabulü ile ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının, taşınmazın 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarında okul alanından çıkarılarak konut alanına alınması yönünde davalı idareye yapılan başvurunun reddine yönelik kısmının kaldırılmasına, anılan kısım bakımından da davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu imar planlarının imar mevzuatına, şehircilik ilkelerine ve planlama tekniklerine açıkça aykırı olduğu, mülkiyet haklarının ölçüsüz şekilde ihlal edildiği, 1/5000 ölçekli nazım imar planının plan açıklama raporu bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI

Temyize konu kararın usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ... 'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyize konu kararın, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı plan notuna ilişkin kısmının onanmasına, taşınmazın 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarında okul alanından çıkarılarak konut alanına alınması yönünde davalı idareye yapılan başvurunun reddine yönelik kısmının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: Duruşma yapılmasına gerek görülmedi.

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İstanbul ili, Üsküdar ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarında okul alanından çıkarılarak konut alanına alınmasına yönelik 10.07.2020 tarihinde yapılan plan değişikliği başvurusunun zımnen reddi üzerine, taşınmazın ilköğretim tesis alanına alınmasına ilişkin 11.08.1998 tasdik tarihli 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı plan notunun genel hükümler başlıklı kısmının 1. maddesinin iptali istemiyle görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan halinde nazım imar planı, "Varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının;

genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan" olarak, uygulama imar planı;

"tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan" olarak tanımlanmıştır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun "Taleple Bağlılık İlkesi" başlıklı 26. maddesinin 1. fıkrasında: "Hakim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlığın, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı plan notunun genel hükümler başlıklı kısmının 1. maddesine ilişkin kısmı yönünden;

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen kararın, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı plan notuna ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının anılan kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Uyuşmazlığın, taşınmazın ilköğretim tesis alanına alınmasına yönelik 11.08.1998 tasdik tarihli 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planına ilişkin kısmı yönünden;

Usul hukukunun en temel ilkelerinden biri olan "taleple bağlılık" ilkesi uyarınca, idari yargı mercilerinde açılan davalarda; İdare Mahkemelerinin, davacının istemi ile bağlı olduğu, istemi genişletecek veya daraltacak biçimde karar verilemeyeceği açıktır.

Öte yandan, talep sonucunun belirlenmesinde, dava dilekçesinin bir bütün olarak ele alınıp değerlendirilmesi gerekmektedir. "Talep sonucunun çok açık olmaması hâlinde, onu dava dilekçesinin diğer bölümlerinde yazılanların ışığı altında bir yoruma tâbi tutarak, davacının bu dava ile neyin hüküm altına alınmasını istediği tespit edilmelidir." (KURU Baki, Hukuk Muhakemeleri Usulü, 6. Baskı, Şubat 2001, İstanbul, Cilt II, s. 1608).

Dava dilekçesi incelendiğinde; davacının davayı açmaktaki temel amacının taşınmazının bir kısmına getirilen ilköğretim tesis alanı kullanım kararının kaldırılmasını sağlamaya yönelik olduğu, zira dava dilekçesinde taşınmazın 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planında ilköğretim tesis alanında kalmasının hukuka aykırı olduğuna ilişkin iddiaların ileri sürüldüğü, dava dilekçesi konu ve sonuç bölümlerinde taşınmaza yönelik olarak yapılan plan değişikliği başvurusunun reddine yönelik işlemin iptalinin talep edilmediği görülmektedir.

Buna karşılık, Bölge İdare Mahkemesince dava konusu edilen işlemin, taşınmazın 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planında okul alanından çıkarılarak konut alanına alınması yönünde davalı idareye yapılan başvurunun reddine yönelik işlem olduğunun kabulü suretiyle yargılamanın yapılıp anılan işleme yönelik hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, Bölge İdare Mahkemesince, dava konusu yapılmadığı halde, taleple bağlılık ilkesine aykırı şekilde inceleme yapılarak karar verildiği sonucuna ulaşıldığından taşınmazın 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planında okul alanından çıkarılarak konut alanına alınması yönünde davalı idareye yapılan başvurunun reddine ilişkin işleme yönelik davanın reddine dair Bölge İdare Mahkemesi kararında isabet görülmemiştir.

Bu durumda, davacının iddiaları göz önünde bulundurularak davanın konusunun doğru nitelendirilmesi sonucunda 11.08.1998 tasdik tarihli 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı hakkında Bölge İdare Mahkemesince yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.