Ankara 13. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/666 K.2024/651

Mahkememizde görülmekte olan Kooperatif Üyeliğinin Tespiti davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Davalılardan ...'nin diğer davalı kooperatifin üyesi olduğunu, hisse devir sözleşmesi ile davalı ... üyeliğini davalı ...'den devir aldığını, bu üyeliğin devredildiğinin davalı kooperatifçe de bilindiğini, davalı kooperatifin denetim kurulu üyeliğini yapmış olması nedeniyle aynı büroyu paylaşmış olduklarını, kooperatif yönetici ve üyeleri ile olan tanışıklığı sebebiyle dava konusu ettiği üyeliğin kendisine devredildiğini ve hissenin kendisine ait olduğunun kooperatifin tüm yöneticileri ve personeli tarafından bilindiğini, devir aldığı üyeliğin payına ilişkin üyelik kaydının yapılmasını pek çok kere sözlü olarak talep ettiğini,

davalı kooperatif yöneticileri tarafından olumlu cevaplar verildiğini, ancak bu işlemin bir türlü resmi olarak yapılmadığını, kooperatif yöneticileri tarafından oyalandığını, bu arada farklı dava dosyalarında bu hakkını dile getirdiğini, davalıların resmi olarak bu hakkından haberdar olduklarını, ....

Noterliğinin 12.06.2023 tarih ... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile hakkı olan üyeliğin tarafına devrinin yapılmasını her iki davalıdan da talep ettiğini, davalı kooperatifin bu talebi kabul etmediğine yönelik ....

Noterliğinin 26 Haziran 2023 tarih ... yevmiye sayılı cevabi ihtarnamesini gönderdiğini, diğer davalı ...'nin ise ihtarnameye herhangi bir cevap vermediğini, davalı kooperatifin kendisine ait üyeliği kötüniyetli olarak üçüncü şahsa devir ettiği gibi evrak düzenlediğini ve işlem yaptığını, ...'ye ait olan üyeliğin kendisine ait olduğunu, kooperatif kayıtları üzerinde yapılacak bilirkişi incelemesinde de bu hususun tespit edilebileceğini, kooperatif kayıtları incelendiğinde, davalı kooperatifin kendisine devredildiğini bildikleri hisseyi kötüniyetli olarak üçüncü şahsa devredilmiş gibi evrak düzenlediğinin görüleceğini,

davalı ...'den diğer davalı kooperatifin üyeliğini hisse devir senedi ile devir aldığını, davalıların bu konuda bu şekilde çekişme yaratmasının kendisini mağdur etmeye yönelik kanuna aykırı bir uygulama olduğunu ileri sürerek davalı ...'den diğer davalı kooperatif hissesini devir almış olması sebebiyle davalı kooperatif üyesi olduğunun tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davanın süresinde açılmadığını, davalı müvekkili ... tarafından, diğer davalı müvekkili kooperatif üyeliği ile ilgili olarak davacıya herhangi bir şekilde kooperatif üyeliği devri yapılmadığını, bu amaçla herhangi bir kooperatif hisse devir sözleşmesi imzalanmadığını ve davacıya verilmediğini, davalı müvekkili ...'nin davacı ile bu yönde hiç bir irtibatı ve diyaloğu bulunmadığını, kooperatif hisse devrine istinaden davacı tarafından ...'ye herhangi bir ödeme yapılmadığını, müvekkili ...'nin davacıdan ödeme yapılması yönünde de herhangi bir talebi de olmadığını,

... tarafından davacıya hisse satışı yapılmamış bu amaçla da herhangi bir kooperatif hisse devir senedi imzalayarak verilmediğini, müvekkili kooperatifin davacının yönetim kurulu başaklığını yaptığı, ... de faaliyette bulunduğu ... adresinde faaliyetine devam ettiğini, müvekkili kooperatifin davacının başkanı bulunduğu kooperatif ile aynı adresi paylaşarak giderlerin düşürülmesini hedeflediğini, ayrıca davacının Haziran 2016 tarihinden Haziran 2022 tarihine kadar müvekkili kooperatifin denetim kurulu üyeliği görevinde bulunduğunu, müvekkili ... tarafından,

