Ankara 14. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/164 K.2024/609

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davalı idare tarafından "Suriye ile Filistin'de bulunan ihtiyaç sahibi sivil halka ulaştırılmak üzere; ekmeklik buğday ununun ekmeklik buğday ile mal değişiminin yapılması ve temini, sağlanan unların Türk Kızılay ve/veya Afad'a teslimi işi" için ihaleye çıkıldığını, müvekkili şirketin de ihaleye teklif vermesi üzerine,

davalı idare tarafından ihalenin müvekkili şirket üzerinde bırakılarak 14/04/2021, 06/07/2021 ve 24/08/2021 tarihli sözleşmelerin akdedildiğini, sözleşmeler gereğince davalı idareye teminat mektupları verildiğini, TMO Teftiş Kurulu tarafından gerçekleştirilen denetim sonrasında sözleşmelerin feshedildiğini, teminatların irat kaydedildiğini, davalı idarenin müvekkilinin şartnamede yer alan koşulları sağlamadığına dayanak olarak müvekkilinin elektrik sarfiyatının ve fiili tüketim belgesinin gerçeği yansıtmadığı tespitini göstererek sözleşmeleri feshettiğini, müvekkilinin şartnamede yer alan koşulları sağladığını,

sözleşmenin feshinin hukuka aykırı olduğunu, müvekkilinin fabrika faaliyetlerinde elektrik enerjisinin yanı sıra mazot ile çalışan jeneratör kullandığını belirterek sözleşmenin feshinin haksız olduğunun tespitini, nakde çevredilen teminat mektupları bedeli olan 3.866.135,00 TL'nin irat kaydedildikleri tarihten itibaren işleyecek faizi ile tahsilini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, davacı şirket tarafından müvekkili kurumca uygulanan yasaklama işleminin iptaline dair...17. İdare Mahkemesinin 2022/753 Esas sayılı dosyasıyla açılan davanın reddine karar verildiğini, kararın istinaf yoluna gidilmeksizin kesinleştiğini, davalı şirketin girdiği ihalelerin hepsinde fiili tüketim belgesi verdiğini, davalı şirketin un ve yem fabrikası bulunduğunu, yem fabrikasındaki kapasitesini de buğday fiili tüketimine ilave etmek istediğini, kapasite raporunu değiştirttiğini, tüketim belgesi hiçbir şekilde gerçeği yansıtmadığından sözleşmelerin feshedildiğini, sözleşme hükümlerine aykırı hareket edilmesi halinde teminatların gelir kaydedileceğinin hüküm altına alındığını belirterek davanın reddini istemiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Dava, taraflar arasında imzalanan 14/04/2021, 06/07/2021 ve 24/08/2021 tarihli "Çuvallı Ekmeklik Buğday Unu Teminine Ait Sözleşme"lerin feshinin haksız olduğunun tespiti ile nakde çevrilen kesin teminat mektubu bedellerinin tahsili istemine ilişkindir. Mahkememizce tarafların delilleri toplanmış, bilirkişi incelemeleri yaptırılmıştır.

Kırıkkale Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesi'ne yazılan talimat sonucu düzenlenen 30/07/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle; davacının ticari defter kayıtları sabit olmak üzere 2019 yılında 488.260 adet çuval un satıldığı, bir torba unun 50 kg olduğu buna göre 488.260*50=24.413 Ton un fiili üretimi olduğu, 2020 yılında 551.319 adet çuval un satıldığı bir torba unun 50 kg olduğu buna göre 551,319*50=27.566 Ton un fiili üretimi olduğu, taraflar arasında düzenlenen 14/04/2021 tarihinde Ekmeklik Buğday Unu Temini ihalesine 25 kg çuvallar halinde 17.500 ton ( -+%20 TMO opsiyonunda ) ihalesine katıldığı,

10.000 ton ve üzerindeki miktarlarda yapılacak un temini için verilecek tekliflerin yıllık buğday fiili tüketim 196.000 ton veya yıllık kurulu kapasitesi 392.000 ton olarak belirlendiği, 2019 yılında 24.413 ton, 2020 yılında 27.566 ton fiili üretim olduğu, davacının ihalede belirlenen kapasitenin altında olabileceği, taraflar arasında 24.08.2021 tarihinde düzenlenen Ekmeklik Buğday Unu Temini 25 kg çuvallar halinde 26.000 ton ( -+%20 TMO opsiyonunda ) ihalesine katıldığı, 12.000 ton ve üzerindeki miktarlarda yapılacak un temini için verilecek tekliflerin yıllık buğday fiili tüketim196.000 ton olarak belirlendiği,

2019 yılında 24.413 ton, 2020 yıllında 27.566 ton fiili üretim olduğu, davacının ihalede belirlenen kapasitenin altında olabileceği, taraflar arasında 06.07.2021 tarihinde düzenlenen Ekmeklik Buğday Unu Temini 25 kg çuvallar halinde 17.500 ton ( -+%20 TMO opsiyonunda ) ihalesine katıldığı, 10.000 ton ve üzerindeki miktarlarda yapılacak un temini için verilecek tekliflerin yıllık buğday fiili tüketim 196.000 ton veya yıllık kurulu kapasitesi 392.000 ton olarak belirlendiği.

