Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/3248 K.2024/173

Dava konusu istem: Eskişehir ili, Odunpazarı ilçesi, ... Mahallesi, … Bulvarı, No:… adresindeki iş yerine işyeri açma ve çalışma ruhsatı almak için davacı tarafından yapılan 11/02/2015 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin Odunpazarı Belediye Başkanlığı işleminin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla;

Mahkemelerince mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan bilirkişi raporunda, iş yerinin mevcut haliyle İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'te yer alan "Yiyecek hazırlama ve pişirme bölümünde oluşan buhar, koku, duman ve benzeri kirleticileri tahliye edecek baca sistemi kurulacaktır." hükmünü sağladığı, dava konusu iş yerinde, emisyonları işletme dışına tahliye edecek bir baca yerine oluşan emisyonları yerinde tamamen gideren ve daha uygun, verimli ve çevresel açıdan koku ve kirlilik riskini azaltan bir sistemin kullanıldığının tespit edildiği hususlarının belirtildiği,

bu durumda, hükme esas alınabilecek nitelikteki bilirkişi raporunda bulunan tespitler ile dosya içeriğindeki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde, davacının iş yerinde Yönetmelik'te belirtildiği şekilde buhar, koku, duman ve benzeri kirleticileri tahliye edecek bir emisyon sistemi bulunduğu, davacının ruhsat almasına engel başka bir durumun da mevcut olmadığı anlaşıldığından, davacının ruhsat talebinin reddi yönündeki dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle işlemin iptaline karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay İkinci Dairesinin 08/06/2023 tarih ve E:2021/11006, K:2023/3317 sayılı kararıyla;

Mevzuat hükümlerinden; iş yeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili mercilerin, iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi istemiyle yapılan başvurular üzerine yapacakları incelemelerde, insan sağlığına zarar verilmemesi ve çevre kirliliğine yol açılmaması hususlarını göz önünde bulunduracakları, iş yeri açma ve çalışma ruhsatı talep edilen sıhhi nitelikteki iş yerlerinin, yiyecek hazırlama ve pişirme bölümünde oluşan buhar, koku, duman ve benzeri kirleticileri tahliye edecek baca sisteminin kurulu olması gerektiğinin anlaşıldığı,

İdare Mahkemesince yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucu hazırlanan bilirkişi raporunda belirtildiği üzere bacanın; konut ve benzeri binalarda, yanma sonrası ortaya çıkan gazları çatı üstünden açık havaya atmaya yarayan, bina içine veya binaya bitişik olarak çeşitli geometrik şekillerde inşa edilmiş, içi boş bina bölümü olarak tanımlandığı,

İş yeri açma ve çalışma ruhsatlarına ilişkin mevzuatta, iş yerlerinin çevre ve insan sağlığına zarar veremeyecekleri, ruhsat başvuruları üzerine yapılacak incelemede bu hususa dikkat edileceğinin açıkça belirtildiği, bu amaçla, sıhhi nitelikteki iş yerlerinde, yiyecek hazırlama ve pişirme bölümünde oluşan buhar, koku, duman ve benzeri kirleticileri tahliye edecek baca sisteminin kurulu olması zorunluluğu getirildiği, bu zorunluluğun, hem iş yeri çalışanlarının hem de çevrede yaşayanların iş yerinde oluşan buhar, koku, duman ve benzeri kirleticilerden etkilenmemesi ve sağlıklı bir çevrede yaşamalarını temin etmek amacıyla getirildiği,

Davacıya ait iş yerinde bağımsız veya apartmanın baca sistemine bağlantısı olan bir baca olmadığı konusunda ihtilaf bulunmadığı, bilirkişi raporunda, davacı tarafından iş yerine kurulan havalandırma sisteminin Yönetmelik'te belirtilen baca sistemi fonksiyonunu yerine getirdiği belirtilmiş ise de; İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'te, yiyecek hazırlama ve pişirme bölümünde oluşan buhar, koku, duman ve benzeri kirleticilerin baca sistemi ile tahliye edilmesi gerektiğinin açıkça ifade edildiği,