müvekkili kooperatife olan borçlarına istinaden bir adet hissenin devir edilmesi için imzalı kooperatif hisse devir senedini, kooperatif çalışanı ...'a (devralan kısmı boş olarak) imzalayarak verdiğini, ... tarafından da kooperatif yetkililerine verilmiş ancak daha sonra ise söz konusu imzalı kooperatif hisse devir senedinin (diğer bir kısım belgelerle birlikte) kaybolduğunu, dava konusu hisse devir senedinde zorunlu olarak bulunması gereken unsurların bulunmaması, bir kısmının da sonra doldurulmuş olması, uzun yıllar sonra ele geçirilen hisse devir senedine dayalı olarak hak ve alacak talebinde bulunulması,

mahkemeye sunulan kooperatif hisse devir senedi kaybolan hisse devir senedi olduğunu ispatladığını, bu nedenle davacı aleyhine suç duyurusunda bulunulması hakkının saklı tutulduğunu, ayrıca davacı tarafından ...Esas sayılı dosyasındaki dava dilekçesinin açıklamalar başlıklı 6. Maddesinde belirtildiği gibi daha sonra müvekkil tarafından kendi çabalarıyla elde ettiği belgeler beyanı da dava konusu kooperatif hisse devir senedinin hile ve desise yolu ile ele geçirildiğini gösterdiğini, bu beyanların gerçek bir satış ve devir işlemine dayanmadığının ikrarı olup bu nedenle de haksız ve mesnetsiz davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, kooperatif üyeliğinin tespiti istemine ilişkindir. Tüm deliller toplanmış, davalı kooperatife ait ticaret sicil kayıtları getirtilmiş, İhtarnameler, Kooperatif Hisse Devir Senedi, ... sayılı dosyası sureti celp edilip dosya arasına alınarak incelenmiş, davalı kooperatif defter ve kayıtları üzerinde yerinde inceleme yetkisi de verilmek suretiyle dosyanın tevdii edildiği uzman bilirkişi aracılığıyla davaya konu uyuşmazlık noktaları bakımından bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

Mahkememizin 22.05.2024 tarihli celsesinde isticvap edilen davalı ... beyanında; " Ben diğer davalı kooperatifin üyesiydim. Tam hatırlayamadığım bir tarihte borcum nedeniyle üyelik hakkımı kooperatife devrettiğime ilişkin devir senedini imzalayıp, kooperatifin muhasebecisine teslim ettim. Ben davacıyı tanımam kooperatifte de görmemiştim. Ben kooperatif hissemi doğrudan davacıya devretmiş değilim. Kendisinden de herhangi bir para almadım.

Benim davalı kooperatifte 3 hissem vardı. İki tanesini dava dışı kişilere bedeli karşılığında satmıştım bir tanesini de borcuma istinaden kooperatife devretmiştim. Ben kooperatife sadece bir hisse devrettim ve bir tane devir senedi imzaladım.

Hatırladığım kadarıyla 2019 yılından sonra kooperatif benim imzaladığım devir senedini kaybettiğini ileri sürerek bir devir senedi daha imzalatmak istedi, onu da bana muhasebeci getirdi, ben imzaladıktan sonra yine muhasebeci gelip dükkandan almış, ben bu kayıp nedeniyle herhangi bir yere polise ya da savcılığa başvuru yapmadım. Zaten kaybeden de kooperatif olduğu için kooperatifin başvuru yapması gerektiğini düşünmüştüm.

Ben devir senedini imzalarken sadece devreden olarak kendi imzamı attım. Devralan kısmı boştu ne davacının ismi ne de diğer davalı kooperatifin ismi devralan kısmında yoktu. Zaten bu hissemi de kooperatife olan borcuma istinaden devretmiştim.." şeklinde beyanı alınmıştır.

Kooperatifler E.Başmüfettişi bilirkişisi ... ve Mali Müşavir bilirkişisi ... 'ten aldırılan 08.07.2024 havale tarihli bilirkişi raporunda özetle; "Mevcut dosya kapsamının, sadece Mahkemenin 22.05.2024 tarihli celse kararı uyarınca bir bütün olarak tetkik ve değerlendirilmesi sonucunda ve Raporumuzun yukarıdaki bölümlerinde ayrıntılı şekilde izah olunduğu üzere;

1-1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun “Ortağın Ölümü Ve Ortaklığın Devri” kenar başlıklı 14. Maddesinin son fıkrasında yeralan:”...Ortaklık devredilebilir.

