Danıştay 8. Daire E.2024/6834 K.2025/364

2- ... Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1-... 2- ... VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: İstanbul ili, Çekmeköy ilçesi, ... Mahallesi mevkiinde ve Alemdağ Orman İşletme Şefliği Amenajman Planı 84, 85 nolu bölmeler içerisinde kalan 20,3 Ha ormanlık alanın İbni Sina B Tipi Mesire Yeri olarak tescil edilmesine ilişkin ... tarih ve E-... sayılı işlemin iptali istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; ormanların bölge halkının dinlenme, eğlenme ve spor ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla mesire yeri olarak ilan edilebileceği, bu minvalde gerekli kurum ve kuruluşlardan görüşler alınmak suretiyle alanda mesire yeri tesciline herhangi bir engelin olup olmadığı araştırmasının yapıldığı ve söz konusu alanın mesire yeri olarak tesciline yasal ve fiili olarak herhangi bir engelin bulunmadığı yönünde görüşlerin verildiği görülmüş olup, dava konusu alanın mevzuatına uygun olarak mesire yeri olarak tescil edildiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; istinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari

Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

Bu kararının temyizi üzerine Dairemizin 14/06/2024 tarih ve E:2023/6988, K:2024/3791 sayılı kararıyla; bir alanın mesire yeri olarak ayrılması için rekreasyonel kullanım talebi ve/veya ihtiyacı bulunması gerektiği, davacı tarafından, dava konusu mesire yerinin çevresinde çok sayıda mesire yeri, hatıra ormanı, kent ormanı, millet bahçesi vb. bulunması nedeniyle dava konusu alanın mesire yeri olarak kullanılmasına ihtiyaç bulunmadığı, bu alanın okul ve konut bölgesinde kalması nedeniyle trafik yoğunluğuna neden olunacağı ve park alanı vb. yetersizlikler nedeniyle trafik güvenliğinin tehlikeye düşeceği yönünde iddialarda bulunulduğu,

dinlenme, eğlenme ve spor ihtiyaçları ile nüfus artışı gözetilerek şehir içerisinde rekreasyonel ihtiyaçların daha iyi karşılanması için bazı alanların mesire yeri olarak tescil edilebilmesi mümkün ise de, söz konusu alanların mevzuatta öngörüldüğü şekilde ihtiyaç duyulan yerlerden olup olmadığının ortaya konulması gerektiği, dava konusu alanın mesire yeri olarak kullanılmasına ihtiyaç olup olmadığı hususu ile bu alanın mesire yeri olarak kullanılmasının davacı tarafından ileri sürülen olumsuzluklara neden olup olmayacağının ortaya konulması için mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılması gerektiğinden,

eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalı olarak verilen davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda.

Dairemizin bozma kararına uyularak, dava konusu alanın mesire yeri olarak kullanılmasına ihtiyaç olup olmadığı hususu ile bu alanın mesire yeri olarak kullanılmasının davacı tarafından ileri sürülen olumsuzluklara neden olup olmayacağının ortaya konulması için mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılması gerektiğinden, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalı olarak verilen davanın reddi yönündeki ...

İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın kaldırılmasına, yeniden yargılama yapılması amacıyla dosyanın 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin 5. fıkrası uyarınca mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davalı Orman Genel Müdürlüğü tarafından, yerleşim yerlerinin çevresinde bulunan orman alanlarının mesire yeri olarak ayrılmasına mevzuatın izin verdiği ileri sürülmektedir. Davalı Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacılar tarafından, istemlerin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ

Bölge İdare Mahkemesinin bozma kararına uyularak eksik inceleme ve değerlendirme nedeniyle İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve yeniden yargılama yapılarak bir karar verilmek üzere dava dosyasının Mahkemesine gönderilmesine ilişkin kararının temyiz edilebilir, nihai bir karar niteliğinde olmadığı, bozma kararının gereklerinin yerine getirilmesi için ilk derece mahkemesi tarafından yeniden bir karar verilmesi gerektiğine ilişkin kesin nitelikli bir karar olduğu anlaşıldığından, temyiz isteminin incelenmeksizin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İstanbul ili, Çekmeköy ilçesi, ... Mahallesi mevkiinde ve Alemdağ Orman İşletme Şefliği Amenajman Planı 84, 85 nolu bölmeler içerisinde kalan 20,3 Ha ormanlık alanda yapılan incelemeler sonrasında, hızlı bir şekilde nüfus artışına maruz kalan İstanbul şehri içerisinde rekreasyonel ihtiyaçların daha iyi karşılanması için 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 25. maddesi çerçevesinde bahsi geçen ormanlık alanın Tarım ve Orman Bakanlığının 18/01/2021 tarihli onayı ile mesire yeri olarak tescil edildiği, bu işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Temyizen verilen karar üzerine yapılacak işlem" başlıklı 50. maddesinin 1. fıkrasında, "Temyiz incelemesi sonucunda verilen karar, dosyayla birlikte kararı veren mercie gönderilir. Ancak Danıştay ilgili dairesinin onamaya ilişkin kararları, dosyayla birlikte kararı veren ilk derece mahkemesine, kararın bir örneği de bölge idare mahkemesine gönderilir.

