Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/410 K.2024/741

Mahkememiz ... tarih ve ... Esas- ... Karar sayılı kararı ile dosyanın görevli Asliye Hukuk Mahkemesine gönderildiği, Antalya ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... tarih ve ... E-... Karar sayılı kararı ile görevli Mahkemenin Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesi olduğuna karar verilerek dosyanın görev uyuşmazlığının halli için Antalya Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesine gönderildiği, Antalya Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesinin ... tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamıyla Yargı yeri olarak Mahkememiz belirlenmiş olmakla Mahkememizin ... esas sırasına kaydı yapılan Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

I. İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ile davalının ... İli ... ilçesinde bulunan arsa üzerinde ..., ... ve ... katın ..., ..., ... işi malzemeleri ve ... konusunda anlaşıldığını, sözleşme bedelinin ... TL olduğunu, müvekkilinin ... TL lik ödemeyi yapmasına rağmen davalının hiçbir işlem yapmadığını, Antalya ... Sulh Hukuk Mahkemesinin ... D. İş sayılı dosyasından delil tespiti yapıldığını, daha sonra müvekkilinden alınan paranın iade edildiğini, ancak sözleşmede, sözleşmenin tek taraflı feshi halinde fesh eden tarafın diğer tarafa ... TL cezai şart ödeyeceğinin kararlaştırıldığını, cezai şart alacağının tahsili amacıyla takip başlatıldığını, davalının itirazı üzerine takibin durduğunu, ... TL cezai şartın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkilinin sözleşme uyarınca kazı işlemine başladığını, kazı işlemini bitirdiğini, ancak bu işlemden sonra davacının kendi üzerine düşen elektrik , su aboneliğini alma yükümlülüğünü ihlal etmesi nedeniyle imalata devam edilemediğini, delil tespitindeki bedeli kabul etmediklerini, müvekkilinin ifayı gerçekleştirememesinin sorumluluğunun davacıda olduğunu, davanın reddini talep etmiştir.

III. ÇEKİŞMELİ VAKIALAR HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER

Sözlemeye konu edimlerin yerine getirilip getirilmediğinin denetimi bakımından ..., ... müzekkere cevapları dosya arasına alınmıştır. Antalya ... Sulh Hukuk Mahkemesi ... D. İş sayılı dosyası fiziken dosya arasına alınmıştır. İnşaat mühendisi bilirkişiden rapor alınmıştır.

Davacı Tanığı ...; " Biz davalı taraf ile ... TL inşaatın ...nın yapılması için anlaştık. ... TL yi yatırdık. Biz ... TL yi hemen yatırdıktan sonra davalı taraf kazıyı yaptı. Bize güven vermeye çalıştı. Sonrasında gelmediler. Başka bir yerden iş aldıklarını bu nedenle 1 ay beklememizi talep ettiler, bizde bekledik. Sonra yine görüştük 15 gün daha bekleyin işçi yok dediler.

Sonra ise maliyetin arttığını inşaatı yapamayacaklarını söylediler. ... ile davalı ortak çalıştığını beyan etmişti. İnşaatı ...'un yapacağını söylemişti. Ben parayı öderken dolar-Euro bozdurmuştum. Kazı haricinde başka hiçbir işlem yapmadılar. Parayı ödedikten yaklaşık 4 ay sonra parayı iade ettiler. Bizden davalı tarafın herhangi bir elektrik bağlantısı kurulmasına ilişkin bir talebi olmadı, su zaten vardı. Sözleşmeyi yaparken eşim, ben, ... ve ... vardı, başka kimse yoktu.

Davalı şirketin yeri ... ...nın yanındaydı dedi. " şeklinde beyanda bulunmuştur.

