Ankara 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/243 K.2024/943

Davacı tarafından davalı hakkında açılan menfi tespit ve istirdat davasının mahkememizde yapılan yargılaması sonunda ;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle ...

Şubesine ait ... çek numaralı, 23/04/2022 ödeme tarihli, 125.000,00 TL bedelli, ... çek numaralı, 21/05/2022 ödeme tarihli, 125.000,00 TL bedelli ve ... çek numaralı, 19/03/2022 ödeme tarihli, 125.000,00 TL bedelli çeklerin davacı tarafından keşide edildiklerini, kaybolduklarını, ... çek numaralı çeke karşılık davacının toplam 163.279,99 TL ödeme yaptığını, ...Esas nolu dosyası ile çek iptali davası açıldığını, yargılama sırasında çekin davalı tarafından ibraz edildiğinin ve ...Esas nolu dosyası ile icraya konulduğunun öğrenildiğini, davalının çekleri kötüniyetli olarak elinde bulundurduğunu,

davacının davalıya karşı herhangi bir borcunun bulunmadığını ileri sürerek davacının dava konusu çeklerden dolayı davalıya borçlu olmadığının tespitine, davacının ödediği 163.279,99 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte davalıdan istirdadına, çeklerin istirdatına, davacının meşru hamil olduğunun tespitine, kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili 26/12/2022 tarihli dilekçesi ile davacının dava konusu çekleri ödemek zorunda kaldığını beyan etmiş ve davacının ödemek zorunda kaldığı 163.279,99 TL’nin ödeme tarihi olan 30/03/2022 tarihinden, 125.000,00 TL'nin ödeme tarihi olan 20/05/2022 tarihinden itibaren ve 125.000,00 TL'nin ise ödeme tarihi olan 24/05/2022 tarihinden itibaren işleyecek en yüksek banka mevduatı faizi ile istirdadına karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalıya dava dilekçesi ile duruşma günü ve saati Tebligat Kanununa uygun olarak tebliğ edilememiş, davalı vekili vekaletnamesini sunmuş, davaya cevap vermemiş, 09/05/2023 tarihli celsede dava konusu çeklerin ticari ilişkiye istinaden davalıya verildiğini, zaten bundan dolayı da icra takibine konu borcun ödendiğini savunmuş, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

... getirilen ...Esas nolu dosyasında davalı tarafından davacı hakkında 29/04/2022 tarihinde dava konusu ... seri numaralı çekten dolayı toplam 139.413,63 TL alacağın tahsili talebi ile kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile icra takibi başlatılmıştır.

Davacı vekili 26/10/2023 tarihli dilekçesi ile davacının dava konusu çeklerin davalıda olduğunu öğrendikten sonra çevreden aldığı duyumlara göre davalının hakkında mevcut davanın konusuna benzer bir durumdan dolayı aleyhine ... Mahkemesinde dava açıldığını, bu kişinin bu işi meslek haline getirme durumunun olduğu öğrendiğini beyan etmiştir.

... 18/12/2023 tarihli cevabi yazı ile dava konusu çeklerin iptal konumunda olduğunu bildirmiştir.

... Mahkemesinin getirilen ... Esas nolu dosyasında ... 18/02/2021 tarih ve ... Esas nolu iddianamesi ile şüpheliler ... ve ... hakkında müştekiler ..., ... ve ...'ya yönelik nitelikli dolandırıcılık ve resmi belgede sahtecilik suçlarından kamu davası açılmış, olup yargılama devam etmektedir.

... Mahkemesinin getirilen ...Esas nolu dosyasında ... 26/10/2023 tarih ve ...Esas nolu iddianamesi ile şüpheliler ... ve ... hakkında müştekiler ..., ..., ... ve ...'e yönelik nitelikli dolandırıcılık ve resmi belgede sahtecilik suçlarından kamu davası açılmış olup yargılama devam etmektedir.

Ş ... Mahkemesinin getirilen ...Esas nolu dosyasında ... 22/04/2021 tarih ve ...sas nolu iddianamesi ile şüpheliler ..., ... ve ... hakkında mağdur ...'e yönelik nitelikli dolandırıcılık ve resmi belgede sahtecilik suçlarından kamu davası açılmış olup yargılama sonunda sanıkların hükümlülüklerine karar verilmiştir.

... Mahkemesinin getirilen ... Esas nolu dosyasında davacı ... tarafından davalı ... hakkında dava konusu çeklerden ... ve ... seri numaralı çeklerden dolayı menfi tespit davası açılmış, 22/11/2022 tarih ve ... nolu karar ile dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş, karar 09/01/2023 tarihinde kesinleşmiştir.

... Mahkemesinin getirilen ... Esas nolu dosyasında davacı ... tarafından dava konusu çeklerin iptali talebi ile dava açılmış, yargılama sırasında davalı ... vekili dava konusu çeklerden iki tanesinin davalının elinde bulunduğunu bildirmiş, 04/04/2022 tarihli ara karar ile davacıya çek istirdatı davası açması için süre verilmiş, yargılama sonrasında 05/07/2022 tarih ve ... nolu karar ile dava konusu çekler bulunduğundan davanın konusuz kaldığı gerekçesi ile esas hakkında hüküm tesisine yer olmadığına karar verilmiş, karar 09/09/2022 tarihinde kesinleşmiştir.

