Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/417 K.2023/68

2- ....

DAVA

Tazminat (Rücuen Tazminat)

DAVA TARİHİ : 08/06/2022

KARAR TARİHİ : 10/02/2023

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 07/03/2023

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİDÜŞÜNÜLD Ü

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkilin 233 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında iktisadi devlet teşekkülü olduğunu, yüklenici firmalar nezdinde çalışmış ... isimli işçinin müvekkil İdareye başvurarak emeklilik nedeniyle kendisine kıdem tazminatının ödenmesini talep ettiğini, müvekkil idarenin kıdem tazminatı hesabını (47.082,68 TL) yaparak 20/07/2020 tarihinde söz konusu işçinin banka hesabına ödeme yaptığını, işçinin çalıştığı son yüklenici ... firmasının kendi dönemine isabet eden tutarı (862,74 TL) müvekkil idareye haricen ödediğini,

bu nedenle işçiye ödenen toplam tutardan (47.082,68 TL) ... firmasının ödediği 862,74 TL düşülerek bakiye 46.219,94 TL nin rücuen tahsili için davalı firmalar ile arabuluculuk görüşmeleri yapıldığını, fakat anlaşma sağlanamadığını, yükleniciler ile idare arasında imzalanan idari ve teknik şartnamelerde yüklenicinin hak ve yükümlülüklerinin ayrıntılı olarak düzenlendiğini,

idari ve teknik şartnameler ile sözleşmeler incelendiğinde dava dışı işçiye müvekkil İdare tarafından yapılan ödemelerden davalı yüklenici firmaların sorumlu bulunduğunu ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 46.219,94 TL nin ödeme tarihi olan 20/07/2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte bilirkişi incelemesi neticesinde ortaya çıkacak sorumlulukları oranında davalılardan rücuen tahsiline, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalı taraflara yükletilmesine karar verilmesini istemiştir.

Davalılara usulüne uygun tebligatlar yapılmış, davaya cevap vermemişlerdir.

HUKUKİNİTELENDİRME - GEREKÇE

Dava, asıl işveren tarafından dava dışı işçiye ödenen kıdem tazminatının davalı alt işverenlerden rücuen tahsili istemine ilişkindir.

Taraflar arasında yapılan hizmet alım sözleşmeleri, şartnameler, ödeme belgeleri, müzekkere cevapları ile ilgili tüm evraklar celp edilmiştir.

Dava dışı işçi ... kayıtlarına göre, 10/07/1986-15/06/2020 tarihleri arasında toplam 5884 gün davacı kurum ile aralarında hizmet sözleşmeleri bulunan davalı şirketler yanında çalışmış olduğu, davacının dava dışı işçiye 20/07/2020 tarihinde toplam 47.082,68-TL kıdem tazminatı ödemesi yapıldığı, dava dışı ... firmasının kendi dönemine isabet eden 862,74-TLyı davacıya 22/04/2022 tarihinde ödediği tespit edilmiştir.

Dosyamız arasında yapılan hizmet alım sözleşmelerinin mahkememize sunulduğu görülmüştür.

Mahkememizce işçilik alacaklarından anlayan bir bilirkişiden rapor aldırılmıştır.

09/12/2022 tarihli hesap uzmanı ....'tan aldırılan bilirkişi raporunda özetle;

-Davacı ... ile davalı şirketler arasında Personel hizmet alımına ait sözleşmeler imzalandığı, imzalanan sözleşmelerde işçi alacaklarından yüklenicilerin sorumluluğuna ilişkin düzenlemelerin yer aldığı, davacı işverenin ise işçi alacaklarından sorumlu olacağına dair hüküm bulunmadığı,

- Dava dışı işçi Süleyman KAŞ ın hizmet ilişkisinin 1475 Sayılı İş Kanunun yürürlükte bulunan 14.maddesine göre kıdem tazminatının ödenmesini gerektirecek şekilde sona erdiği,

Mahkemenin dava dışı işçinin kıdem tazminatından davalı şirketin kendi dönemi ile sorumlu olduğu kanaatine varılması durumunda: Dava dışı işçiye davacı TİGEM tarafından 20/07/2020 tarihinde toplam 47082.68 TL kıdem tazminatı ödemesinin toplam 43.681,91 TL nin davalılardan rücuan tazminini talep edebileceği hesaplanmış olup, işletilecek faizin mahkemenin takdirinde olduğu, kanaatine varıldığı rapor edilmiştir.

¸

Mahkememizce bilirkişi raporunda yapılan hesaplamalar hükme alınmış olup, denetime elverişli raporu doğrultusunda hüküm kurma yoluna gidilmiştir.

