Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/2645 K.2024/1701

Dava konusu istem: Davacının hissedarı olduğu Samsun ili, Çarşamba ilçesi, ... Köyü, Cilt No:...'da yer alan ...,..., ..., ... parsel sayılı taşınmazların kamulaştırılmasına ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; Mahkemelerinin davanın reddi yolundaki ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, Danıştay Altıncı Dairesinin 10/11/2015 tarih ve E:2015/8038, K:2015/6555 sayılı kararıyla "iptali istenen kamulaştırma işleminin acele kamulaştırma işlemi olmadığı, genel kurallar uyarınca tesis edilen kamulaştırma işlemi olduğu göz önünde bulundurularak; İdare Mahkemesince, dava konusu işlemin gerek can ve mal güvenliği gerek dayanak proje, plan veya kamu yararına uygun olup olmadığı yönünden işin esasının incelenmesi suretiyle dava hakkında karar verilmesi gerektiği" gerekçesiyle bozulması üzerine, bozma kararına uyularak,

Dava dosyası içerisinde yer alan tüm bilgi ve belgeler ile mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde hazırlanılan bilirkişi raporunda yer verilen tespitler birlikte değerlendirildiğinde; uyuşmazlığa konu taşınmazların bazı kısımlarının mülkiyetinin alınması, bazı kısımları üzerinde de irtifak hakkı tesisi amacıyla kamulaştırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 09/03/2023 tarih ve E:2019/12971, K:2023/2584 sayılı kararıyla; bakılan dava, davacının hissedarı olduğu Samsun ili, Çarşamba ilçesi, ... Köyü, ..., ..., ..., ... parsel sayılı taşınmazların kamulaştırılmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmış ise de, dava dilekçesinde dava konusu işlemin tarih ve sayısı belirtilmediği gibi dava dilekçesinin ekinde de dava konusu işlemin yer almadığı,

Bu durumda, dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun olmadığı, davacının davaya konu etmek istediği işlemin tesis edildiği idare, tarih ve sayısıyla birlikte açık ve tereddüte yer vermeyecek şekilde belirlenmesi gerektiğinden, bu eksiklik giderilmeden davanın esastan reddine ilişkin temyize konu İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılarak, ...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi ısrar kararının özeti...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dava konusu uyuşmazlığa ilişkin olarak yapılan yargılama neticesinde ilk olarak Mahkemelerinin 16/06/2015 tarih ve E:2014/1836, K:2015/997 sayılı kararı ile dava konusu işlem "acele kamulaştırma işlemi" olarak nitelendirilerek "davanın reddine" hükmedildiği, bu kararın Danıştay Altıncı Dairesinin 10/11/2015 tarih ve E:2015/8038, K:2015/6555 sayılı kararı ile dava konusu işlemin acele kamulaştırma işlemi olmadığı, genel kurallar uyarınca tesis edilen bir "kamulaştırma işlemi" olduğu gerekçesiyle bozulduğu, bu karara karşı yapılan karar düzeltme başvurusunun ise reddedildiği,

Mahkemelerince bozma kararında yer verilen gerekçeler esas alınarak ve dava konusu işlemin kamulaştırma işlemi olduğu kanaatine varılarak uyuşmazlığın çözümlenmesi maksadıyla, mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verildiği ve bu kapsamda tanzim edilen bilirkişi raporu uyarınca "davanın reddine" hükmedildiği görülmekte olup, bu şekliyle dava konusu işlemin muhteviyatı noktasında herhangi bir tereddüt bulunmadığı hususunun Danıştay Altıncı Dairesinin 19/10/2016 tarih ve E:2016/5221,

K:2016/5832 sayılı kararı uyarınca ortaya konulduğu ve bu kararda belirtilen kamulaştırma işlemi uyarınca işin esasının karara bağlandığı anlaşıldığından, dosyanın geldiği aşama da dikkate alındığında halihazırda dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine aykırı bir şekilde tanzim edilmediği sonucuna ulaşıldığından, işin esasına yönelik inceleme yapılması gerektiği gerekçesi eklenmek suretiyle davanın reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, Danıştay bozma kararındaki belirtilen usule ilişkin eksiklikler giderilmeden verilen ısrar kararının hukuka aykırı olduğu, tesis edilen kamulaştırma işleminin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ

Dosyadaki bilgi ve belgelerden uyuşmazlık konusu taşınmazların acele kamulaştırılması yolundaki Bakanlar Kurulu Kararları dışında, taşınmazlara yönelik kamulaştırma adı altında herhangi bir işlemin tesis edilmediği anlaşılmakta olup, davanın konusunun acele kamulaştırmaya ilişkin Bakanlar Kurulu Kararları olduğu, Kamulaştırma Kanun'un 27. maddesi kapsamında alınan acele kamulaştırmaya ilişkin Bakanlar Kurulu Kararının iptali istemiyle açılan davanın ilk derece mahkemesi olarak Danıştayın görev alanına girdiği açıktır. İdare Mahkemesince davanın görev yönünden reddine karar verilerek dosyanın Danıştaya gönderilmesi gerekirken, işin esası incelenmek suretiyle karar verildiğinden, temyiz isteminin kabulü ile ısrar kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

TEİAŞ Genel Müdürlüğünün teknik elemanlarınca yapılan incelemeler neticesinde Samsun ili, Çarşamba ilçesi Ağcagüney Beldesi sınırlarında meydana gelen heyelan sonucu yüksek gerilim hatlarının ve enerji nakil hattı direklerinin heyelandan olumsuz etkilendiği tespit edilerek, heyelan olaylarının aktivitesini devam ettirmesi muhtemel olduğundan, Samsun ili, Çarşamba ilçesi, ...

Köyü'nde bulunan ..., ..., ..., ... parsel sayılı davacının hissedarı olduğu taşınmazlara ilişkin olarak Türkiye Elektrik İletim AŞ Genel Müdürlüğü Yönetim Kurulunun... tarih ve ... sayılı işlemi ile kamu yararı kararı alınmış, söz konusu kamu yararı kararı Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı tarafından ...tarih ve...sayılı olur ile onaylanarak, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının 01/07/2013 tarihli yazısı üzerine,

Samsun ili, Çarşamba ilçesinde ekli haritada gösterilen direk yerlerinin mülkiyet haklarının, iletken salınım gabarisinin ise irtifak haklarının alınmak suretiyle Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkin 17/08/2013 tarih ve 28738 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Bakanlar Kurulunun 16/07/2013 tarih ve 2013/5138, 2013/5139, 2013/5140 sayılı kararları alınmıştır.

Davalı idare tarafından davacının hissedarı olduğu dava konusu taşınmazlara ilişkin olarak açılan acele el koyma davalarında ...Asliye Hukuk Mahkemesinin E:..., E:..., E:... ve E:... sayılı dosyalarında uyuşmazlık konusu taşınmazların ilgili kısımlarına davalı idare lehine acele el konulmasına karar verilmiştir.

Bunun üzerine uyuşmazlık konusu taşınmazların kamulaştırılmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihteki haliyle "İlk derece mahkemesi olarak Danıştay'da görülecek davalar" başlıklı 24. maddesinin 1. fıkrasında, "Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olarak.

Bakanlar Kurulu kararlarına, Başbakanlık, bakanlıklar ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarının müsteşarlarıyla ilgili müşterek kararnamelere, bakanlıklar ile kamu kuruluşları veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarınca çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlere, Danıştay İdari Dairesince veya İdari İşler Kurulunca verilen kararlar üzerine uygulanan eylem ve işlemlere, birden çok idare veya vergi mahkemesinin yetki alanına giren işlere,

Danıştay Yüksek Disiplin Kurulu kararları ile bu Kurulun görev alanı ile ilgili Danıştay Başkanlığı işlemlerine karşı açılacak iptal ve tam yargı davaları ile tahkim yolu öngörülmeyen kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan idari davaları karara bağlayacağı" hüküm altına alınmıştır.

