Danıştay 8. Daire E.2024/2853 K.2025/9855

Dava konusu istem: Davacı tarafından, 26/08/2019 tarihinde İzmir ili, Bayındır ilçesi, ... Mahallesi, ... altı mevkiinde ve tapunun ... ada,... sayılı parselinin birkaç metre doğusunda ve ... tarihinde tekrardan ... Mahallesi'nden izinsiz olarak kum alımı yapılarak irsaliyesiz kum taşındığından bahisle 3213 sayılı Kanun'un 12. maddesinin 5. fıkrası uyarınca 66.796.903,72-TL idari para cezasıyla tecziyesine dair... tarih ve ... sayılı Bayındır Kaymakamlığı işleminin ve kararın dayanağı Bayındır Jandarma Komutanlığının 26/08/2019 tarihli, İzmir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı'nın 14/08/2020 tarihli tutanaklarının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:...

İdare Mahkemesince verilen ...... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu tutanakların bir hazırlık işlemi olduğu ve davacının hukuki durumunda herhangi bir değişiklik meydana getirmediği, kesin ve yerine getirilmesi zorunlu bir işlem mahiyetinde olmadığı, tutanakların iptali istemi yönünden, davanın esasını inceleme olanağı bulunmadığı, dosya kapsamında bilgi ve belgelerde, ruhsatsız alandan yapılan kum alımının tamamının davacı tarafından yapıldığına ilişkin somut bir tespit bulunmadığı,

davacının sahadan alınan tüm kumlardan sorumlu tutulmak suretiyle idari para cezası uygulanmasında hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu Bayındır Kaymakamlığı'nın ... tarih ve ... sayılı işleminin iptaline, Bayındır Jandarma Komutanlığı'nın 26/08/2019 tarihli, İzmir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı'nın 14/08/2020 tarihli tutanakları yönünden davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı Bayındır Kaymakamlığı tarafından, kararının iptale ilişkin kısmının; hukuka aykırı olduğu, davacı fiilinin bizzat kendi ifadeleriyle ve yapılan ceza yargılaması sonucu verilen kararlarla da sabit olduğu, bu durumun idare mahkemesince kabul edildiği, ancak yine de dava konusu işlemin iptaline hükmedildiği, davaya konu idari para cezasının hukuka uygun olarak hesaplandığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İzmir ili, Bayındır ilçesi, ... mahallesi civarında İzmir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı görevlilerince gerçekleştirilen denetim esnasında temsili Y:..., X:... koordinatında ekskavatör (paletli) ve temsili Y:..., X:... koordinatlarında bir adet elek ile etrafında elenmiş malzeme ve iş makinesi izlerinin yer aldığı, ayrıca temsili Y:..., X:... koordinatlı alandan izinsiz kum alındığı ve alanda taze palet izlerinin olduğu, izinsiz alınan kumun şevlerinde ekskavatör kovasının tırnak izlerinin bulunduğu, izinsiz işletilen kum ocağından el GPS'i ve lazer metre marifetiyle ölçüm yapılarak,

hacim hesabının daha sonra yapılacağı, ekskavatörün kim ve kimlere ait olduğu hakkında inceleme yapılacağı ve 3213 sayılı Kanun doğrultusunda işlem başlatılacağına ilişkin 14/08/2020 tarihli tutanağın düzenlendiği,

Tire İlçe Jandarma Komutanlığı ekiplerince, İzmir ili, Tire ilçesi, ... Mahallesinde devriye esnasında ... Mahallesi, ... Mahallesinde... yanında kaçak kum alımı yapıldığının bildirilmesi üzerine olay yerine gidildiği ve olay yerinde yapılan incelemede; olay yerinde hafriyat kamyonu ve iş makinelerinin olduğu, B.Ü. ve M.B. isimli kişilerin bulunduğu, şahısların "...

İnşaat" isimli işletmede işçi olarak çalıştıklarını ve bölgeye işletme sahibinin yönlendirdiğini bildirdikleri, olay yerinde kumun kazılmış olduğu, kazılan alanın 500 m² alan olduğu, derinliğinin ise 8-9 metre olduğu, kamyonetin kasasında yaklaşık kasanın yarısına kadar kum olduğu ve kamyonetin kasasındaki kumun tekrar olay yerine boşaltıldığına ilişkin 26/08/2019 tarihli tutanağın düzenlendiği.