Dava konusu olayda da, davacı ile davalılar arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisi mevcut olup, davacı asıl (üst) işveren, davalı (alt) işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak İş Kanunu'ndan kaynaklanan yükümlülükler nedeniyle, davalı (alt) işverenle birlikte müteselsilen sorumlu olacağı, burada Kanundan kaynaklanan bir teselsül hali söz konusu olup, asıl ve alt işverenler, dış ilişki itibariyle (dava dışı işçiye karşı) müseselsilen sorumlu olacakları anlaşılmıştır.

İç ilişkide (alacaklıya karşı müteselsilen sorumlu olan borçlular arasındaki ilişkide ise, bu husustaki nihai sorumluluğun hangi tarafa ait olduğu konusunda taraflar kendi aralarında sözleşme yapabilirler. Borcun mahiyetinden hilafı istidlal olunmadıkça, müteselsil borçlulardan her biri alacaklıya yapılan tediyeden birbirine müsavi birer hisseyi üzerlerine almaya mecburdur. Hissesinden fazla tediyede bulunan, fazla ödeme ile diğerlerine rücu hakkını kazanır.

Müteselsilen sorumlu olan borçlular arasındaki iç ilişkide, bu konudaki sorumluluğun tamamen borçlulardan birine ait olacağı yönünde bir sözleşme yapılmış ise, tarafların serbest iradeleri ile düzenlemiş oldukları sözleşme hükümleri kendilerini bağlayacağından, dış ilişkide kanundan doğan teselsül gereğince borcu ödemiş olan müteselsil borçlunun, ödediği miktarın iç ilişkide borcun nihai yükümlüsü olan borçludan rücuen tahsilini talep edebileceği kabul edilmelidir. Yargıtay 13. HD'nin 28.01.2014 tarih ve 2013/22286 E., 2014/2147 K; 25.02.2014 tarih ve 2013/23685 E., 2014/5067 K., sayılı ilamları ile 23 HD nin 23.06.2014 tarih ve 3992 E., 4794 K.; 13.11.2014 tarih ve 9000 E., 7235 K; 30.10.2014 tarih ve 1137 E., 677 K; 26.10.2015 tarih ve 5859 E., 6854 K. sayılı ilamları da bu yöndedir.

Somut olayda taraflar arasında imzalanan sözleşmeler incelendiğinde, her ne kadar açıkça kıdem tazminatından dolayı yüklenicilere bir sorumluluk yükleneceği belirtilmese de, Sözleşmelerin 22.maddesinde atıfta bulunulan "Hizmet İşleri Genel Şartnamesi-Altıncı Bölüm-Yüklenicinin Çalıştırdığı Personel, Çalışanların Hakları ve Çalışma Şartları- Çalışanların Özlük Hakları" başlıklı 38.maddesi gereğince; yüklenicinin söz konusu işle ilgili olmak üzere çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukların, ilgili mevzuatın bu konuyu düzenleyen emredici hükümleri ve genel şartnamenin altıncı bölümünde belirlendiği, yüklenicinin bunları aynen uygulamakla yükümlü olduğu anlaşılmaktadır.

22 Şubat 2019 tarihli 30694 sayılı Resmî Gazete'de yayınlanan, 7166 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 11'inci maddesi ile 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununun 112 nci maddesine beşinci fıkrasından sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

Bahse konu maddeye göre “4734 sayılı Kanunun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca alt işverenler tarafından çalıştırılan işçilere, 11/9/2014 tarihinden sonra imzalanan ihale sözleşmeleri kapsamında, kamu kurum ve kuruluşlarına ait işyerlerinde 11/9/2014 tarihinden sonra geçen süreye ilişkin olarak kamu kurum ve kuruluşları tarafından yapılan kıdem tazminatı ödemeleri için sözleşmesinde kıdem tazminatı ödemesinden ötürü alt işverene rücu edileceğine dair açık bir hükme yer verilmemişse alt işverenlere rücu edilmez.” denilmektedir.

Madde hükmü, ... karar sayılı 19/09/2019 tarihli verilen kararı ile iptal edilmiş, karar 15/09/2019 tarihli ve 30919 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır.

Somut olayda, davacının rücuen alacak talep ettiği dönemdeki sözleşmeler ve eki niteliğindeki teknik şartnameler incelendiğinde kıdem tazminatına ilişkin ödemenin davalıların sorumluluğunda bulunduğu, dava dışı işçinin çalıştığı 10/07/1986-15/06/2020 tarihleri arasındaki dönem için 5884 gün üzerinden 47.082,68-TL'nın 3.400,77-TLsından dava dışı şirketler Koçaş Tim ve ... dönemine ait olup kalan 43.681,91-TLdan tüm davalıların sorumlu oldukları döneme ilişkin miktarlardan rücuen sorumlu olması gerektiği, bakiye kalan tutardan ise davalıların sorumlu olmadığı, talep gibi kabul edilen tutara ödeme tarihinden itibaren avans faiz işletileceği anlaşıldığından davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulması gerekmiştir.