Davacı Tanığı ... Beyanında: "Bizim davalı şirket yetkilisi ile proje bazlı ortaklıklarımız vardı. Ben davacı ile sözleşme yapıldıktan 2 ay sonra oradan ayrıldım. Projeyi yapmadığını öğrendim. O dönem ben işin ucuz olduğunu bu nedenle almamasını söyledim ama o işi aldı. Sonrada maliyetin fazla olması nedeniyle işi yapamayacağını anladı ve işi yapmamış. Ben oradayken de 2 ay boyunca herhangi bir işlem yapılmadı. Galiba bir miktar para geldi, para geldikten sonrada inşaatla ilgili herhangi bir işlem yapılmadı. Ofisin yeri ...nın yanındadır. Sözleşme yapılırken ben vardım, davalı şirket yetkilisi ... vardı, davacı ve davacının eşi vardı dedi. " şeklinde beyanda bulunmuştur.

Davalı Tanığı ... Beyanında; " Ben davalı şirkete danışmanlık yapıyorum. Bu nedenle davalıyı bilirim. Davalı şirketin yetkilisi ...'dür. Benim görgüye dayalı bir bilgim yok. Davalı tarafın ve vekilinin anlattığına göre taraflar arasında sözleşme yapılmış, sözleşme gereği işin davalı tarafından tamamlandığı bana söylenildi. Ben mevzu ile alakalı bilgi sahibi değilim. Bugün davalı vekili ile konuşurken elektrik ve su aboneliği hususunda sıkıntı olduğunu duydum. Sıkıntı sonucu ne yaşandığını ben bilmiyorum. Bana sormuş olduğunuz sözleşmedeki işin tamamlandığını duydum . Ben sözleşme içeriğini bilmiyorum. Benim konuya da vakıf değilim. Duyduklarımı aktarıyorum. Şirketteki imza yetkisi ...'dir dedi." şeklinde beyanda bulunmuştur.

Davalı Tanığı ... Beyanında; " Benim davalı şirketle ticaretim var. Bu nedenle davalı şirketi bilirim. Konuyla alakalı bir bilgim yoktur. Ben bu zamana kadarki bütün ticari işlerimi davalı şirket yetkilisi olarak ... ile yaptım. Benden bu konuda tanıklık yapacağım söylenildi. Ben bu nedenle geldim. Ben ...'u ve ...'ü tanımıyorum dedi. " şeklinde beyanda bulunmuştur.

Alınan ... tarihli bilirkişi raporunda sonuç olarak;

Dava konusu ... ili ... ilçesi ... mahallesi ... ada ... parselde ... tarihinde yerinde ve dava dosyasında yapılan incelemelerde;

 Dava konusu ... ili ... ilçesi ... mahallesi ... ada ... parselde yapılacak olan inşaat için ... işçiliği için davacı ... ile davalı firma ... arasında ... tarihinde sözleşme yapılmış olduğu,

 Dava konusu ... ili ... ilçesi ... mahallesi ... ada ... parselde Antalya ... Sulh Hukuk Mahkemesi ... D.iş sayılı dosyası için ... tarihinde keşif yapıldığı, ... tarihli bilirkişi raporunun düzenlendiği,

 Dava dosyasında ...nın Mahkemeye göndermiş olduğu ... tarih ve ... sayılı ile göndermiş olduğu yazıda ... ada ... parsel ... İlçesi ... Mahallesi ... Sokak No:.. adresine ... tarihinde ... adına ... nolu ... aboneliğinin tescil edildiği,

 Dava dosya içeriğinde Antalya ... Sulh Hukuk Mahkemesi ... D. İş sayılı dosyasında bulunan ve ... tarihinde yapılan keşif incelemelerinde ve bilirkişi Heyet Raporu içerinde bulunan resimlerden ve raporun (...) maddesi Tespite Konu taşınmazın Değerlendirmesi başlığı altında yerinde yapılan incelemelerde “arsa içerisinde ... elektriği ve su aboneliklerinin alındığı" belirtilmiş olduğunu,

