Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/1121 K.2024/1036

Ankara Batı

ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2023/1291

KARAR NO : 2024/1047

BAŞKAN

ÜYE

ÜYE

KATİP

DAVACI

VEKİLİ

DAVALI

TASFİYE MEMURU: 1-

2- 3-

VEKİLİ

DAVA

Kooperatif Üyeliğinin Tespiti

DAVA TARİHİ : 11/12/2023

KARAR TARİHİ: 09/10/2024

KARAR YAZIM TARİHİ: 07/11/2024

Yukarıda tarafları yazılı davanın mahkememizce yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacı vekili mahkememize sunduğu dava dilekçesinde özetle. "Müvekkilim ... ile davalı kooperatif üyelerinden dava dışı ... arasında Ankara ... Noterliği huzurunda düzenlenmiş 05.08.2022 tarihli ve ... yevmiye nolu Kooperatif Hisse Devir Sözleşmesi ile; müvekkilim, adıgeçen şahsa ait kooperatif ortaklık payını/hissesini bütün hak ve vecibeleriyle birlikte, ayrıca bu hisseye tekabül eden ... numaralı daireyi ortaklık dahil devralmıştır.

Yapılan bu devir işlemi, davalı kooperatife aynı tarihli ve ... sayılı noterlik ihtarnamesi ile davalı kooperatife 08.08.2022 tarihinde bildirilmiştir. Kooperatifin müvekkile gönderdiği Ankara ...

Noterliği'nden keşide edilmiş 10.08.2022 tarih ve ... yevmiye nolu cevabi ihtarnamede, yapılmak istenen hisse devrinin, kooperatif menfaatlerine aykırı olduğu, sözde muvazaalı ve mal kaçırma maksatlı olduğu; ayrıca hem müvekkile hissesini devretmek isteyen ...'den kaynaklı sorunlar olması, hem de yapılan devir işleminin kooperatif ana sözleşmesine ve yasaya uygun olmaması nedenleri ile Kooperatif Yönetim Kurulu'nca uygun bulunmadığı hususları müvekkile bildirilmiştir.

Noter senedi ile ortaklık haklarını devralan müvekkil ile dava dışı ... arasında yapılan devir işleminin davalı kooperatife bildirilmesini müteakiben, davalı tarafça yapılması gereken iş; müvekkil bakımından ortaklığa giriş şartlarının araştırılması, bir engel bulunmadığı halde ortaklığa kabul yönünde karar verilmesi iken, ortaklığa kabul talebimizin reddine karar verilmiş olması usule ve yasaya aykırıdır.

Öte yandan, davalı kooperatif tarafından hisse devri talebimizin reddine gerekçe olarak gösterilen, hissesini müvekkile devreden dava dışı ... hakkındaki savcılık şikayeti de takipsizlik

e-imza e-imza e-imza e-imza

kararı ile neticelenmiştir. Davalı kooperatif tarafından, eski yönetim kurulu üyeleri ..., ... ve ... hakkında yapılan suç duyurusu üzerine, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının ...Sor. No'lu kaydında başlatılan soruşturma neticesinde, Başsavcılıkça ... dair karar verilmiştir." denilerek, 08.08.2022 tarihi itibariyle müvekkilinin davalı kooperatif üyeliğinin TESPİTİ ile, devre konu ortaklığın bütün hak ve vecibeleriyle birlikte, ayrıca bu hisseye tekabül eden ... numaralı dairenin müvekkili adına TESCİLİNE, üyelik talebinin reddine yönelik davalı kooperatif yönetim kurulu kararının İPTALİNE, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili mahkememize sunduğu cevap dilekçesinde özetle. "Davacı ...'a hissesini devretmek isteyen ..., kooperatif eski yönetim kurulu başkanıdır. ..., kooperatifin 10/06/2017 tarihli genel kurulunda kooperatif yönetim kurulu başkanlığına seçilmiştir.