2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanunun 5. maddesinde de, idare mahkemelerinin vergi mahkemelerinin görevine giren davalarla, ilk derece Danıştay'da çözümlenecek olanlar dışındaki davalara bakacağı düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlığa konu olayda, davacı tarafından, hissedarı olduğu Samsun ili, Çarşamba ilçesi, ... Köyü ..., ..., ..., ... parsel sayılı taşınmazların kamulaştırılmasına ilişkin işlemin iptali istenilmişse de, anılan taşınmazların 17/08/2013 tarih ve 28738 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Bakanlar Kurulunun 16/07/2013 tarih ve 2013/5138, 2013/5139, 2013/5140 sayılı kararları ile acele kamulaştırılmasına karar verildiği, İdare Mahkemesince yapılan ara karara cevaben davalı idare tarafından da bu hususun bildirildiği, dosyadaki bilgi ve belgelerden de uyuşmazlık konusu taşınmazların acele kamulaştırılması yolundaki Bakanlar Kurulu Kararları dışında, taşınmazlara yönelik kamulaştırma adı altında herhangi bir işlemin tesis edilmediği anlaşılmaktadır.

Bu durumda davanın konusunun acele kamulaştırmaya ilişkin Bakanlar Kurulu Kararları olduğunda kuşku bulunmadığı, yukarıda belirtilen Kanun hükümleri uyarınca Kamulaştırma Kanun'un 27. maddesi kapsamında alınan acele kamulaştırma işlemine ilişkin Bakanlar Kurulu Kararının iptali istemiyle açılan davanın ilk derece mahkemesi olarak Danıştayın görev alanına girdiği açık olduğundan, İdare Mahkemesince davanın görev yönünden reddine karar verilerek dosyanın Danıştaya gönderilmesi gerekirken, işin esası incelenmek suretiyle karar verilmesinde hukuki isabet görülmemiştir.

Bu itibarla, işin esası incelenerek verilen davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi ısrar kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARŞI OY

X-Dava konusu uyuşmazlığa ilişkin olarak yapılan yargılama neticesinde, ilk olarak ...İdare Mahkemesince dava konusu işlem "acele kamulaştırma işlemi" olarak nitelendirilmek suretiyle verilen "davanın reddine" ilişkin karar, Danıştay Altıncı Dairesinin 10/11/2015 tarih ve E:2015/8038, K:2015/6555 sayılı kararı ile dava konusu işlemin acele kamulaştırma işlemi olmadığı, genel kurallar uyarınca tesis edilen bir "kamulaştırma işlemi" olduğu gerekçesiyle bozulmuş, Mahkemece bozma kararına uyularak, uyuşmazlık konusu işlem olağan kamulaştırma işlemi olarak değerlendirilerek "davanın reddine" hükmedilmiştir.

Yargılamada aktarılan süreç dikkate alındığında, Danıştay Altıncı Dairesinin 09/03/2023 tarih ve E:2019/12971, K:2023/2584 sayılı kararıyla; dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun olmadığı, davacının davaya konu etmek istediği işlemin tesis edildiği idare, tarih ve sayısıyla birlikte açık ve tereddüte yer vermeyecek şekilde belirlenmesi gerektiğinden bahisle Mahkeme kararının bozulması üzerine,

dava konusu işlemin muhteviyatı noktasında herhangi bir tereddüt bulunmadığı hususunun Danıştay Altıncı Dairesinin 10/11/2015 tarih ve E:2015/8038, K:2015/6555 sayılı kararı uyarınca ortaya konulduğu ve bu kararda belirtilen kamulaştırma işlemi uyarınca işin esasının karara bağlandığı anlaşıldığından, dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine aykırı olmadığı yolunda verilen ısrar kararı Kurulumuzca bozulduğundan, dosyanın Danıştay Altıncı Dairesine gönderilmesi gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.