Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/896 K.2024/827

Mahkememizde görülmekte olan Kayyımlık (Bakanlıkça Açılan Kayyım Atanması İstemli) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: ...'nün ... tarih ...-...-... sayılı Oluru ile ... ... ve ... ile bu Kooperatifler tarafından müştereken işletilen ... de yapılan denetim sonucunda düzenlenen İnceleme Raporunda alınması istenilen tedbirlerin uygulanmasına yönelik olarak; söz konusu kooperatiflerin tüzel kişiliği bünyesinde, ileride telafisi mümkün olmayan olayların meydana gelmesinin önlenmesi amacıyla, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 427 ve müteakip maddelerin hükümleri ile 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 90 ıncı maddesinin birinci ve üçüncü fıkrasında belirtilen "İlgili bakanlık;

kooperatiflerin, kooperatif birliklerinin, kooperatif merkez birliklerinin ve ... işlem ve hesaplarını ve varlıklarını müfettişlere, kooperatif kontrolörlerine veya denetim için görevlendirilecek olan personele denetlettirebilir.. Birinci fıkradaki teşekküller, denetim sonuçlarına göre ilgili bakanlıkça verilecek talimata uymak zorundadırlar.

Yapılan denetimler sonucunda, kooperatiflerin, kooperatif birliklerinin, kooperatif merkez birliklerinin, ... ve bunların iştiraklerinin yönetim kurulu üyeleri ile üst düzey yöneticilerinin, hukuka açıkça aykırı eylem ve işlemlerinin tespit edilmesi durumunda, ilgili Bakanlık, kamu yararı ve hizmet gerekleri dikkate alınarak gecikmesinde sakınca görülen hallerde ileride telafisi güç veya imkânsız zararlara yol açılmasının engellenmesi amacıyla bu kişilerin görevlerine tedbiren son verebilir.

Bu durumda ilgili Bakanlık, bir yıl içerisinde olağanüstü genel kurul toplantısının yapılması için gerekli tedbirleri alır." hükmü gereğince;

... nin Yönetim Kurulu Asıl Üyeleri;

... (...)

... (...)

... (...)

ile Yedek Üyeleri;

... (...)

... (...)

... (...)

... Yönetim Kurulu Asıl Üyeleri;

... (...)

... (...)

... (...)

ile Yedek Üyeleri;

... (...)

... (...)

... (...)'ın, tedbiren görevlerine son verildiğini, Bakanlık Makamı Olurlarıyla; kayyım atamaları yapılana kadar görev yapmak üzere görevden alınan yönetim kurulları yerine organ boşluğu oluşmaması için 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 5983 sayılı Kanun'la değişik 90 ıncı maddesinin üçüncü fıkrası hükmü gereğince 1 yıl içerisinde olağanüstü genel kurul toplantısının yapılması için gerekli işlemleri de yürütmek üzere, görevden alınan ... ile ... yönetim kurulları yerine ... personellerinden;

... (...) (... Mühendisi)

... (...) (... Mühendisi)

... (...) (... Mühendisi)'nin

görevlendirildiğini, 5983 Sayılı Kanunun 90. maddesinin üçüncü fıkrasının 2. cümlesinin Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesine yapılan başvuru sonucunda, Anayasa Mahkemesinin E.2010/79, K.2012/9 sayılı, 19/01/2012 karar tarihli kararı ile iptal isteminin reddine karar verilmiştir. Anılan kararın gerekçesinde; "Kooperatiflerin Anayasa’nın 48.maddesinin birinci fıkrasında düzenlenen “özel teşebbüs’’ kapsamında değerlendirildiği, 90. maddede ilgili Bakanlığa verilen kooperatifleri denetleme ve hukuka aykırı eylem ve işlemlerin tespiti halinde kooperatif yöneticilerinin görevlerine tedbiren son verme yetkisinin, suiistimallerin önüne geçilmesi amacına dayalı olduğu"nun belirtildiğini, ... ve ... ne Bakanlıkça görevlendirilen ... personellerinden;

... (...),

... (...), ...'ın (...)