Bayındır İlçe Tarım Müdürlüğü'nce düzenlenen 30/09/2020 tarihli krokili inceleme raporuna göre alandan 111.437,40 metreküp toprak alındığının tespit edildiği;

Bayındır Kaymakamlığı'nın ... tarih ve ... sayılı işlemiyle, davacıya 66.796.903,72-TL idari para cezası verilmesi üzerine, Bayındır Jandarma Komutanlığı'nın 26/08/2019 tarihli tutanağı ve İzmir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı'nın 14/08/2020 tarihli tutanağı ile davacının 66.796.903,72-TL idari para cezasıyla tecziyesine ilişkin Bayındır Kaymakamlığı'nın... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Üretim ve sevkiyat" başlıklı 12. maddesinin 5. fıkrasında (Değişik fıkra:14/2/2019-7164/12 md.) "Ruhsatı olmadan veya başkasına ait ruhsat alanı içerisinde üretim yapıldığının tespiti hâlinde faaliyetler durdurularak üretilen madene mülki idare tarafından el konulur.

Bu fiili işleyenlere, ödenmesi gereken Devlet hakkına ilaveten bu fıkra kapsamında üretilmiş olup el konulan ve/veya el konulma imkânı ortadan kalkmış olan tüm madenin ocak başı satış bedelinin beş katı tutarında idari para cezası uygulanır. Üretim hakkı olmayan madenin üretiminin yapıldığının tespiti hâlinde faaliyetler durdurularak üretilen madene mülki idare amirliklerince el konulur.

Bu fiili işleyen kişilere, ödenmesi gereken Devlet hakkına ilaveten bu fıkra kapsamında üretilmiş olup el konulan ve/veya el konulma imkânı ortadan kalkmış olan tüm madenin, ocak başı satış bedelinin beş katı tutarında idari para cezası uygulanır. El konulan madenler, mülki idare amirliklerince satılarak bedeli büyükşehir belediyesi olan illerde yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı, diğer illerde il özel idaresi hesabına aktarılır.

Bu fıkranın ihlalinin tekrarı hâlinde madenin ocak başı satış bedelinin on katı tutarında idari para cezası uygulanır.." hükmüne yer verilmiştir.

Maden Yönetmeliğinin "İdari para cezaları" başlıklı 93. maddesinin 2. fıkrasında "İdari para cezaları ile ilgili bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanır." düzenlemesine yer verilmiş, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 5. maddesinde; "26.9.2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun zaman bakımından uygulamaya ilişkin hükümleri kabahatler bakımından da uygulanır. Ancak, kabahatler karşılığında öngörülen idarî yaptırımlara ilişkin kararların yerine getirilmesi bakımından derhal uygulama kuralı geçerlidir. Kabahat, failin icraî veya ihmali davranışı gerçekleştirdiği zaman işlenmiş sayılır. Neticenin oluştuğu zaman, bu bakımdan dikkate alınmaz." kuralı yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, ruhsatsız sahada üretimde bulunulması halinde faaliyetin durdurularak üretilen madene el konulacağı ve el konulan veya el konulma imkânı ortadan kalkmış olan tüm madenin ocak başı satış bedelinin beş katı tutarında idari para cezası uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.

Uyuşmazlıkta, Tire İlçe Jandarma Komutanlığı ekipleri tarafından gerçekleştirilen denetim neticesinde hazırlanan 26/08/2019 tarihli tutanakta, olay yerinde hafriyat kamyonu ve iş makinelerinin olduğu, B.Ü. ve M.B. isimli kişilerin bulunduğu, şahısların "... İnşaat" isimli işletmede işçi olarak çalıştıklarını ve bölgeye işletme sahibinin yönlendirdiğini bildirdikleri, olay yerinde kumun kazılmış olduğu, kazılan alanın 500 m² alan olduğu, derinliğinin ise 8-9 metre olduğu, kamyonetin kasasında yaklaşık kasanın yarısına kadar kum olduğu ve kamyonetin kasasındaki kumun tekrar olay yerine boşaltıldığı tespitlerine yer verilmiştir.

Bu durumda idari para cezasına konu fiilin davacı tarafından gerçekleştirildiğinin açık ve net olarak ortaya konulduğu, fiilin sübuta erdiği görülmekle birlikte, cezaya esas fiilin hangi tarihte gerçekleştiğinin tespiti uygulanacak idari para cezası miktarı açısından önem taşımaktadır.

Somut olayda mahallinde denetim gerçekleştirilmiş olup, davacı tarafından 2019 yılında üretim yapıldığı tespit edildiği halde, dava konusu işlem tarihi olan 2022 yılı için yeniden değerleme oranında güncellenen değerler üzerinden idari para cezasının verildiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde bu yönden hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Temyizen incelenen karar, sonucu itibarıyla usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.