Yönetim kurulu, ortaklığı devralan kişinin ortaklık niteliklerini taşıması halinde, bu kişiyi ortaklığa kabul eder.” ve Konut Yapı Kooperatifleri Örnek Ana sözleşmesinin “Ortaklığın Devri” başlıklı 17/3. maddesinde yer alan: “Devir halinde eski ortağın kooperatife karşı tüm hak ve yükümlülükleri yeni ortağa geçer, kooperatifçe bu devir sebebiyle taraflardan ayrıca bir ödemede bulunmaları istenemez.” hükmü dikkate alındığında, Türk hukukunda kooperatif ortaklı devredilmesinin mümkün olduğu, ancak ortaklık sıfatı payın devralınması ile otomatik kazanılamaz, devralanın giriş isteminde bulunması,

yönetim kurulunun da gerekli incelemeyi yapması ve bu kişinin ortak olabilmek için gerekli şartlara sahip bulunması halinde, anılan kişiyi kooperatife kabul etmesi, aksi halde talebi reddetmesi gerekir. 3476 sayılı Kanun ile getirilen değişiklik, yönetim kuruluna "devralan kişinin ortaklık niteliklerini taşıması halinde" o kişiyi kabul etmesi zorunluluğunu yüklemiştir. Reddedilen kişi, ortaklığa kabul davası açabileceği gibi, yönetim kurulundan tazminat da isteyebilir.'

2-"...Kooperatif anasözleşmesinin 17/3. maddesi, “devir halinde eski ortağın kooperatife karşı tüm hak ve yükümlülükleri yeni ortağa geçer” hükmünü içermektedir. Ortaklığın devir biçimi yasada gösterilmemiştir. Ancak pay devrinin alacağın temliki yolu ile yapılması, temlikin de BK'nın 163. maddesi maddesi uyarınca yazılı olması gerekmektedir. Üyeliğe bağlı hak ve alacakların borçlusu kooperatif, alacaklısı diği devir alan yeni ortaktır.

Eğer devir eden ortak pay yönünden borçlu ise, borcun nakli hükümleri uygulanır (BK 173 vd), borç devir alana geçer. Ancak, pay devri için resmi şekle bile gerek bulunmamaktadır. Her ne kadar yapı kooperatifinde, ortakları mal sahibi yapmak amacı olsa bile, pay devri, bir satış vaadi de değildir. Bu nedenle, adi yazılı devir dahi geçerlidir. Devredenin borçları, devre ve devrin kabulüne engel değildir, devredenin borçları devir alana geçer...

Satıcının üye olması, alıcının bu üyeliği ayrıca devir alması, devir alanın kooperatif üyelik koşullarını taşıması halinde kooperatifin bu kişiyi 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 14/3. ve anasözleşmenin 17/2.

Maddesi uyarınca ortaklığa kabul etmesi zorunludur. devir sözleşmesi yapıldı: bariyle sözleşmenin yanları arasında geçerli sonuç doğurmasına karşın, kooperatif bakımından ise 1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 14/3. ve anasözleşmenin 17/1. ve 2. maddeleri hükümleri gereği, devrin kooperatife esi ve yönetimin makul sürede yapacağı inceleme sonunda devir alanın ortaklık şartlarını durumunda devir alanı makul süre içerisinde üyeliğe kabulü kararı verdiği tarihte hüküm ifade eder, 17/1. madde hükmünde yer alan yazılı başvuru koşulu, devrin geçerliliğine ilişkin olarak değil, kooperatife in ispat bakımından sevk edilmiştir.

Bu nedenle, kooperatif üyelik hakkının devredildiğinin davadan önce davalı kooperatife bildirilmemesi, devir alanın hakkına olumsuz bir etki yapmaz. Devir alanın açtığı üyeliğin tespiti davalı ile davalı kooperatife üyelik başvuru yapılmış gibi olduğundan, üyelik koşullarını taşıdığının belirlenmesi halinde devir alanın üyeliğinin tespitine karar verilmesi gerekir. ...”!!