19/03/2024 tarihli celsenin 1 numaralı ara kararı ile davacıya davacı vekilinin Hukuk Muhakemeleri Kanununun 74. maddesine göre vekaletnamesinde yemin teklif etme yetkisinin bulunmaması ve dava dilekçesinde açıkça yemin deliline dayanılması nedeni ile davalıya dava konusu çeklerin bedelsiz olduğuna ilişkin ilişkin yemin teklif edip etmeyeceği hususunda beyanda bulunması ve yemin teklif edecek ise yemin metnini sunması için iki hafta kesin süre verilmesine,

kesin sürede beyanda bulunulmaması ve yemin metninin sunulmaması durumunda yemin deliline dayanmaktan vazgeçmiş sayılacağının ihtarına, ihtar yerine geçmek üzere işbu duruşma tutanağının davacıya tebliğine karar verilmiş, davetiyenin davacı vekiline tebliğ edilmesi üzerine 11/06/2024 tarihli celsenin 1 numaralı ara kararı ile davacıya davetiye tebliğ edilmesine karar verilmiş, davetiye davacıya Tebligat Kanununa uygun olarak tebliğ edilmiş, davacı yemin teklifi ile ilgili beyanda bulunmamıştır.

12/11/2024 tarihli celsede davacı vekilinin ticari defterlerin incelenmesi talebinin davanın niteliği göz önünde bulundurularak reddine karar verilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, bedelsizlik nedenine dayalı olarak açılan ve kısmen istirdat davasına dönüşen menfi tespit ve istirdat davasıdır.

Davacı ve davayı gerçek kişi olmakla birlikte dava konusu çeklerin Türk Ticaret Kanununda düzenlenmiş olması nedeni ile Türk Ticaret Kanununun 4. ve 5. maddeleri gereğince mahkememiz görevli kabul edilmiştir.

Davacı dava konusu çeklerin davacını elinde iken kaybolduğu ve bedelsiz oldukları vakıalarını ileri sürmüş ve davalıya borçlu olmadığının tespitine, çekler için yaptığı ödemelerin ve çeklerin istirdatına, kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ise davaya cevap vermemiş, vekili duruşmalarda davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Türk Medeni Kanununun 6. maddesine göre “Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür.”.

Hukuk Muhakemeleri Kanununun 190. maddesine göre “İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir.”.

Türk Ticaret Kanununun 792. maddesine göre çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.

İspat yükü ilk önce kural olarak davacıya düşer, davacı davasını dayandırdığı olguları ispat etmelidir.

İspat yüküne ilişkin bu genel kural, menfi tespit davaları için de geçerlidir. Menfi tespit davasında borçlu ya borçlanma iradesinin bulunmadığını ya da borçlanma iradesi bulunmakla birlikte daha sonra ödeme gibi bir nedenle ortadan kalktığını ileri sürebilir. Borçlu borcun varlığını inkâr ediyorsa, bu durumlarda ispat yükü davalı durumunda olmasına karşın alacaklıya düşer. Borçlu varlığını kabul ettiği borcun ödeme gibi bir nedenle sona erdiğini ileri sürüyorsa, bu durumda doğal olarak ispat yükü kendisine düşecektir.

... Esas nolu dosyası ile davamızın tarafları aynı ve dava konusunun kısmen aynı olması, ... Esas nolu dosyasındaki talebin menfi tespit olmasına karşın kararın niteliği, davamızın menfi tespit yanında dava sırasında ödenen paranın istirdatı talebini içermesi, asıl talebin istirdat olması, kesin hüküm ve derdestliğin söz konusu olmaması, mahkememizce ... Esas nolu dosya yerine ... Esas nolu dosya istenildiğinden durumun sonra ortaya çıkması nedenleri ile yargılama sırasında bu iki dava dosyasının birleştirilmesi mümkün olmamıştır.

Mahkememizce yapılan yargılama ve toplanan delilerden davacının dava konusu çeklerin keşidecisi, davalının ise hamiline olan çekleri ibraz eden olduğu sonucuna varılmıştır.

Türk Ticaret Kanununun 792. maddesine göre davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğunu ispat yükü altında olan davacı vekilinin sunduğu delillerin, özellikle 13/10/2023 tarihli celsenin 3 numaralı ara kararı gereğince kendisine verilen sürede sunduğu delillerin davacının davalının ispat yükünü yerine getirememesi, getirilen ceza dosyalarında dava konusu çeklerin yargılama konusu olmaması, davalı vekilinin 09/05/2023 tarihli celsedeki beyanının genel bir beyan olup ayrıntı içermediğinden davalının ispat yükünü üzerine aldığının kabulünü gerektirmemesi,

dava dilekçesinde açıkça yemin deliline dayanılması, davacı vekilinin vekaletnamesinde yemin teklif etme yetkisinin bulunmaması, 19/03/2024 tarihli celseden sonra geçen sürede davacı vekilinin yemin teklif etme yetkili vekaletname sunmak istediğine ilişkin beyanda bulunmaması, 11/06/2024 tarihli celsenin 1 numaralı ara kararı ile davacıya davetiye tebliğ edilmesine karşın davacının yemin teklifinde bulunmaması nedenleri ile davanın reddine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmış, aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imza Hakim ... · e-imza