2019 yılında 24.413 ton, 2020 yıllında 27.566 ton fiili üretim olduğu, davacının ihalede belirlenen kapasitenin altında olabileceği belirtilmiştir.

Mahkememizce görevlendirilen bilirkişiler tarafından düzenlenen 04/07/2023 tarihli raporda özetle; davacı firmanın ticari defter kayıtları ile sunulan faturalar doğrultusunda hesaplanan ortalama 50 kg'lık çuval un satış fiyatı dikkate alındığında 2019 ve 2020 yılı fiili tüketim miktarlarının Ekmeklik Buğday Unu Teminine Ait ihale Şartnamesinde belirtilen sınırların altında olduğu,

davacının OG-Sanayi aboneliği olan 2 ayrı adresteki işletmesinin elektrik tüketimleri dikkate alınarak yapılan değerlendirme ve hesaplamalarla, 2019 veya 2020 yılı fiili tüketim miktarlarının Ekmeklik Buğday Unu Teminine Ait İhale Şartnamesinde belirtilen sınırların altında olduğu, davacının jeneratör çalıştırıp üretim yaptığı iddialarının sağlıklı bir şekilde incelenmesi için motorin faturalarının tarihlerinde ya da tarih aralığında dava dışı Başkent Edaş tarafından enerji kesintisi yapılıp / yapılmadığına dair enerji kesintisi kayıtları ile jeneratörün kontrol panosu üzerinden alınarak LOG kayıtları ve etiket değerlerine ihtiyaç bulunduğu,

bu belgeler olmadan dosya kapsamındaki belgelerle yapılan hesaplamaya göre davacının motorin faturalarına göre 106 gün boyunca günde 11 saat jeneratör çalıştırmak suretiyle, bu miktardaki motorini kullanabileceği, motorin faturalarının düzenlendiği ilk ve son tarih arasındaki sürenin ise 86 gün olduğu,

86 gün boyunca elektrik kesintisi olmasının ve davacı tarafından jeneratörlü üretim yapılmasının ticari hayatın olağan akışına uygun olmayacağı, davacı teklif sahibinin fiili tüketim veya kurulu kapasite miktarına ilişkin belgelerin gerçeği yansıtmadığının kabulü halinde, sözleşmenin davalı idare tarafından haklı olarak fesih edildiği ve sözleşmeye uygun şekilde kesin teminatının irat kaydedildiği açıklanmıştır.

Taraf vekillerinin beyan ve itirazları üzerine aynı bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 16/05/2024 tarihli ek raporda özetle; davacı ve davalının itirazlarının ayrı ayrı başlıklar altında incelendiğini ve kök raporu değiştirecek mahiyetti bulunmadığının tespit edildiğini, davacı firmanın ticari defter kayıtları ile sunulan faturalar doğrultusunda hesaplanan ortalama 50 kg'lık çuval un satış fiyatı dikkate alındığında 2019 veya 2020 yılı fiili tüketim miktarlarının Ekmeklik Buğday Unu Teminine Ait İhale Şartnamesinde belirtilen sınırların altında olduğu,

davacının OG-Sanayi aboneliği olan 2 ayrı adresteki işletmesinin elektrik tüketimleri dikkate alınarak yapılan değerlendirme ve hesaplamalarla, 2019 veya 2020 yılı fiili tüketim miktarlarının Ekmeklik Buğday Unu Teminine Ait İhale Şartnamesinde belirtilen sınırların altında olduğu, bu aboneliklerin tek tek veya birlikte ihale şartnamelerindeki fiili elektrik tüketimleri ile hesaplanması gereken un üretim miktarlarını karşılayamadığı belirtilmiştir.

Toplanan deliller ve dosya içeriği birlikte değerlendirildiğinde; davacı şirketin fiili tüketime ilişkin sunduğu belgelerde yazılı fiili tüketim miktarının gerçeği yansıtmadığı, fiili tüketim miktarlarının ihale şartnamesinde belirtilen sınırların altında olduğu, davalı tarafından sözleşmelerin feshinin ve teminatların irat kaydedilmesinin haklı olduğu kanaatine varıldığından davanın reddine karar vermek gerekmiştir.