Kayyım olarak atanmasına, vekalet ücreti ve diğer yargılama giderlerinin davalılar üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı Kooperatiflerin ticari kayıtları Antalya Ticaret Sicil Müdürlüğünden temin edilerek dosya arasına koyulmuş, tetkikinden; ... tarafından her iki Kooperatifin yönetim kurulu asil ve yedek üyelerinin görevlerine tedbiren son verildiği, her iki Kooperatif için yönetim kurulu yerine ..., ... ve ...'in görevlendirildiği anlaşılmıştır.

1163 sayılı Kooperatifler Kanununun " Teftiş ve Denetleme " başlıklı 90.maddesi;

"İlgili bakanlık; kooperatiflerin, kooperatif birliklerinin, kooperatif merkez birliklerinin ve ... nin işlem ve hesaplarını ve varlıklarını müfettişlere, kooperatif kontrolörlerine veya denetim için görevlendirilecek olan personele denetlettirebilir.

(İptal ikinci fıkra: Anayasa Mahkemesi’nin 19/1/2012 tarihli ve E.: 2010/79, K.: 2012/9 sayılı Kararı ile.)

Birinci fıkradaki teşekküller, denetim sonuçlarına göre ilgili bakanlıkça verilecek talimata uymak zorundadırlar. Yapılan denetimler sonucunda, kooperatiflerin, kooperatif birliklerinin, kooperatif merkez birliklerinin, ...nin ve bunların iştiraklerinin yönetim kurulu üyeleri ile üst düzey yöneticilerinin, hukuka açıkça aykırı eylem ve işlemlerinin tespit edilmesi durumunda, ilgili Bakanlık, kamu yararı ve hizmet gerekleri dikkate alınarak gecikmesinde sakınca görülen hallerde ileride telafisi güç veya imkansız zararlara yol açılmasının engellenmesi amacıyla bu kişilerin görevlerine tedbiren son verebilir. Bu durumda ilgili Bakanlık, bir yıl içerisinde olağanüstü genel kurul toplantısının yapılması için gerekli tedbirleri alır.

Kooperatifler ve üst kuruluşlarına kredi veren kamu kurum ve kuruluşları ile belediyeler ve ilgili bakanlıklar; verilen kredilerin açılış gayesine uygun olarak kullanılıp kullanılmadığını, plan ve projesine uygunluğu, teknik özellikleri ve kalite açısından denetleyebilirler.

Kooperatiflerde ve üst kuruluşlarında görevli bulunanlar bu kuruluşlara ait mal, para ve para hükmündeki kağıtları ve gizli de olsa bunlarla ilgili defter ve belgeleri istenildiğinde müfettişlere, kooperatif kontrolörlerine, denetimle görevlendirilen personele ve kredi kuruluşlarının denetim görevlilerine göstermek, saymasına ve incelemesine yardımda bulunmak, istenilen bilgileri gerçeğe uygun ve eksiksiz olarak vermek ve doğru beyanda bulunmakla yükümlüdürler.

Birinci fıkradaki teşekküller, ilgili Bakanlıkça teşekküle ilişkin olarak istenilen her türlü bilgi, belge ve kayıtları, tanınan süre içinde tam olarak vermek zorundadır." şeklinde düzenlenmiş olup,

Somut olayda ilgili Bakanlıkça KK.90/3.maddesi uyarınca kooperatif yönetim kurulu asil üyeliklerinin görevlerine tedbiren son verildiği, bu halde adı geçen Kooperatiflerin olağanüstü genel kurul toplantısının yapılabilmesi için organsız kaldıkları anlaşılmakla; TMK 427/4.maddesi uyarınca davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Başkan ... · ¸e-imzalı · Üye ... · ¸e-imzalı · Üye ... · ¸e-imzalı · Katip ... · ¸e-imzalı