Bu kararlar, dosyanın geldiği tarihten itibaren yedi gün içinde taraflara tebliğe çıkarılır." hükmüne, 2. fıkrasında, "Temyiz incelemesi sonucunda verilen bozma kararı üzerine ilgili merci, dosyayı öncelikle inceler ve varsa gerekli tahkik işlemlerini tamamlayarak yeniden karar verir." hükmüne, aynı Kanun'un "İstinaf" başlıklı 45. maddesinin 4. fıkrasında "Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir.

Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir. İnceleme sırasında ihtiyaç duyulması hâlinde kararı veren mahkeme veya başka bir yer idare ya da vergi mahkemesi istinabe olunabilir. İstinabe olunan mahkeme gerekli işlemleri öncelikle ve ivedilikle yerine getirir." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında, mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılması gerektiğinden, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalı olarak verilen davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle, yeniden yargılama yapılmak üzere dava dosyasının Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

2577 sayılı Kanun'un 45. maddesini değiştiren 28/06/2014 tarih ve 29044 sayılı Resmî Gazete'de yayınlanan 6545 sayılı Türk Ceza Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 19. maddesinin gerekçesinde, "...Bölge idare mahkemesi, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar verecektir.

Karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yapacak ve yine istinaf başvurusunun reddine karar verecektir. Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verecektir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esasına girecek ve esas hakkında yeniden bir karar verecektir.

İşin esasına girilerek yapılacak inceleme sırasında ihtiyaç duyulması hâlinde kararı veren mahkeme veya başka bir yer idare ya da vergi mahkemesi istinabe olunabilecektir. Bu durumda, istinabe olunan mahkeme gerekli işlemleri öncelikle ve ivedilikle yerine getirir.

Yukarıda belirtildiği gibi istinaf incelemesinde kural, ilk derece mahkemesince verilen kararda tespit edilen maddi veya hukuki eksikliklerin istinaf mercii tarafından tamamlanarak nihai kararın da istinaf mercii tarafından verilmesidir. Ancak bu kuralın bir istisnası söz konusudur.

Şayet ilk derece mahkemesinin 2577 sayılı Kanun'un 14 ve 15'inci maddeleri uyarınca ilk inceleme üzerine vermiş olduğu bir karara karşı istinaf başvurusu yapılmış ve istinaf mercii bu başvuruyu haklı görmüş ise, istinaf mercii bu kararı bozacak ve dosyayı kararı veren mahkemeye geri gönderecektir.

Bunun gibi, ilk derece mahkemesindeki davaya görevsiz ya da yetkisiz mahkeme tarafından yahut reddedilmiş ya da yasaklanmış hakim tarafından bakılmış olması hâlinde de, istinaf mercii kararı bozmak suretiyle dosyayı geri gönderecektir. Bölge idare mahkemesinin bu kararları kesindir..." açıklamalarına yer verilmiştir.

6545 sayılı Kanun'un 19. maddesiyle yapılan değişiklikle, 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinde "itiraz usulü" kaldırılarak, "istinaf" kanun yolu getirilmiştir. İstinaf kanun yolu, ilk derece mahkemelerinin kesinleşmemiş nihai kararlarının maddi ve hukukî yönlerden denetlenerek, hukuka aykırılıklarını ortadan kaldırmak amacıyla düzenlenmiştir.

İstinaf merciinin, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulması halinde istinaf başvurusunun reddine, aksi hâlde ise kararın kaldırılmasına karar vermesi, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verdiği durumlarda ise kural olarak, mahkeme kararında tespit edilen maddî veya hukukî eksiklikleri tamamlayarak nihaî kararı vermesi gerekmektedir.

İstinaf mercii olan bölge idare mahkemesinin, ilk derece mahkemesinin kararını hukuka uygun bulmayarak, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verdiği hâllerde, kural olarak, işin esası hakkında yeniden bir karar vereceği; istisnaî olarak, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulduğu, davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hâllerinde ise dosyayı ilgili mahkemeye göndereceği açıktır.

Bu durumda, idare mahkemesince bakılan uyuşmazlığın esası hakkında bir karar verildiğinden ve esas hakkındaki bölge idare mahkemesi kararı da Dairemizce bozulduğundan, bozma kararına uyan Bölge İdare Mahkemesinin, bozma kararının gerekçeleri doğrultusunda istinaf incelemesi yaparak yeniden bir karar vermesi gerekmekte olup, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Mahkemeye gönderilmesinde hukuka uygunluk görülmemiştir.