 Dava konusu ... ili ... ilçesi ... mahallesi ... ada ... parselde ... tarihinde fen bilirkişisinin yaptığı ölçümlerde temel açılan alanın ... mt x ... mt=... m2’lik alan olduğu ve kazının toprak kısmının yumuşak toprak olduğu ve ... mt derinlik olarak kazı yapılmış olduğu,

 Dava konusu taşınmaz olan ... ili ... ilçesi ... mahallesi ... ada ... parselde yapılmış olan makineli yumuşak toprak kazısının ~ ... TL olduğu,

 Dava konusu ... ili ... ilçesi ... mahallesi ... ada ... parselde davacı ... ile davalı ... firması arasında ... işçiliği anlaşılması yapıldığında oran orantı yöntemi ile anlaşılan işçilik ...nın oranı % 5,015’ine tekabül etmekte olduğu,

 Dava konusu ... ili ... ilçesi ... mahallesi ... ada ... parselde davacı ... ile davalı ... firması arasında ... işçiliği için ... TL sözleşme bedeli anlaşma yapılmış olduğu ve oran orantı yöntemine göre davacı firmanın hakedişinin ... TL x ... = ... TL olduğu,

 Dava dosya içeriğinde ... ile davacı ... arasında ... tarihinde ... su aboneliği için sözleşme yapılmış olduğu, ... elektriği için sözleşmenin dava dosyasında olmayıp, dava dosyasında bulunan elektrik sözleşmesinin mesken sözleşmesi olduğu,

Dava dosya içeriğinde Antalya ... Sulh Hukuk Mahkemesi ... D.iş sayılı dosyasında bulunan ve ... tarihinde yapılan keşif incelemelerinde ve bilirkişi heyet raporu içerinde bulunan resimlerden ve raporun (...) maddesi Tespite Konu taşınmazın değerlendirmesi başlığı altında yerinde yapılan incelemelerde “arsa içerisinde şantiye elektriği ve su aboneliklerinin alındığı” belirtilmiş olduğu,

 Dava konusu ... ili ... ilçesi ... mahallesi ... ada ... parselde Antalya ... Sulh Hukuk Mahkemesi ... D. İş sayılı dosyasında bilirkişi heyet raporunda hesaplanan serbest piyasadan alınan kazı bedeli ile oran orantı yöntemiyle hesaplanan sözleşme bedeli ile oran orantı yöntemiyle hesaplanan sözleşme bedeli üzerinden hesaplanan bedel arasında bir uyumsuzluk bulunmadığı,

 Dava konusu ... ili ... ilçesi ... mahallesi ... ada ... parselde davacı ... ile davalı ... firma arasında ... işçiliği için yapılan Sözleşmeye karşılık davalı firmanın inşaat hafriyat kazı işinden sonra inşaatı yarım bırakması, takdirinin Mahkemeye ait olmak üzere dava dosyasında alınan davacının beyanlarından davalı firmanın farklı bir yerde iş alması, mevcut ... Mahallesi ... ada ... parselde yapılacak ... işçiliği için ... ve ... ekibini bulamaması kaynaklı olabileceği görüş ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE VARILAN SONUÇ

Dava eser sözleşmesinden kaynaklanan cezai şartın tahsili istemli alacak davasıdır.

İşbu davanın Antalya Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesinin ... tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamından evvelki ... Esas ... karar sayılı dosyada görülen yargılamasında Antalya ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... tarih ve ... E-... Karar sayılı görevsizlik kararına, karşı görevsizlik kararı verilmiş, bu karar belirtilen istinaf mahkemesi ilamında her iki tarafın tacir sayılması gerektiğinden bahisle mahkememizi görevli tayin etmiş, karar ortadan kaldırılmıştır.

Antalya Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesinin ... tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamından sonra yapılan yargılamada, taraf tanıkları dinlenmiş, sözleşmenin feshi yönünden sözleşmede taraflara yüklenen edimlerin inşaat zemininde tespiti için yerinde inceleme yetkisi verilen bilirkişilerden rapor alınmıştır.

Davacı ... ile davalı firma ... arasındaki ... tarihli sözleşme; ... ili ... ilçesi ... Mahallesi ... ada ... parselde

bulunan arsaya ... kat, ... kat ve ... Katın ... işini malzemeli işçilik yapılmasını kapsmaktadır. Belirtilen işlerin toplam bedeli ... TL (...) olup, SGK giderleri ve harçlar fiyata dahil tutulmamıştır. İş bitim tarihi ... tarihi olarak belirlenmiş, işe başlama konusunda tarih veya ön koşul yer almamaktadır. Cezai şart "Sözleşme tek taraflı fesh edilemez, eden taraf sözleşmenin bedelini ödemek zorundadır." şeklindeki ibare ile belirlenmiştir.

Cezai şart, sözleşmede kararlaştırılan ve sözleşme koşullarını ihlal eden tarafın karşı tarafa ödemeyi yükümlendiği bir edim borcu olup, sözleşmedeki asıl edim borcunun fer'i niteliğindedir. Borçlar Kanunu'nun 158. (6098 sayılı TBK m. 179) maddesinde üç fıkra halinde düzenlenen cezai şartı, kural olarak uygulama alanı itibariyle üç grupta toplamak mümkündür. Buna göre; seçimlik ceza, ifaya ekli ceza ve dönme cezasıdır.

Seçimlik ceza, sözleşme ile üstlenilen edim borcunun hiç ifa edilmemesi veya noksan ifası ile, edimden borçlu kalan taraf için cezai şart kararlaştırılmış ise, edim borcunu yerine getirmeyen borçlu hakkında edim alacaklısı akdi feshetmek koşulu ile cezai şartın kendisine ödenmesini talep edebilir. Böylece akti bağlantısını sürdüren tarafın seçimlik cezaiyi isteyemeyeceğini kabul etmiştir. Ancak, bu kuralın aksi taraflarca kararlaştırılabilir.

İfaya ekli ceza, sözleşme ile üstlenilen edimin belirlenen zamanda tamamlanıp teslim edilmemesi veya sözleşmede kararlaştırılan koşullarla edimin yapılmamış olması halinde ödenmesi kabul edilen cezadır. Edimin yüklenici tarafından sözleşme süresinden sonra gecikmeli olarak yapılması üzerine ifaya ekli cezai şartın istenebilmesi için Yasa'nın hükmünde açıkça belirtildiği üzere, teslim sırasında iş sahibinin cezai şart hakkını saklı tuttuğunu bildirmesi ve sözleşmeden dönülmemiş olması gerekir. İhtirazi kayıt beyan edilmeden edimin alınması, teslimi, ceza hakkından vazgeçilmesi niteliğindedir.

Dönme cezası, yapılan sözleşmede belli bir cezanın ödenmesi suretiyle taraflara veya taraflardan birine akitten dönme hakkı tanınabilir. Bu takdirde kendisine bu hak tanınan taraf veya hakkın her iki tarafa tanındığı durumlarda, taraflardan biri bu cezai şartı ödemek suretiyle akitteki yükümlülüğünden kurtulur.

Cezai şarta ilişkin, yukarıda yapılan açıklamalardan sonra somut olaya gelindiğinde, davacının dayandığı sözleşme maddesindeki cezai şart, seçimlik cezai şarttır. Davacı sözleşmeye haksız feshedenin davalı olduğunu ve cezai şartın doğduğunu iddia etmiş, davalı taraf ise elektrik ve su aboneliklerinin davacı tarafından alınmaması nedeniyle borcun ifasının kendisinin sorumlu tutulamayacağı sebeplerle imkânsızlaşıp borcun sona erdiğini, böylece cezai şartın da sona erdiğini savunmuştur.

Antalya ... Sulh Hukuk Mahkemesi ... D. İş sayılı dosyası, tanık beyanları ve mahkememizce aldırılan bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamından, sözleşmeye konu inşaatın yapılacağo ... Mahallesi ...