3- Yargıtay içtihatları ışığında; tüzel ve gerçek kişiler kooperatif ana sözleşmesinde ve kanunda belirtilen şartları sağlamaları halinde, ortaklık başvurusu veya ortaklığın devri ile ortak olabileceklerdir. Kooperatif ortaklığının devri suretiyle ortak olunması halinde devre ilişkin bir sözleşme bulunması ve kooperatife devreden ve devralanın birlikte yazılı başvuru yapmaları gerektiği, “...1163 sayılı KK'nın 14/son maddesi uyarınca kooperatif cortaklığının devredilebileceği kabul edilmiştir. Konut yapı kooperatifi ana sözleşmesinin 17. Maddesi uyarınca da kooperatif üyeliğinin devri için, üyeliğini devreden ve devralan arasında düzenlenmiş devir sözleşmesinin bulunması ve her ikisinin de davalı kooperatife başvurması gerekmektedir.

4- Dosya kapsamındaki Davacı ... tarafından, .... Noterliğinde 12.06.2023 tarih ve ... yevmiye numarası ile tanzim edilerek, davalı kooperatife gönderilen İHTARNAME ile tarihsiz olarak düzenlenen KOOPERATİF HİSSE DEVİR SENEDİ ile kooperatif üyesi olan ...'nin 1 hissesini kendisine devrettiğini beyanla kooperatif ortaklığına kabulü yolunda beyan ve talepte bulunmasına karşılık,

Yargıtay'ın konu ile ilgili yerleşik, kooperatif ortaklığının devri suretiyle ortak olunması halinde devre ilişkin bir sözleşme bulunması ve kooperatife devreden ve devralanın birlikte yazılı başvuru yapmaları gerektiği,"....1163 sayılı KK'nın 14/son maddesi uyarınc kooperatif ortaklığının devredilebileceği kabul edilmiştir.

Konut yapı kooperatifi ana sözleşmesinin 17. Maddesi uyarınca da kooperatif üyeliğinin devri için, üyeliğini devreden ve devralan arasında düzenlenmiş devir sözleşmesinin bulunması ve her ikisinin de davalı kooperatife başvurması gerekmektedir...." yolundaki içtihadına uygun her iki tarafça birlikte imzalanan bir belge ile ...'nin kooperatif ortaklığını ...'e devrettiği ve bu devir sebebiyle de hisse devri yapılan ...'in bu devir sebebiyle kooperatif ortaklığınına yapılmış bir müracaatlarının söz konusu olmadığı,

Ayrıca, davacı ...'in, kendisinden kooperatif hissesi devraldığını beyan ettiği davalı kooperatif ortağı ...'nin, mahkemenin 22.05.2024 tarihli celsesinde özetle:”Ben davacıyı tanımam kooperatifte de görmemiştim. Ben kooperatif hissemi doğrudan davacıya devretmiş değilim. Kendisinden de herhangi bir para almadım. Benim davalı kooperatifte 3 hissem vardı.

İl i dava dışı kişilere bedeli karşılığında satmıştım bir tanesini de borcuma istinaden kooperatife devretmiştim....” şeklinde beyanda bulunduğu; ...'nin “Benim davalı kooperatifte 3 hissem vardı.

İki tanesini dava dışı kişilere bedeli karşılığında satmıştım bir tanesini de borcuma istinaden kooperatife devretmiştim.” şeklindeki beyanı ve var olmayan bir ortaklık hakkının devrinin de mümkün olmadığı? da dikkate alındığında, zaten ...'nin davacıya devredebileceği bir kooperatif hissesinin de söz konusu olmadığının anlaşılıldığı,

Davacı ... 'in, kendisinden kooperatif hissesi devraldığını beyan ettiği” davalı kooperatif ortağı ...'nin, mahkemenin 22.05.2024 tarihli celsesinde: 'Ben diğer davalı kooperatifin üyesiydim. Tam hatırlayamadığım bir tarihte borcum nedeniyle üyelik hakkımı kooperatife devrettiğime ilişkin devir senedini imzalayıp, kooperatifin muhasebecisine teslim ettim. Ben davacıyı tanımam kooperatifte de görmemiştim. Ben kooperatif hissemi doğrudan davacıya devretmiş değilim.

Kendisinden de herhangi bir para almadım, Benim davalı kooperatifte 3 hissem varı bedeli karşılığında satmıştım bir tanesini de borcuma istinaden kooperatife devretmiştim. Benim olay ile ilgili bilgim bu kadardır. Ben kooperatife sadece bir hisse devrettim ve bir tane devir senedi imzaladım. Hatırladığım kadarıyla 2019 yılından sonra kooperatif benim imzaladığım devir senedini kaybettiğini ileri sürerek bir devir senedi daha imzalatmak istedi onu da bana muhasebeci getirdi.

