Danıştay 9. Daire E.2021/3621 K.2023/4168

Dava konusu istem: Davacı şirket adına, Antalya İli Kemer İlçesi ... Mahallesi ... ada ... ve ... no'lu parsellerde kayıtlı bulunan ve mülkiyeti hazineye ait taşınmazlarda tesis edilen üst hakkı nedeniyle, davacı tarafından 31/12/2019 tarihinde ihtirazi kayıtla ödenen 218.177,80-TL tapu harcının kaldırılması ve ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte iadesi istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararıyla; mülkiyeti hazineye ait taşınmazlarda davacı şirket lehine üst hakkı tesis edildiği, söz konusu üst hakkının 49 yıllığına uzatıldığı, süre uzatımından kaynaklı yapılan işlem nedeniyle tapu harcının azami tutarı olan 900.312,10-TLnin davacı tarafından 29/08/2019 tarihinde ödendiği ancak, davalı idare tarafından yararlanma bedeli hesabında tesisisin sadece 1066 yatak kapasitesinin esas alındığı,

yatırımdaki 32 yataklık kapasitenin ise sehven hesaplamaya dahil edilmediğinin sonradan anlaşıldığından bahisle tahakkuk ettirilen 218.177,80-TL tapu harcının davacı tarafından ihtirazı kayıtla ödendiği, tapu harcını doğuran olayın, sadece daimi ve müstakil hakların tesis ve devri diğer bir deyişle ayni hakların tapuya tescili ile gerçekleştiği, dava konusu olayda ise, tesisin yatak ve kapasitesinde artış olmasının yeni bir ayni hak niteliği taşımadığı,

ayrıca Harçlar Kanunu'nda üst hakkına konu tesisin yatak kapasitesinde artış olması halinde harç alınacağına dair herhangi bir hüküm de bulunmadığı anlaşılmakla sözleşmede tür değişikliği işlemi yapıldığından bahisle tahsil edilen dava konusu tapu harcında hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle davanın kabulüne, davacıdan tahsil edilen 218.177,80-TL tapu harcının ödeme tarihi olan 31/12/2019 tarihinden itibaren işleyen yasal faiziyle birlikte davacıya iadesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu belirtilerek, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca davalı istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Mülkiyeti hazineye ait taşınmazlar üzerinde davacı lehine tesis edilen üst hakkının 2067 yılına kadar uzatıldığı bu sebeple emlak vergisi değerinin iki katı olan 900.312,10 TL tapu harcının ödendiği, ancak davacı şirket tarafından Kemer Tapu Müdürlüğü'ne ... sayılı başvuru ile üst hakkına dair tür değişikliği talebinde bulunulduğu, bu nedenle alınan tapu harcında hukuka aykırılık bulunmadığı iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Bölge İdare Mahkemesi kararının Daire kararında belirtilen gerekçeyle onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirket adına, Antalya İli Kemer İlçesi ... Mahallesi ... ada ... ve ... no'lu parsellerde kayıtlı bulunan ve mülkiyeti hazineye ait taşınmazlarda tesis edilen üst hakkı nedeniyle, davacı tarafından 31/12/2019 tarihinde ihtirazi kayıtla ödenen 218.177,80-TL tapu harcının kaldırılması ve ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte iadesi istemine ilişkindir.

İLGİLİ MEVZUAT

492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 57. maddesinde, tapu ve kadastro işlemlerinden, bu kanuna bağlı (4) sayılı tarifede yazılı olanların, tapu ve kadastro harçlarına tabi olduğu, 58. maddesinde, tapu ve kadastro harçlarını Kanuna ekli tarifede belirtilen kişilerin; tarifede belirtilmeyen işlemlerde taraflar aksini kararlaştırmamış ise, maddede yazılı kişilerin ödemekle mükellef olduğu hüküm altına alınmış, kanuna ekli 4 sayılı tarifenin 20/d maddesinde, gayrimenkul hükmündeki daimi ve müstakil hakların tesis ve devri için ödenen bedel üzerinden (bu bedelin, üzerinde hak tesis edilen gayrimenkulün emlak vergisi değerinin yarısından az, iki katından çok olamayacağı) devir alan için, madde de gösterilen oranda harç alınacağı düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden, davacı şirket lehine, mülkiyeti hazineye ait taşınmazlar üzerinde 1985 yılında tesis edilen üst hakkının, 2018 yılından itibaren 49 yıl daha uzatıldığı, bunun üzerine davacı tarafça süre uzatımı nedeniyle 29/08/2019 tarihinde 900.312,10 TL tapu harcı ödendiği akabinde tesisin aslında beş yıldızlı olduğu, ancak 29/08/2019 tarihinde üç yıldızlı bedel üzerinden tapu harcı ödenmesi nedeniyle bu kez davacı tarafından üç yıldız ile beş yıldız arasındaki farktan kaynaklanan tapu harcı tutarı olan 218.177,80 TL'nin 31/12/2019 tarihinde ihtirazi kayıtla ödenmesi üzerine,

davacının 17/01/2020 tarihli dilekçesi ile idarenin ilk tapu harcı matrahını belirlerken hatalı biçimde üç yıldız olarak hesaplama yapmış olması nedeniyle mükerrer olarak harç ödemek zorunda kaldıkları, zira ilk harcı zaten azami tutarda yani vergi değerinin iki katı olarak ödedikleri, ilk başta davalı idarece beş yıldız olarak matrah belirlense idi yine aynı tutarda yani 900.312,10 TL tapu harcı ödeneceği, davalı idarenin hatalı işlemi nedeniyle mükerrer ödeme yapmak durumunda kaldıkları iddialarıyla bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta tahsis süresinin 19/12/2018 tarihinden itibaren 49 yıl daha uzatılması nedeniyle hesaplanıp davacı tarafından peşin ödenen 900.312,10-TL harç hesaplanırken davacıya ait tesisin 1098 yatak kapasiteli ve üç yıldızlı olarak hesaplandığı, dava konusu 218.177,80-TL harcın ise, beş yıldızlı tesis olarak düzeltilmesi talebi dikkate alınarak fark tapu harcı hesaplanmasından kaynaklandığı, davacının tesisinin ise 2006 yılından bu yana beş yıldızlı olduğu ve üst hakkı ödemelerinin de davalı idareye beş yıldızlı tesis bedeli üzerinden yapıldığı,

davacının süre uzatımı açıklamasıyla 29/08/2019 tarihinde 900.312,10 TL ödediği tapu harcının ise emlak vergisi değerinin iki katı tutarında ve azami tutarda ödendiği davalı savunmasında ve ara karar cevaplarında açıkça belirtildiğinden, bu durumda süre uzatımı açıklamasıyla ödenen tapu harcı matrahı belirlenirken, doğru biçimde yani beş yıldızlı tesis olarak matrah belirlenmiş olması halinde dahi davacı tarafından ödenecek tapu harcı tutarı değişmeyeceğinden, bu nedenle davacının kısmen tekrar ödediği dava konusu tapu harcında hukuka uyarlık bulunmadığından, maddi olay yanlış değerlendirilerek,

yatak ve tesis kapasitesindeki artışın ayni hak niteliği taşımadığı ayrıca tür değişikliği halinde harç alınacağına ilişkin bir hüküm bulunmadığı gerekçesiyle davayı kabul eden vergi mahkemesi kararına yönelik davalı istinaf başvurusunun reddinde sonucu itibarıyla hukkuka aykırılık görülmemiştir.