Sokak No:.. adresine ... tarihinde davacı ... adına ... nolu ... aboneliğinin tescil edildiği, söz konusu aboneliğin ... tarihinde davacı tarafından yapılan kesin iptal başvurusuna istinaden su hizmetinin durdurulduğu, ilgili adrese ... tarihinde ... adına ... nolu mesken aboneliği tescil edildiği, Antalya ... Sulh Hukuk Mahkemesi ... D. İş sayılı dosyasındaki bilirkişi tespitlerinden ... elektrik panosunun tespit tarihinde kurulduğu sabittir.

Dosyada bulunan elektrik sözleşmesinin mesken sözleşmesi olup, davacı tanığı ...'in beyanlarından da sözleşme sırasında elektrik aboneliği kurulması yönünde davalının talebi olmadığı, dava tarihine değin de davalının bu yönde bir talebinin davacı tarafa iletildiği ispatlanmamıştır. Davacı tanığı ... dışındaki tanık beyanları duyuma dayalı olduğundan hükme esas alınmamıştır.

Davacı tanığı ...'in "Başka bir yerden iş aldıklarını bu nedenle 1 ay beklememizi talep ettiler, bizde bekledik. Sonra yine görüştük 15 gün daha bekleyin işçi yok dediler.

Sonra ise maliyetin arttığını inşaatı yapamayacaklarını söylediler." şeklindeki beyanlarının ise dava dilekçesi ekinde sunulan ... konuşmaları ile uyumlu olduğu, davalı tarafın sözleşmenin ifasından vazgeçip sözleşmede ... ve ... parası olarak ifade bulan, peşin ödenen ...-TL'nin davacıya iade edildiği, şu hali ile sözleşmeyi haksız fesheden davalının davacıya seçimlik cezai şartı ödemekle yükümlü olduğu kanaatine varılmıştır.

Dava dilekçesi ekinde sunulan ... konuşmaları ve davacı tanığı ...'in beyanlarında sözleşmeyi davalı şirket adına düzenleyenin ... olduğu anlaşılsa da davalı tarafın da yetkisiz temsil olarak dayandığı davacı tanığı ...'in "... ile davalı ortak çalıştığını beyan etmişti.

İnşaatı ...' un yapacağını söylemişti." şeklinde beyanlarından sözleşmenin ifasının aslen davalı şirket yetkili ... tarafından üstlenildiği, cevap dilekçesinde de sözleşmenin davalı şirketin yetkisiz temsili ile imzalandığı yönünde bir savunma olmadığı gibi, haklı nedenlerle sözleşmeden dönme hakkının kullanıldığının savunulduğu anlaşılmaktadır.

Davalı taraf yargılama sırasında davacı tanığı ...'in beyanlarından sonra yetkisiz temsil savunmasında bulunsa da dilekçeler teatisinden sonra davacının açık muvafakati dışında savunmasını değiştiremeyeceğinden, bu yönde ıslahta da bulunulmadığından bu savunmaya kıymet verilmemiştir.

6762 sayılı TTK'nun 24 (6102 sayılı TTK'nun 22.) maddesine göre tacir sıfatına haiz borçlu, fahiş olduğu iddiası ile cezai şarttan indirim yapılmasını mahkemeden isteyemez. Kural bu olmakla birlikte, Yargıtay, kararlaştırılan cezai şart miktarının ekonomik yönden borçlunun yıkımına sebep olabilecek tarzda yüksek olduğunun saptanması halinde tacir olan borçlu yönünden de cezai şarttan indirim yapılabileceğini kabul etmektedir. Ancak, böyle bir indirimin yapılabilmesi için sözleşmede kararlaştırılan cezai şartın borçlunun ekonomik yönden yıkımına yol açacağının belirlenmesi gerekir. Somut olayda ... TL cezai şartın davalının ekonomik yönden yıkımına yol açmayacağı kanaatiyle davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır