Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/1867 K.2024/128

Dava konusu istem: Davacı tarafından, Mardin Büyükşehir Belediye Başkanlığı bünyesinde Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanı olarak görev yapmakta iken Daire Başkanlığı görevinden alınmasına ilişkin … tarih ve … sayılı işlem ile uzman kadrosuna atanmasına ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali ile bu işlemler nedeniyle yoksun kalınan özlük haklarının iadesine karar verilmesi istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…., K:… sayılı kararıyla;

Daire başkanlığı kadrosunun üst düzey kadro olduğu, üst düzey kamu yöneticilerinin, kamu kurum ve kuruluşlarının geleceğe dönük planlarını ve politikalarını saptayan, bu plan ve politikalardaki hedefleri gerçekleştirmek için gerekli kaynakları ve bu kaynakların kullanım yerlerini belirleyen ya da bu kişilerin emir ve direktifleri yönünde uygulamayı yapan veya onlara yardımcı olan kişiler oldukları, ayrıca, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile 5393 sayılı Belediye Kanunu'nda atama yapma ve görevden alma konusunda idarelere tanınan takdir yetkisinin bu tür kadrolar için daha geniş olduğunun kabul edilmesinin,

bu görevlerden başka görevlere atanmaya ilişkin işlemlerin kazanılmış hakları veya genel olarak hukuk güvenliği ilkesini ihlal eden bir yönü bulunmadığı gibi, davalı idarece takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleri gözardı edilerek özel nedenlere dayalı kullanıldığına ilişkin herhangi bir somut bilgi ve belge bulunmadığı anlaşılmakta olup;

belediyelerin yönetimi konusunda belediye başkanlarına verilen görev, yetki ve sorumluluklar göz önüne alındığında kendilerine çok yakın, gerektiğinde onun yetkilerini devralan ve onun adına hareket eden daire başkanlığına atama konusunda kanunla tanınan takdir yetkisinin geniş yorumlanması gerektiğinden; davalı idare bünyesinde daire başkanlığı görevini yürüten davacının 1.dereceli uzman kadosuna aylık müktesebinin gözetilmesi suretiyle naklen atanmasına ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla;

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 76. maddesi hükmüyle memurların naklen atanması konusunda idareye takdir yetkisi tanındığı, ancak tanınan bu takdir yetkisinin mutlak ve sınırsız olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlı bulunduğu, bu yetki kullanılmak suretiyle tesis edilen işlemlerin kamu yararı ve hizmet gerekleri gözardı edilerek kullanıldığının kanıtlanması ya da idari yargı merciince saptanması halinde sözü edilen bu durumun dava konusu işlemin sebep ve maksat yönlerinden hukuka aykırılığı nedeniyle iptalini gerektireceği, dava konusu işlemlerin içeriğinde görülen lüzum üzerine,

atamaya yetkili amirin takdir yetkisi, kamu yararı ve hizmet gerekleri gibi hususlara yer verildiği, savunma dilekçesinde de atamanın takdir yetkisi çerçevesinde yapıldığının belirtildiği, ancak davacının, daire başkanlığı görevinde yetersizliğinin/başarısızlığının veya kamu yararı ve hizmet gerekleri bakımından bu görevden alınmasını gerektirecek nitelikte hukuken geçerli somut başka bir nedenin ortaya konulmadığı, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun kabulüne, Mahkeme kararının kaldırılmasına,

dava konusu işlemlerin iptaline, dava konusu işlemler nedeniyle yoksun kaldığı özlük haklarının davacıya iadesine karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay İkinci Dairesinin 11/10/2022 tarih ve E:2022/290, K:2022/4957 sayılı kararıyla; Davacının geçmiş hizmetleri incelendiğinde; idarenin, davacıyı Daire Başkanlığı kadrosuna 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 76. maddesinde ifadesini bulan takdir yetkisi kapsamında atadığı görülmekte olup, davalı idarenin atama konusunda sahip olduğu bu yetkinin davacıyı görevden alma konusunda da mevcut olduğunun kabulü noktasında tereddüt bulunmadığı,

Bu bağlamda, dava dosyasına sunulan bilgi ve belgelerin değerlendirilmesinden, idarenin mevzuat uyarınca sahip olduğu takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı kullandığına dair herhangi bir bilgi ve belgenin bulunmadığı, dava konusu işlemin, davacının geçmiş hizmetleri ve görevin niteliği gözönünde bulundurularak, hizmetin daha etkin ve verimli bir şekilde yürütülmesini sağlamak amacıyla kamu yararı ile hizmet gereklerine uygun olarak tesis edildiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık, davanın reddi yolunda ...

İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak, dava konusu işlemlerin iptaline, dava konusu işlemler nedeniyle yoksun kalınan özlük haklarının davacıya iadesine ilişkin. Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen temyize konu kararda ise hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle,. Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; istinaf başvurusunun kabulü dava konusu işlemlerin iptali, davacının özlük haklarının iadesi talebinin kabulü yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 76. maddesinin 1. fıkrası hükmü çerçevesinde idareye tanınan takdir hakkı kapsamında kamu yararı ve hizmet gerekleri dikkate alınarak işlem tesis edildiği, tesis edilen işlemin sebep, konu ve maksat yönlerinden usul ve hukuka uygun olduğu, dava konusu atama işleminin, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olduğu, takdir yetkisinin keyfi olarak kullanılmadığı, davacının objektif nedenlere dayalı olarak ve kamu yararı ve hizmet gerekleri gözetilerek aynı kadro ve derecede kadroya atamasının yapıldığı ve mevzuata aykırı hareket edilmediği, Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin ısrar kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı ısrar kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosya tekemmül ettiğinden davalı idarenin yürütmenin durdurulması talebi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı, 15/10/2013-20/09/2017 tarihleri arasında Mardin İl Özel İdaresi ve Mardin Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığında mühendis olarak görev yapmış, 21/09/2017 tarihinde Mardin Büyükşehir Belediye Başkanlığına Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanı olarak atanmış, anılan görevi yürütmekte iken, … tarih ve … sayılı işlem ile daire başkanlığı görevinden alınarak … tarih ve … sayılı işlem ile uzman kadrosuna atanmıştır.

Dava konusu işlemler tesis edildikten sonra ise davacı hakkında daire başkanlığı yaptığı döneme ilişkin olarak adli ve idari soruşturmalar başlatılmıştır. "Görevi Kötüye Kullanma" ve "Kamu Kurum ve Kuruluşlarının İhalesine Fesat Karıştırma" suçlarından yargılamaları devam etmektedir. Öte yandan, davacı hakkında tesis edilen aylıktan kesme cezasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada davanın reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı yapılan istinaf başvurusu hakkında henüz karar verilmemiştir. Davacı hakkında tesis edilen kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarının iptali istemiyle açılan davalarda ise davaların süre yönünden reddine karar verilmiştir. Bahse konu kararlar istinaf incelemesinden geçmek suretiyle kesinleşmiştir.

Bunun üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 76. maddesinin 1. fıkrasında; "Kurumlar, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle memurları bulundukları kadro derecelerine eşit veya 68. maddedeki esaslar çerçevesinde daha üst, kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atayabilirler." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen madde ile memurların naklen atanmaları konusunda idareye tanınan takdir yetkisinin kullanımının, mutlak ve sınırsız olmayıp kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlı olduğu ve bu açıdan yargı denetimine tabi bulunduğu İdare Hukukunun bilinen ilkelerindendir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesi uyarınca, bir idari işlem, dava konusu edilmesi halinde diğer unsurları yanında sebep unsuru yönünden de yargı merciince hukuka uygunluk denetimine tabi tutulacak olup, sebep unsuru, idareyi işlem tesis etmeye sevk eden maddi veya hukuki durumlardır. İdare hukukunda sebepsiz idari işlemin olamayacağı, idarenin tüm işlemlerinin, idari faaliyetlerin nihai amacı olan kamu yararını gerçekleştirmeye yönelen bir sebebe dayanması gerektiği, bu anlamda, hakkında idari işlem tesis edilenlerce hukuka aykırılık iddialarının etkin bir biçimde ileri sürülebilmesi ve yargı mercii tarafından idari işlemin hukuki denetiminin gerçekleştirilebilmesi için idarece, tesis edilen işlemin maddi ve hukuki sebeplerinin ortaya konulması gerektiği açıktır.

Somut olayda davacı hakkında dava konusu işlemlerden sonra tesis edilen ancak daire başkanlığı yaptığı döneme ilişkin olmak üzere verilen disiplin cezaları bulunduğu, UYAP kayıtlarının tetkikinden bunlardan bir kısmının kesinleştiği ve hakkında devam etmekte olan ceza yargılamalarının bulunduğu görülmüştür.

Bu durumda, söz konusu fiillerin niteliği de dikkate alındığında, daire başkanı kadrosunda bulunan davacının, kamu yararı ve hizmet gerekleri gözetilerek bu görevinden alınıp uzman olarak atanmasına ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık görülmemiştir.

Bu itibarla, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı davacının istinaf başvurusunun kabulü, dava konusu işlemlerin iptali ve özlük hakların iadesi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.