Kooperatifi zarara uğrattığı belgelerle sabit olan kooperatif eski yönetim ve denetim kurulu hakkında 02/07/2022 tarihli genel kurulda kooperatif eski yönetim ve denetim kurulu üyeleri aleyhine dava açılması kararı alınmıştır. Kooperatif eski yönetim kurulu başkanı ... ile davacı ... arasında Ankara ... Noterliğinin 05/08/2022 Tarih, ... Yevmiye Nolu kooperatif hisse devri sözleşmesi düzenlendiği görülmektedir.

Kooperatif eski yönetim kurulu başkanı ...'in kooperatifin 02/07/2022 tarihli olağanüstü genel kurulunda yönetim kurulunun ibra edilmemesi ve hakkında suç duyurusunda bulunulması kararı sonrasında hissesini davacıya devretmeye çalıştığı belgelerle sabittir.

Davacıya hissesini devretmek isteyen ...'in suç teşkil eden eylemleri nedeniyle ortaklıktan çıkarılması söz konusudur. davacıya hissesini devretmek isteyen ...'in kooperatifi zarara uğrattığı ve kooperatif aleyhine zimmet ve görevi kötüye kullanma suçunu işlediği delillerle sabittir. Bununla birlikte devir ilişkisinin muvazaalı olduğu sunulu delillerle sabittir.

Halihazırda yaklaşık 10.000.000,00 (onmilyonTürkLirası) değerindeki hissenin 5.000,00 TL gibi bedelle devredildiği rahatlıkla görülmektedir. Bu husus dahi devrin muvazaalı olduğunu ortaya koymaktadır. Yargıtay ... Hukuk Dairesinin 23.01.2018 Tarih, ... Esas, ...

Karar sayılı kararı: "Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre; ortaklığı devreden davalı ... hakkında yöneticilik sıfatı nedeni ile kooperatifi zarara uğrattığı iddiasıyla ceza davası açıldığı ve yargılama sonucunda zimmet suçundan dolayı mahkumiyet kararı verildiği, ayrıca sorumluluk davası açıldığı,

davalı kooperatif lehine ceza kararının kesinleşmesi veya sorumluluk davasında yine kooperatif lehine karar çıkması halinde birleştirilen dosyada davalı ...'ün ortaklık hissesinden bu zararın tazmini gerekeceğinden, bu imkanın kullanılmasını teminen davalı kooperatifin, bir önlem olarak davalı ...'ün hissesinin devrini engelleme hakkı bulunduğu ve hisse devrinin muvazaalı ve kötüniyetli olup, TMK.'nun 2.madde hükmü çerçevesinde himaye göremeyeceğinden bahisle davanın reddine karar verilmiştir."... denildiği belirtilerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, kooperatif üyeliğinin tespiti istemine ilişkindir.

Dosya incelendiğinde. Ankara ... Noterliğinin ... yevmiyeli 05/08/2022 tarihli "Kooperatif Hisse Devri" ile ...'in, ... Kooperatifinde bulunan hissesinin tamamını 5.000,00-TL. Karşılığında, davacı ...'a devrettiği, ...'un davalı kooperatife keşide ettiği Ankara ...

Noterliğinin ... yevmiyeli 05/08/2022 tarihli İhbarnamesi ile, ...'in hissesinin tamamını devraldığını, devir sözleşmesi uyarınca üyeliğinin kabulüne karar verilerek, bu husustaki Yönetim Kurulu kararının tarafına tebliğini talep ettiği, İhbarnamenin 08/08/2022 tarihinde davalı kooperatife tebliğ edildiği, Ankara ... Noterliğinin ... yevmiyeli 10/08/2022 tarihli ihtarnamesiyle.

"Üyelik devrinin hem üyeliği devreden ...'den kaynaklı sorunlar olması hem de yapılan devir işleminin kooperatif ana sözleşmesi ve yasaya uygun olmaması nedenleriyle üyelik kaydının yapılmasının müvekkil kooperatif yönetim kurulunca uygun bulunmadığı..."nın bildirildiği görülmüştür.

e-imza e-imza e-imza e-imza

Davacı yan, müvekkili ... ile davalı kooperatif üyelerinden dava dışı ... arasında Ankara ...

Noterliği huzurunda düzenlenmiş 05.08.2022 tarihli ve ... yevmiye nolu Kooperatif Hisse Devir Sözleşmesi ile; adıgeçen şahsa ait kooperatif ortaklık payını/hissesini bütün hak ve vecibeleriyle birlikte, ayrıca bu hisseye tekabül eden ... numaralı daireyi devraldığını, yapılan bu devir işleminin, aynı tarihli ve ... sayılı noterlik ihtarnamesi ile davalı kooperatife 08.08.2022 tarihinde bildirildiğini ancak Kooperatifin müvekkile gönderdiği Ankara ...

Noterliği'nden keşide edilmiş 10.08.2022 tarih ve ... yevmiye nolu cevabi ihtarnamede, yapılmak istenen hisse devrinin, hissesini devretmek isteyen ...den kaynaklı sorunlar olması, hem de yapılan devir işleminin kooperatif ana sözleşmesine ve yasaya uygun olmaması nedenleri reddine karar verilmiş olmasının usule ve yasaya aykırı olduğunu ifade etmekte.

Davalı yan ise; hissesini devretmek isteyen ...'in kooperatif eski Yönetim Kurulu'nda olduğunu, hukuka aykırı iş ve eylemleri nedeniyle kooperatifi zarara uğrattığını, bu konuda devam eden Savcılık soruşturmaları olduğunu, ...'in kooperatifin olası tazminat alacaklarını tahsil etmesinin önüne geçmek için muvazaalı bir şekilde kooperatif hissesini devretme amacında olduğunu, ...in 02/07/2022 tarihli Olağanüstü Genel Kurul Toplantısında ele alınan Hesap Tetkik Komisyonu raporu sonrasında ibra edilmemesine karar verildiğini,

kooperatifin alacaklarını tahsil edebilmek amacıyla üyelik devrini kabul etmemesini hukuka uygun olduğunu beyan etmektedir.

Uyuşmazlık, dava dışı üçüncü kişi ...'in kooperatif üyeliğini devretmesinin hukuka uygun olup olmadığı, davacının üyeliği devralma işleminin Kanuna ve Anasözleşmeye uygun olup olmadığı noktalarında toplanmaktadır.

Kooperatifler Kanunun 14/3. Maddesinde;

"Ortaklık devredilebilir. Yönetim kurulu, ortaklığı devralan kişinin ortaklık niteliklerini taşıması halinde, bu kişiyi ortaklığa kabul eder." denilmiş olup, aynı doğrultuda düzenlenen Anasözleşmenin 17. Maddesinde; "Madde 17- Ortaklık, yazılı olarak yönetim kuruluna bildirmek suretiyle 10’uncu maddedeki ortaklık şartlarını taşıyan kişilere devredilebilir.

Yönetim kurulu, bu şekilde ortaklığı devralan kişiyi ortaklığa kabulden kaçınamaz. Devir halinde eski ortağın kooperatife karşı tüm hak ve yükümlülükleri yeni ortağa geçer, kooperatifçe, bu devir sebebiyle taraflardan ayrıca bir ödemede bulunmaları istenemez." hükmüne yer verilmiştir.

Bir başka anlatımla; Anasözleşmenin 17. Maddesi ile, ortaklığı devralan kişinin, Anasözleşmenin 10. Maddesinde yer alan;"1- Medeni hakları kullanma ehliyetine sahip gerçek kişi olmak. 2- Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak veya yabancı uyruklu olmakla birlikte 2644 Sayılı Tapu Kanunu veya yürürlükteki mevzuat hükümlerine göre Türkiye'de gayrimenkul edinmesine imkan sağlanmış kişilerden bulunmak, 3- 1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu’nun 9’uncu maddesinde sayılan tüzel kişilerden olmak." şartları taşıması halinde, Yönetim Kurulunun devralan kişiyi üye olarak kaydetmekten kaçınamayacağı, açıkça hükme bağlanmıştır.

