Ankara 5. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2023/30 K.2024/30

Mahkememizde görülmekte bulunan Marka Hakkının İhlali - Haksız Rekabet davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili 23/01/2023 tarihli dava ve 03/02/2023 tarihli replik dilekçelerinde özetle.

Müvekkilinin sürülebilir ezme ürünlerini "...” markaları ile üretmekte ve satışa arz etmekte olduğu, 27 Aralık 2022 tarihinde, müvekkiline ait .... instagram hesaplarının, davalıya ait .... uzantılı instagram hesabında paylaşılan .... uzantılı içeriğin yorum kısmına üçüncü kişilerce, çeşitli figüratif yüz görseli ile müstehzi ifadeler kullanılarak etiketlenmesi neticesinde müvekkilinin dava konusu davalı eylemlerinden haberdar olunduğu,

davalının dava konusunu eylemini oluşturan video incelendiğinde, müvekkiline ait ... sayılı ambalaj markasının bulunduğu ve müvekkilinin fıstık ezmesi ürünlerinde kullandığı kavanozdan fıstık ezmesi yiyen bir tüketicinin tansiyonunun yükseldiği, hemen ardından davalıya ait fıstık ezmesini yemesinin ardından tansiyon düşmesi nedeniyle tansiyon aletini çıkarıp attığı bir kurgu tespit edildiği, bu kurgunun müvekkiline ait markaları ve ürünlerini kötülemeye yönelik hukuka aykırı bir karşılaştırmalı reklam olduğu, anılan paylaşımın altına yapılan tüketici yorumlarıyla da tespit edildiği,

davalı tarafından yayınlanan videonun sponsorlu bir instagram içeriği olduğu, bu durumun ihlalin boyutunu ve müvekkilinin uğradığı zararı artırdığını, dava konusu içeriğin tespiti ve içeriğin sponsorlu olup olmadığının sorulması için Instagram’ın Türkiye’deki temsilciğine bu hususun sorulması gerektiği, 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.7/3-f hükmüne göre marka tesciline konu işaretin hukuka uygun olmayan şekilde karşılaştırmalı reklamlarda kullanılmasının marka sahibi tarafından yasaklanabileceği,

SMK m.29/1-a hükmü uyarınca marka sahibinin izni olmaksızın markanın SMK m.7 hükmünde belirtilen biçimlerde kullanılmasının marka hakkına tecavüz sayıldığı, davaya konu eylemin TTK madde 55 hükmü kapsamında haksız rekabet oluşturduğu, davalının hukuka aykırı eylemlerinin sonlandırılması, uyuşmazlığın alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemi ile sonuçlandırılması ve dava şartının yerine getirilmesi amacıyla .... sayılı dosyası ile yürütülen arabuluculuk görüşmelerinin anlaşamama ile sonuçlandığı, yapılan araştırmada dava tarihi itibariyle, dava konusu içeriğin kaldırıldığının tespit edildiği,

davalının müvekkilinin marka hakkına tecavüz ve haksız rekabet teşkil eden eylemlerinin tespit edilmesi, davalıya ait ..... sosyal medya hesabına erişimin engellenmesi, davalının müvekkilinin marka hakkına tecavüz ve haksız rekabet oluşturan eylemleri nedeniyle 15.000,00 (onbeşbin) TL manevi tazminatın ve 15.000,00 (onbeşbin) TL itibar tazminatının dava tarihinden itibaren işleyecek en yüksek ticari faiz ile birlikte davalıdan alınarak müvekkiline verilmesi,

belirsiz alacak davası niteliğinde olmak ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere şimdilik 1.000,00 (bin) TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek en yüksek ticari faiz ile birlikte davalıdan alınarak müvekkiline verilmesi, yoksun kalınan kazancın hesaplanmasında SMK m.151/2-b hükmünde düzenlenen "Sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin elde ettiği net kazanç" ölçütünün esas alınmasını, tarafların yer aldığı gıda sektöründe markanın işletmenin en önemli tanıtıcı unsuru ve tercih edilme sebebi olduğu,

yoksun kalınan kazancın hesaplanmasında sınai mülkiyet hakkının belirtilen ekonomik değerinin de dikkate alınması gerektiği, kazancın hesaplanmasında mahkemece hakkaniyete uygun bir payın daha eklenmesi, davada verilecek hükmün kesinleşmesinin ardından masrafları davalıya ait olmak üzere Türkiye genelinde yayın yapan tirajı en yüksek üç gazeteden birinde ilanına karar verilmesi talep edilmiştir.