Onu da ben imzaladıktan sonra yine muhasebeci gelip dükkandan almış, ben bu kayıp nedeniyle herhangi bir yere polise ya da savcılığa başvuru yapmadım. Zaten kaybeden de kooperatif olduğu için kooperatifin başvuru yapması gerektiğini düşünmüştüm. Ben devir senedini imzalarken sadece devreden olarak kendi imzamı attım. Devralan kısmı boştu ne davacının ismi ne de diğer davalı kooperatifin ismi devralan kısmında yoktu.

Zaten bu hissemi de kooperatife olan borcuma istinaden devretmiştim.” şeklinde beyanda bulunduğu,

Davalı kooperatiften temin edilerek birer suretleri dosyaya kazandırılan belgelerin de ...'nin “Benim davalı kooperatifte 3 hissem vardı. İki tanesini dava dışı kişilere bedeli karşılığında satmıştım.” şeklindeki beyanlarını doğruladığı,

Davalı kooperatifin 2019,2020,2021,2022 ve 2023 yılları Olağan Genel Kurul toplantılarına ait Hazirun Cetvelleri üzerinde yapılan incelemede, davalı kooperatifin ... isminde bir ortağının bulunmadığı ve ... isimli bir kişinin de genel kurullara davet edilmediği/katılmadığının tespit olunduğu,

Davalı kooperatifin yasal muhasebe kayıtlarında da, davalı kooperatif tarafından ... adlı bir kişiden aidat vd... adlar altında yapılmış herhangi bir tahsilatının da söz konusu olmadığı;

Mevcut dosya kapsamı ve ekleri, konu ile ilgili cari mevzuat hükümleri ile yukarıdaki hususların bir bütün olarak dikkate alınması halinde, Davacı ...'in, kooperatif ortağı ...'nin, davalı ...'ndeki ortaklığını devir yolu ile aldığına, bu suretle de devir yolu ile davalı kooperatife ortak olduğuna dair, her türlü şüpheden uzak somut bilgi ve belgelerin dosya kapsamında fiilen mevcut olmadığı, Bu sebeple de davacı ...'in, davalı ... devir yolu ile ortağı olup olmadığı yolundaki talebinin yerinde olup olmadığının takdirinin mahkemeye ait olduğunu." bildirmişlerdir.

Somut olayda. 08/07/2024 tarihli bilirkişi raporunda belirtildiği üzere davalı ...'nin kooperatifteki üyeliğinin davacıya devredildiğine dair kooperatif yönetim kurulu tarafından alınmış olan herhangi bir kararın bulunmadığı, davacının ....

Noterliğinin 12/06/2023 tarihli ihtarnamesi ile "tarihsiz olarak düzenlenen kooperati hisse devir senedi ile kooperatif ortaklığına kabulü yolunda, davalı kooperatife başvurduğu, ancak yukarıda belirtildiği gibi kooperatifçe bu konuda bir karar alınmadığı, devreden kişinin de hisse devrini kooperatife bildirmediği gibi hissenin davacıya devri yönünde kooperatife bir başvurusunun bulunmadığı, zaten ...'nin davacıya devredebileceği bir kooperatif hissesinin de üzerinde kalmadığı, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunun 14/2. maddesinin "Ortaklık devredilebilir.

Yönetim kurulu ortaklığı devir alan kişinin ortaklık niteliğini taşıması halinde, bu kişiyi ortaklığa kabul eder." hükmü uyarınca kooperatif hissesinin devri için üyeler arasında devir sözleşmesi yapılmasının ve bunun kooperatife bildirilmesinin yeterli olmadığı, zira yönetim kurulunun, üyeliği devir alan kişinin ortaklık niteliğini taşıması halinde bu kişiyi ortaklığa kabul edeceği, davalı kooperatifin ... isminde bir ortağının bulunmadığı ve davacının genel kurullara davet edilmediği/katılmadığı,

davacının yasal olarak kooperatif üyesi olmaması nedeni ile davalı kooperatiften üyeliğinin tespiti talebinin yerinde olmadığı anlaşıldığından aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

Katip ... Hakim ... · E-imzalı e-imzalı