Dava dilekçesinde sunulan Ankara ... Noterliği huzurunda düzenlenmiş 05.08.2022 tarihli ve ... yevmiye nolu Kooperatif Hisse Devir Sözleşmesi incelendiğinde, hisse devrinin Kooperatifler Kanunu ve Anasözleşme hükümlerine uygun olarak düzenlendiği ve Anasözleşmenin 17. Maddesine uygun olarak, kooperatife bildirim yapıldığı görülmektedir.

Davalı yanca cevap dilekçesinde; üyeliği devretmek isteyen ...'in kooperatifi zarara uğrattığı, bu hususun Hesap Tetkik Raporu ile sabit olduğu, ... aleyhine suç duyurusunda bulunduğu ve Genel Kurul'da ibra edilmediği,... ifade edilmiş ise de, dava dışı ...'in, cevap dilekçesinde ileri sürülen bu iş ve eylemleri nedeniyle kooperatifin zarara uğradığına ilişkin bir yargı kararı (mahkumiyet, tazminat,...vs.) bulunmadığı, buna mukabil Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının ...Sor. s. Kararı ile ... verildiği dosya kapsamından anlaşılmaktadır.

e-imza e-imza e-imza e-imza

Bu hususla ilgili olarak bazı Yargıtay kararlarında; devir eden eski yönetim kurulu ve kooperatif ortağı olan hakkında, yöneticilik sıfatı nedeniyle kooperatifi zarara uğrattığı iddiasıyla hukuk ve ceza davalarının varlığının sabit olması halinde kooperatif lehine karar çıkması ihtimaline binaen davalı kooperatifin, bir önlem olarak, davacının payının devrini engelleme hakkı bulunduğunun kabulü gerektiği belirtilmektedir. (Yargıtay 23.HD.nin E. 2011/195 K. 2011/276 T. 13.9.2011 - Yargıtay 11.HD.nin E. 2008/224 K.2008/4986 T.27.04.2009)

Böyle bir durumda, davalı kooperatifin devri tescil etmemesinin haklı bir sebebi bulunduğu ve devrin muvazaalı ve kötü niyetli olması nedeniyle MK'nun 2'nci maddesi karşısında hukuken himaye göremeyeceği kabul edilmektedir.

Bununla birlikte davacının davalı ile el ve işbirliği içinde bulunduğuna dair somut bir kanıt olmadığının takdiri ve yapılan devir sonucu davacının zaten devredenin kooperatife karşı yükümlülüklerinden müteselsilen sorumlu olması itibariyle kooperatifin devir nedeniyle bir zararı olmayacağı düşünülerek devrin kabulü gerektiği de değerlendirilebilecektir.

Mahkememizce davacının, kooperatifin üyesi olup olmadığının tespiti ile yönetim kurulu kararının yasa, ana sözleşme ve hukuka aykırı olup olmadığının tespiti için bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiş ve dosya bilirkişiye tevdi edilmiştir.

Gerçekten de; devri yapan ... hakkında her ne kadar ceza soruşturmaları olsa da, bu yönde henüz açılan bir ceza davası olmadığı gibi kesinleşen bir mahkeme kararı da yoktur. Davacı tarafın bedelini ödeyerek mülkiyetini kazandığı kooperatif hissesinin kaydının yapılmaması bu somut olgu karşısında hukuken yerinde değildir. Mülkiyet hakkının mutlaklığı ve kesinleşen bir mahkeme kararının olmadığı dikkate alınarak davanın kabulüne karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Dolayısıyla, hissesini devretmek isteyen ... aleyhine devam eden bir ceza yargılaması, yahut sorumluluk davası olmadığı, Mahkemece verilmiş bir tedbir kararı olmadığı, hususları nazara alınarak, davalı Kooperatifin, 1163sayılı Kooperatifler Kanunu ve Anasözleşmenin 17. maddesi uyarınca devir işlemini kabul etmekten kaçınamayacağı kanaatine varılarak, davanın kabulüne karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan Üye Üye Katip · e-imza e-imza e-imza e-imza