Davacı vekili 15/11/2023 tarihli bedel artırım dilekçesi ile; Maddi tazminat istemini 3.055,83 TL olarak belirlediklerini beyan etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili 01/02/2023 tarihli cevap ve 16/02/2023 tarihli düplik dilekçelerinde özetle.

Yetki itirazında bulunulduğu, davaya konu müvekkilinin paylaşmış olduğu içerikte kullanılan ürünün davacıya ait olmadığı, ürünün markası belli olmayacak şekilde ters çevrilmiş olduğu, söz konusu içerik ile sadece kendi ürünlerinin reklamını yapma gayretinde oldukları, söz konusu içeriğin az takipçili bir sitede paylaşılmış olduğu, davacının talebi üzerine birkaç dakika içinde ilgili içeriğin yayımdan kaldırılmış olduğu, bunun da müvekkilinin iyi niyetli olduğunun göstergesi olduğu, piyasada bulunan onlarca fıstık ezmesi ürününün kavanozları ve şekillerinin oldukça benzerlik gösterdiği,

müvekkiline ait içerikte kullanılan ürünün davacıya ait olmamasına rağmen davacıya ait olduğu düşünülse bile marka, isim, vb. ibareler bulunmayıp sadece kavanozun arka tarafı gösterilmek suretiyle hangi markaya ait ürünün kullanıldığının tespitinin mümkün olmadığı, dürüstlük kuralına aykırı bir davranış olmadığı, haksız rekabet teşkil etmediği, müvekkiline ait içerikte davacıya ait olan ürünün tespit edilebilmesi; benzer ürün ve kavanozlarının bulunması, içerikte kullanılan ürünün ters çevrilmesi nedeniyle isminin veya logosunun gösterilmemesi,

az takipçili hesapta birkaç dakika yayınlanması dikkate alındığında mümkün olmayacağı, davacının herhangi bir zarara uğramadığı, davanın reddine, erişim engeli talebinin reddine karar verilmesi gerektiği talep edilmiştir.

UYUŞMAZLIK

Dava; marka hakkı ihlali ve haksız rekabet iddialarından kaynaklı hukuki korunma istemlerine yöneliktir. Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; Davalı vekilinin ileri sürdüğü yetki ilk itirazının yerinde olup olmadığı, davalının, davacıya ait ... sayılı marka hakkına tecavüz ve davacı aleyhine haksız rekabet oluşturan eylemlerinin bulunup bulunmadığı, varsa bu eylemlerin tespiti, önlenmesi, davalıya ait "..." uzantılı sosyal medya hesabına erişimin engellenmesi, maddi tazminat, manevi tazminat, itibar tazminatı ve hükmün ilanı istemlerinin yerinde olup olmadığı hususlarına ilişkin olduğu tespit edilmiştir.

Davanın açılmasını müteakip dava dilekçesi davalıya tebliğ edilmiş, dilekçe teati aşaması tamamlanmış, marka tescil belgeleri ...'ten celp edilmiş, tarafların ibraz ettikleri evrak ve mahkememizce yazılan müzekkerelere verilen cevabi yazılar dosya arasına alınmış, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, hak düşürücü süre bakımından eksiklik bulunmadığı tespit edilmiş, taraflar sulhe teşvik olunmuş, arabulucuya gitme hakları hatırlatılmış, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmasını müteakip, bilirkişi heyetinden maddi vakıalara ilişkin rapor alınmış,

06/08/2015 tarih 29437 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik'in 201/2. maddesi hükmü de gözetilerek taraflara tahkikat ve yargılamanın geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş; sözlü iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Tarafların iddia ve savunmaları, ibraz ettikleri deliller, marka tescil belgeleri, özel veya teknik hususlar bakımından saptamalar barındıran bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; 6769 sayılı SMK m.156/3 hükmü uyarınca yetki ilk itirazının reddine karar verilerek işin esasının incelenmesine geçilmiştir.

Söz içermeyen, art alanda bir müzik eşliğinde yayımlanan ve davaya konu edilen videonun toplamda 1 dakika 23 saniyeden oluştuğu, videonun oynatılmasından önce Resmi Gazete sayfası açılarak zaman bakımından damgalanmış olduğu, buradaki tarihin 27.12.2022 tarihini gösterdiği anlaşılmaktadır.

