Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/471 K.2025/846

Mahkememizde görülmekte bulunan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan Semenin Tenzili) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Davacı ...'in uhdesinde olan ve ileri keşide tarihi gelmediği için işlem yapılamayan hamili olduğu, ... şubesine ait ...-... seri numaralı ... keşide tarihli ... TL bedelli, ... şubesine ait ...-... seri numaralı ... keşide tarihli ...

TL bedelli 2 adet çek müvekkilin bilgisi dışında ve rızası hilafında kaybolduğunu, müvekkili tarafından çeklerin vadesi gelmeden durum fark edildiğini ve herhangi bir mağduriyete sebep olunmaması adına söz konusu çeklerin rızası dışında elinden çıkması sebebiyle Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .../...

Esas sayılı dosyası ile çek iptali davası açıldığını, çekler için ödeme yasağı konulmasına karar verildiği ve bankalara müzekkere yazıldığını ve ticaret sicilde ilan yapıldığını, müvekkilin rızası dışında kaybolan 2 adet çekin ...

Şirketi'nde olduğunun tespit edildiğini, mahkemece istirdat davası açmak üzere 1 aylık kesin süre verildiğini ve anılan sürede davanın açıldığını, söz konusu çeklerin müvekkilin rızası dışında elinden çıkması ve çeki elinde bulunduran müvekkili şirketin haklı hamil olması, çeki şu an elinde bulunduran davalının ise haksız olması sebebiyle dava konusu çekler için müvekkilin haklı hamil olduğunun tespiti ile çeklerin müvekkiline iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalıya usulüne uygun olarak dava dilekçesi ve tensip zaptının tebliğ edildiği ancak herhangi bir cevap dilekçesi sunulmadığı görüldü.

DELİLLER VE GEREKