Danıştay 9. Daire E.2023/5341 K.2024/1407

Dava konusu istem: Davacı derneğe bağlı ... Derneği İktisadi İşletmesinin elde ettiği ve vakfa aktarılan kar üzerinden, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 94. maddesinin 1. fıkrasının 6/b-i bendi uyarınca aktarılan kardan tevkifat yapılmaması gerektiği ihtirazi kaydı ile verilen 2019/Temmuz dönemi muhtasar beyannamesine göre tahakkuk ettirilen gelir (stopaj) vergisinin kaldırılması ve ödenen 290.797,36-TL'nin hesaplanacak yasal faizle birlikte iadesi istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

Vergi Mahkemesinin .. tarih ve E:….., K:… sayılı kararıyla; tüzel kişiliği bulunmayan dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler kurumlar vergisi mükellefi kabul edilmekle birlikte, bağlı bulundukları vakıf veya dernek tarafından yönetileceği ve dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmelerden her biri için, bunların bağlı olduğu tüzel kişilerle dernek ve vakıflar tarafından ayrı beyanname verileceği, sermayelerinin tamamının da ilgili dernek veya vakıf tarafından tahsis edileceği, 83 Seri Nolu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği'nde ise,

iktisadi işletmenin oluşan kârından ödenmesi gereken vergiler indirildikten sonra kalan net kârın vakıf bütçesine gelir olarak aktarılacağının belirtildiği, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 94/6-b-i. maddesinde, 75. maddeye atıfta bulunularak maddenin sadece 2. fıkrasının 1, 2 ve 3 numaralı bendinde yazılı kâr paylarından stopaj yapılacağının ifade edildiği, 75/2. maddesinde iştirak hisselerinden doğan kazançların menkul sermaye iradı sayıldığı, ancak vergi kanunlarında iştirak hissesinin tanımının yapılmadığı,

sadece, anılan 75. maddenin 2. bendinin parantez içi bölümünde, limited şirket ortaklarının, iş ortaklarının ve komanditerlerin kâr payları ile kooperatiflerin dağıttıkları kazançların iştirak hisselerinden doğan kazanç olduğu, kooperatiflerin ortakları ile yaptıkları muamelelerden doğan kârların ortaklara, kooperatifle yaptıkları muameleler nisbetinde tevziinin kazanç dağıtımı sayılmayacağının belirtildiği, dernek veya vakıflara ait iktisadi işletmelerden elde edilen kârın dernek veya vakıf hesabına aktarılmasının iştirak kazancı kabul edildiğine ilişkin açık bir düzenlemeye yer verilmediği,

vakıflara ait iktisadi işletmelerin elde ettikleri kazançlarının bağlı bulundukları vakıflara aktarmaları yönünde genel bir düzenleyici işlemin var olduğu, iktisadi işletmenin elde ettiği kârı, hukuken bağlı ve ait olduğu dernek veya vakıf tüzel kişiliği hesabına aktarması işleminin nitelik itibariyle bir kâr dağıtımı işlemi olarak kabul edilemeyeceği ve söz konusu kazancın aktarımının, vergi kesintisine konu olacak kâr payları arasında sayılmadığından, davacı vakfa aktarılan kârın vakıf açısından iştirak kazancı kabul edilmesi suretiyle gelir stopaj vergisi tahakkuk ettirilmesinde hukuka uyarlılık görülmediği,

davacıdan yersiz olarak tahsil edilen verginin tahsil tarihinden düzeltme fişinin mükellefe tebliğ edileceği tarihe kadar geçen süre için aynı dönemde 6183 sayılı Kanuna göre belirlenen tecil faizi oranında hesaplanacak faiziyle birlikte iade edilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kabulüne, 2019/Temmuz-Eylül dönemine ilişkin olarak tahakkuk eden gelir (stopaj) vergisinin kaldırılmasına ve tahsil edilen tutarın hesaplanacak tecil faiziyle birlikte davacıya iadesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Vergi Mahkemesi kararının hukuka uygun olduğu gerekçesiyle davalının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dernek ve vakıfların, iktisadi işletmelerinden elde ettiği kar paylarının tevkifata tabi tutulması gerektiği, davalı idare aleyhine ancak mahkeme kararının geç uygulanması halinde faize hükmedilebileceği iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Yasal dayanaktan yoksun olan temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı derneğe bağlı ... Derneği İktisadi İşletmesinin elde ettiği ve vakfa aktarılan kar üzerinden, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 94. maddesinin 1. fıkrasının 6/b-i bendi uyarınca aktarılan kardan tevkifat yapılmaması gerektiği ihtirazi kaydı ile verilen 2019/Temmuz dönemi muhtasar beyannamesine göre tahakkuk ettirilen gelir (stopaj) vergisinin kaldırılması ve ödenen 290.797,36-TL'nin hesaplanacak yasal faizle birlikte iadesi istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun "Vergi tevkifatı" başlıklı 94. maddesinde, kamu idare ve müesseseleri, iktisadi kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadi işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya zırai işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçilerin, hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre,

yaptıkları serbest meslek işleri dolayısıyla bu işleri icra edenlere yapılan ödemelerden (Noterlere serbest meslek faaliyetlerinden dolayı yapılan ödemeler hariç).

18 inci madde kapsamına giren serbest meslek işleri dolayısıyla yapılan ödemelerden, diğerlerinden, 70 inci maddede yazılı mal ve hakların kiralanması karşılığı yapılan ödemelerden, vakıflar (mazbut vakıflar hariç) ve derneklere ait gayrimenkullerin kiralanması karşılığında bunlara yapılan kira ödemelerinden nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecbur oldukları belirtilmiştir.

488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun "Konu" başlıklı 1. maddesinde, bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtların Damga vergisine tabi olduğu belirtilmiş, Damga Vergisine Tabi Kağıtların yer aldığı (1) sayılı tablonun IV. Makbuzlar ve diğer kâğıtlar kısmının 1. Makbuzlar: b) Maaş, ücret, gündelik, huzur hakkı, aidat, ihtisas zammı, ikramiye, yemek ve mesken bedeli, harcırah,

tazminat ve benzeri her ne adla olursa olsun hizmet karşılığı alınan paralar (avans olarak ödenenler dahil) için verilen makbuzlar ile bu paraların nakden ödenmeyerek kişiler adına açılmış veya açılacak carî hesaplara nakledildiği veya emir ve havalelerine tediye olunduğu takdirde nakli veya tediyeyi temin eden kâğıtlara, 2. Beyannameler (Bu beyannamelerin sadece bir nüshası vergiye tâbidir): bd) Muhtasar beyannamelere yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden ihtirazi kayıtla verilen 2019/Temmuz dönemi muhtasar beyannamesi uyarınca; diğer ücretler ve ücret sayılan ödemelerden 14.608,43-TL, diğer serbest meslek kazancı ödemelerinden 5.556,11-TL, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 70. maddesinde yazılı mal ve hakların kiralanması karşılığı yapılan ödemelerden 937,50-TL, davacı vakfa aktarılan kar payından 270.419,25-TL olmak üzere toplam 291.521,29-TL gelir (stopaj) vergisi kesintisinin yapıldığı, diğer ücretler ve ücret sayılan ödemelerden ayrıca 465,69-TL damga vergisi kesintisinin yapıldığı,

mahsup edilecek vergi toplamının ise 1.237,62-TL olduğu anlaşılmaktadır. … tarih ve … sayılı tahakkuk fişi ve 25/10/2019 tarihli vergi tahsil alındısının tetkikinden ise; mahsup sonrası 290.283,67-TL gelir (stopaj) vergisinin, diğer ücretler ve ücret sayılan ödemelerden 465,69-TL damga vergisinin, muhtasar beyanname üzerinden ise 48-TL damga vergisinin tahakkuk ettirildiği, tahakkuk eden vergilerin ise 25/10/2019 tarihinde ödendiği görülmüştür.

Bu durumda; Bölge İdare Mahkemesi kararının, 2019/Temmuz dönemi muhtasar beyannamesine istinaden iktisadi işletme tarafından davacı vakfa aktarılan kardan kesinti suretiyle tahakkuk ettirilen 270.419,25-TL'lik kısmın kaldırılmasına ve tahsil edilen bu tutarın tecil faiziyle birlikte iadesine dair hüküm fıkrası, usul ve hukuka uygun olup, davalı tarafından ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Ancak; Bölge İdare Mahkemesi kararının; 2019/Temmuz dönemi muhtasar beyannamesine istinaden tahakkuk ettirilen 20.378,11-TL'nin(290.797,36-TL - 270.419,25-TL) kaldırılmasına ve tahsil edilen bu tutarın tecil faiziyle birlikte iadesine dair hüküm fıkrasına yönelik temyiz istemine gelince;

Olayda, davacı vakfa bağlı iktisadi işletme, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun "Vergi tevkifatı" başlıklı 94. maddesi uyarınca, diğer ücretler ve ücret sayılan ödemeler, diğer serbest meslek kazancı ödemeleri ile 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 70. maddesinde yazılı mal ve hakların kiralanması karşılığı yapılan ödemelerden, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecbur olduğundan, ayrıca 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'na ekli (1) sayılı tabloda maaş, ücret, gündelik, huzur hakkı, aidat, ihtisas zammı, ikramiye, yemek ve mesken bedeli, harcırah,

tazminat ve benzeri her ne adla olursa olsun hizmet karşılığı alınan paralar (avans olarak ödenenler dahil) için verilen makbuzlar ile bu paraların nakden ödenmeyerek kişiler adına açılmış veya açılacak carî hesaplara nakledildiği veya emir ve havalelerine tediye olunduğu takdirde nakli veya tediyeyi temin eden kâğıtlara ve muhtasar beyannamelere yer verilmesi nedeniyle bu kağıtların damga vergisine tabi olduğu anlaşıldığından,

2019/Temmuz dönemi muhtasar beyannamesi üzerinden tahakkuk ettirilen ve tahsil edilen, anılan ödemeler ve kağıtlar üzerinden yapılan vergi kesintilerinde toplam 20.378,11-TL gelir (stopaj) ve damga vergilerinde hukuka aykırılık, bu kısım yönünden davayı kabul eden Vergi Mahkemesi kararına yönelik davalı tarafından yapılan istinaf başvurusunu reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararında ise yasal isabet bulunmamaktadır.