Videonun devamında Instagram uygulamasına ve oradan da davalıya ait olduğu hususunda ihtilaf bulunmayan .... sayfasına giriş yapılmış olduğu, videonun 12. saniyesi ile 46. saniyesi arasında davalı tarafından paylaşıldığı hususunda ihtilaf bulunmayan içeriğin yer aldığı, iş bu içeriğin altında açıklama kısmında “katkısız, % 100 organik ballı yer fıstığı ezmesi ve…” ibarelerinin yer aldığı, devamının okunamadığı, söz konusu içerikte yüzü gözükmeyen bir erkek yetişkin tarafından ekmeğe fıstık ezmesi sürüldüğü, fıstık ezmesi kavanozunun arkasının dönük olduğu, ürünün sarı turuncu sarmal, kıvrımlı çizgili bir ambalajının bulunduğu,

ambalajın üzerindeki sözcük ifadesinin görülmediği, bununla birlikte kısım kısım genel görüntünün anlık bulandığı, ürün ambalajının özellikle buğulanmadığı, netlikle ve kavanozun arkası dönük biçimde, sözcük ifadesi görünmeksizin yer aldığı, bu ürün yenildikten sonra kişinin tansiyon aleti ile tansiyonunu ölçtüğü, 173-176 arasında değişen değerlerin ekranda görüldüğü, akabinde masadaki sözcük ifadesi görünmeyen fıstık ezmesi ürününün alınarak yerine ekrana önce davalıya ait “...” markalı ürün poşetinin geldiği ve akabinde fıstık ezmesi ürününün üretim aşamalarının gösterildiği bir kurguya geçildiği, ürünün bal içerdiğinin gösterildiği,

ürünün en son etiketlenme aşamasına kadar yapım aşamasının gösterilmesinin akabinde, bu kez masaya “...” markalı fıstık ezmesi ve “...” markalı ekmeğin geldiği, daha önce diğer/rakip markalı fıstık ezmesi ürünü yediği görülen ve halen kolunda tansiyon aleti taşıyan kişinin tansiyon aletini kolundan çıkarıp attığı, “...” marka siyez ekmek ve “...” marka fıstık ezmesi yediği, hemen akabinde videoda paylaşımın altında yapılan yorumlara yer verilmiş olduğu,

ekranda yer alan beş kişiye ait yorumun iki tanesinde “...” ve “...” isimli kullanıcıların yaptıkları yorumlarda doğrudan “....” sayfasının etiketlendiği ve yorumun devamında “...…” yazılı olduğu, diğer yorumda ise .... ve .... sayfalarının etiketlendiği, videonun bundan sonraki kısmında ise davalı tarafa ait ürün kategorilerinin yer aldığı sayfanın ve onun da altında davalının iletişim adreslerinin gösterildiği tespit edilmiştir.

Videoda yer alan fıstık ezmesi ürünün sözcük ifadesi görünmemekte, sadece arka yüzü sergilenmektedir. Ancak bu arka yüzde sarı-turuncu sarmal, kıvrımlı çizgilerin bulunduğu netlikle görülebilmektedir.

Videoda davalıya ait “...” markalı ürünle birlikte yer alan ve tansiyon yükselttiği gösterilen rakip fıstık ezmesi ürününün arka yüzü ile davacıya ait ... sayılı “...” markalı ürünün arka yüzünün aynı şekilde sarı-turuncu sarmal çizgilere sahip olduğu, besin değerleri ve barkodun bulunduğu kısımların bu sarmal çizgileri aynı kısımdan böldüğü, "..." ibaresi görünmemekle birlikte iki ürünün bu haliyle ayırt edilemeyecek derecede benzer olduğu açıklıkla görülmektedir.

Nitekim; davalının, iş bu davaya konu reklam videosuna ilişkin, üçüncü kişilerce instagram paylaşımı altına yapılan yorumlarda, karşılaştırma konu olup tansiyon yükselttiği izlenimi verilen ürünün davacıya ait "..." markalı ürün olarak algılandığı da müşahede edilmiştir.

Somut uyuşmazlıkta, davalı yanın iş bu davaya konu edilen instagram paylaşımına konu videonun karşılaştırmalı reklam olduğu açıktır. 6769 sayılı SMK m.7/3-f hükmü uyarınca; İşaretin hukuka uygun olmayan şekilde karşılaştırmalı reklamlarda kullanılması, işaretin ticaret alanında kullanılması halinde, marka sahibi tarafından yasaklanabilir.

Davaya konu olup yukarıda içeriği tasvir edilen karşılaştırmalı reklam bütün olarak değerlendirildiğinde;

Karşılaştırılan malların aynı olduğu, bu yönüyle Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliğinin 8.maddesine uygun olduğu; buna rağmen reklamın kurgusu incelendiğinde, açıkça davacıya ait olduğu anlaşılan ürünün kötülendiği, tansiyon yükselten, dolayısıyla sağlığı bozan, sağlıklı bir ürün olmadığının ima edilmesi ve bu hususta herhangi bir test, bilimsel rapor, veri sunulmaması/reklamda alıntılanmaması karşısında, Yönetmelik’in “f” ve” g” maddelerinde belirtilen, f) “Nesnel, ölçülebilir, sayısal verilere dayanan iddiaların; bilimsel test, rapor veya belgelerle ispatlanması, ve g) Rakiplerin mallarını, hizmetlerini, faaliyetlerini veya diğer özelliklerini kötülememesi veya itibarsızlaştırmaması,” bentlerine aykırılık bulunduğu,

Videoda paylaşımın altında yapılan yorumlara yer verilmiş olduğu, ekranda yer alan beş kişiye ait yorumun iki tanesinde “....” ve “...” isimli kullanıcıların yaptıkları yorumlarda “....” sayfasının etiketlendiği ve yorumun devamında “...…” yazılı olduğu, diğer yorumda ise .... ve .... sayfalarının etiketlenmesi karşısında;

her ne kadar kavanozun arkası çevrilmiş olsa da davacıya ait ... başvuru numaralı “...” markasının ambalaj markası olarak tescilli olduğundan ve kavanozun arkasında da bu marka sarı-turuncu sarmal, kıvrımlı çizgileriyle görüntülendiğinden ve bu görüntünün altında yer alan yorumlardan bir kısım kullanıcı tarafından bu ürünün davacıya ait ... markalı ürün olarak anlaşıldığı değerlendirilmiş olup bu hususun da Yönetmelik’in a) Rakiplere ait ürün adı, marka, logo, ticaret unvanı, işletme adı veya diğer ayırt edici unsurlara yer verilmemesi ve h) Reklam veren ile rakibinin markası, ticaret unvanı,

işletme adı veya diğer bir ayırt edici işareti ya da mal veya hizmetleri ile ilgili karışıklığa yol açmaması, bentlerine aykırılık oluşturduğu tespit edilmiştir.

Buna göre; davalı tarafından paylaşılan içerikte bulunan karşılaştırmalı reklamın hukuka uygun olmadığı, bu nedenle SMK madde 7/3-f bendi uyarınca “İşaretin hukuka uygun olmayan şekilde karşılaştırmalı reklamlarda kullanılması.” durumunun gerçekleştiği, bunun da yine SMK madde 29 uyarınca bir marka hakkına tecavüz hali olduğundan marka hakkına tecavüz koşullarının gerçekleştiği, haksız rekabet hükümlerinin düzenlendiği TTK madde 54 ve 55 düzenlemeleri uyarınca, davalı tarafından gerçekleştirilen fiillerin aynı zamanda TTK madde 55/1-a-1, 55/1-a-5 hükümlerine karşılık geldiği ve haksız rekabet oluşturduğu kanaatine varıldığından;

davalının, davacıya ait marka hakkına tecavüz ve davacı aleyhine haksız rekabet oluşturan eylemlerde bulunduğunun TESPİTİNE, karar verilmiştir.

Davalının, marka hakkı ihlali ve haksız rekabet eylemlerini gerçekleştirdiği tespit edilen "...." uzantılı sosyal medya hesabında iş bu davaya konu edilen paylaşımın kaldırılmış olduğu anlaşıldığından, davalıya ait "...." uzantılı sosyal medya hesabına erişimin engellenmesi talebi hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, karar verilmiştir. Davacı vekili, davalı eyleminden kaynaklı olarak 6769 sayılı SMK m.151/2-b hükmü uyarınca maddi tazminat isteminde bulunmuştur. Dosyada mevcut ihlal tarihi 27.12.2022 iken dava tarihi 23.01.2023’tür.

Davalının ihlal dönemine ilişkin ticari satış faturaları bilirkişi heyeti marifetiyle incelenmiş olup, davalının ilgili döneme ilişkin fıstık ezmeleri satışlarının toplamının 2.480,60 TL olduğu, bu satışların içerisinde organik ballı fıstık ezme satışlarının da bulunduğu, müstakilen organik ballı fıstık ezme satışları toplamının ise 575,23 TL olduğu tespit edilmiştir.

Davaya konu karşılaştırmalı reklamın konusu müstakilen organik ballı fıstık ezme ürünlerine ilişkin olduğundan tazminat hesabında tüm fıstık ezme satışlarının değil, müstakilen organik ballı fıstık ezme satışlarının dikkate alınması gerektiği kanaatine varılmıştır.

Bu muvaceheden yapılan değerlendirme neticesinde, davalının, davacıya ait marka hakkı ihlali ve davacı aleyhine haksız rekabet oluşturan eylemlerinden kaynaklı olarak 6769 sayılı SMK m.151/2-b hükmü uyarınca elde ettiği kârın 575,23 TL olduğu anlaşıldığından, 575,23 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi birlikte davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, fazlaya ilişkin istemin REDDİNE, karar verilmiştir.

Davacı vekili, davalı eylemlerinden kaynaklı olarak manevi tazminat isteminde bulunmuştur.

Davalının, davacının hak sahibi olduğu markayı hukuka aykırı olarak karşılaştırmalı reklamda kullanarak davacı markasının ticari piyasada edindiği imajı zedelediği, bu nedenle manevi tazminat talep etme koşulunun somut olayda oluştuğu anlaşılmakla; ihlale konu markasal kullanımın süresi, yoğunluğu ve niteliği, ihlale konu emtianın türü, tarafların kusur oranları, sıfatları, işgal ettikleri makam, davalının paylaşıma konu ettiği karşılaştırmalı reklamda, davacıya ait markalı ürünün insan sağlığını kötüleştirdiği izlenimi verdirdiği, bu izlenime ilişkin nesnel herhangi bir veri, test, doküman paylaşmadığı,

insan sağlığını ilgilendiren bir konuda marka hakkı ihlalinde bulunmuş olmasının davacı markasının piyasada edindiği imajı ciddi surette zedelediği, manevi tazminatın gelişen hukuktaki yaklaşıma da uygun olarak tatmin duygusu yanında caydırıcılık uyandırması gerektiği (....) ve 4721 sayılı TMK m.4 hükmünde ifadesini bulan hak ve nesafet ilkesi birlikte değerlendirildiğinde; talep edilen 15.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi birlikte davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, karar verilmiştir.

Davacı vekili, davalı eylemlerinden kaynaklı olarak itibar tazminatı isteminde bulunmuştur. 6769 sayılı SMK m.150/2 hükmüne göre; Sınai mülkiyet hakkına tecavüz edilmesi durumunda, hakka konu ürün veya hizmetlerin, tecavüz eden tarafından kötü şekilde kullanılması veya üretilmesi, bu şekilde üretilen ürünlerin temin edilmesi yahut uygun olmayan bir tarzda piyasaya sürülmesi sonucunda sınai mülkiyet hakkının itibarı zarara uğrarsa, bu nedenle ayrıca tazminat istenebilir.

İtibar tazminatı, maddi tazminat türlerinden birini oluşturmaktadır. Burada marka sahibinin, marka hakkında uzun yıllar içinde büyük çabalarla tüketiciler nezdinde inşa ettiği "kalite ve güven imajı"nın kaybolması veya ciddi erozyona uğraması durumu söz konusudur. Gerek talep edilirken, gerekse mahkemelerce hüküm kurulurken, markanın ne gibi bir kalite sembolü olduğu, nasıl bir güven telkin ettiği ve bu imaj ile güvenin ne şekilde zarar gördüğü, kullanımın neden dolayı "kötü ve uygun olmadığı" hususlarının soyut ve klişe olmayan argümanlarla gerekçelendirilmesi gerekir. Bunun ortaya konulamadığı hallerde itibar tazminatı talebi reddedilmelidir (....).

Belirtilen açıklamalar ışığında somut olayda yapılan değerlendirmede; davacı yanın mesnet markasının uzun yıllar içinde büyük çabalarla belirli bir "kalite ve güven imajı" inşa ettiği hususunun ispatlanamadığı, davacı yanın markasına varsa yapmış olduğu yatırımın, davacı markasının ilgili tüketici kesimi nezdinde varsa oluşturduğu imajın boyutunun somutlaştırılamadığı, davalıya isnat edilen kullanımın neden dolayı "kötü ve uygun olmadığı" hususlarının soyut ve klişe olmayan argümanlarla gerekçelendirilemediği, SMK m.150/2 hükmü koşulunun somut olayda oluştuğuna yönelik iddianın ispatlanamadığı anlaşılmakla, belirtilen nedenlerle itibar tazminatı isteminin reddine karar verilmiştir.

Davalının yukarıda belirtilen eylemleri, davacıya ait marka hakkına tecavüz ve davacı aleyhine haksız rekabet oluşturduğundan, 6769 sayılı SMK m.149/1-g hükmü uyarınca, karar kesinleştiğinde masrafı davalıya ait olmak üzere hükmün Türkiye genelinde yayın yapan tirajı en yüksek üç gazeteden birinde İLAN EDİLMESİNE, karar verilmiştir.

Aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Katip ... · E imzalıdır Hakim ... · E imzalıdır