Bu durumda, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'te, yiyecek hazırlama ve pişirme bölümünde oluşan buhar, koku, duman ve benzeri kirleticileri tahliye edecek baca sisteminin kurulu olmasının zorunlu olduğunun açıkça düzenlenmesi, davacı tarafından iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi talep edilen iş yerinde ise bağımsız veya binanın baca sistemine bağlantısı olan bir baca olmaması nedeniyle, iş yeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusunun reddinde hukuka aykırılık bulunmamakta olup, aksi yöndeki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; dava konusu işlemin iptali yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı tarafından, davacıya ait iş yerinin faaliyet konusuna uygun iş yeri açma ve ve çalışma ruhsatının olmadığı, verilen süreye rağmen ruhsatın alınmadığı, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'te, yiyecek hazırlama ve pişirme bölümünde oluşan buhar, koku, duman ve benzeri kirleticileri tahliye edecek baca sisteminin kurulu olmasının zorunlu olduğu, ancak söz konusu iş yerinde bağımsız baca veya binanın ortak bacasına yapılmış bir baca bağlantısının bulunmadığı, bilirkişi raporunda belirtilen havalandırma sisteminin Yönetmelik'te aranan baca sisteminin işlevini görmediği, anılan bilirkişi raporunun çeşitli yönlerden eksik olduğu belirtilerek ısrar kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, İdare Mahkemesince verilen ısrar kararının usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Israr kararının Daire kararında yer alan gerekçeler doğrultusunda bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı tarafından, Eskişehir ili, Odunpazarı ilçesi, ... Mahallesi, … Bulvarı, No:… adresindeki iş yeri kafeterya olarak işletmek amacıyla kiralanmış, daha sonra aynı adreste kokoreç-köfte paket satışı yapmak için faaliyet değişikliğine gidilmiş ve 11/02/2015 tarihinde iş yeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusunda bulunulmuş, bu başvuru zımnen reddedilmiştir. Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü İnceleme Kurulu tarafından iş yerinde yapılan denetimde, iş yerine ait müstakil veya binanın ortak kullandığı baca ile bağlantılı bir bacanın bulunmadığı tespit edilmiştir. Davacı tarafından başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinde; işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili mercilerin, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar vermemek, çevre kirliliğine yol açmamak, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak genel kriterlerine göre düzenlenecek yönetmeliği esas alacakları düzenlenmiştir.

10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde; "Çevre sağlığı: İnsan sağlığının çevredeki fizikî, kimyevî, biyolojik, sosyal ve psiko-sosyal faktörlerle tespit edilen yaşam kalitesini ifade eder." tanımına yer verilmiştir.

Anılan Yönetmeliğin "Ek-1 Sıhhî Müesseseler İçin Sınıflarına ve Özelliklerine Göre Aranacak Nitelikler" bölümünde yer alan "A-İşyerlerinde Aranacak Asgarî Ortak Şartlar" kısmının 6. maddesinin 2. paragrafında; "Yiyecek hazırlama ve pişirme bölümünde oluşan buhar, koku, duman ve benzeri kirleticileri tahliye edecek baca sistemi kurulacaktır." hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinden; iş yeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili mercilerin, iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi istemiyle yapılan başvurular üzerine yapacakları incelemelerde, insan sağlığına zarar verilmemesi ve çevre kirliliğine yol açılmaması hususlarını göz önünde bulunduracakları, iş yeri açma ve çalışma ruhsatı talep edilen sıhhi nitelikteki iş yerlerinde, yiyecek hazırlama ve pişirme bölümünde oluşan buhar, koku, duman ve benzeri kirleticileri tahliye edecek baca sisteminin kurulu olması gerektiği anlaşılmaktadır.

İdare Mahkemesince yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucu hazırlanan bilirkişi raporunda belirtildiği üzere baca; konut ve benzeri binalarda, yanma sonrası ortaya çıkan gazları çatı üstünden açık havaya atmaya yarayan, bina içine veya binaya bitişik olarak çeşitli geometrik şekillerde inşa edilmiş, içi boş bina bölümünü ifade etmektedir.

İş yeri açma ve çalışma ruhsatlarına ilişkin mevzuatta, iş yerlerinin çevre ve insan sağlığına zarar veremeyecekleri, ruhsat başvuruları üzerine yapılacak incelemede bu hususa dikkat edileceği açıkça belirtilmiştir. Bu amaçla, sıhhi nitelikteki iş yerlerinde, yiyecek hazırlama ve pişirme bölümünde oluşan buhar, koku, duman ve benzeri kirleticileri tahliye edecek baca sisteminin kurulu olması zorunluluğu getirilmiştir. Bu zorunluluk, hem iş yeri çalışanlarının hem de çevrede yaşayanların iş yerinde oluşan buhar, koku, duman ve benzeri kirleticilerden etkilenmemesi ve sağlıklı bir çevrede yaşamalarını temin etmek amacıyla getirilmiştir.

Davacıya ait iş yerinde bağımsız veya apartmanın baca sistemine bağlantısı olan bir baca olmadığı konusunda ihtilaf bulunmamaktadır. Bilirkişi raporunda, davacı tarafından iş yerine kurulan havalandırma sisteminin Yönetmelik'te belirtilen baca sistemi fonksiyonunu yerine getirdiği belirtilmiş ise de; İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'te, yiyecek hazırlama ve pişirme bölümünde oluşan buhar, koku, duman ve benzeri kirleticilerin baca sistemi ile tahliye edilmesi gerektiği açıkça ifade edilmiştir.

Bu durumda, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'te, yiyecek hazırlama ve pişirme bölümünde oluşan buhar, koku, duman ve benzeri kirleticileri tahliye edecek baca sisteminin kurulu olmasının zorunlu olduğunun açıkça düzenlenmesi, davacı tarafından iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi talep edilen iş yerinde ise bağımsız veya binanın baca sistemine bağlantısı olan bir baca olmaması nedeniyle, iş yeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusunun zımmen reddinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, temyize konu İdare Mahkemesi ısrar kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.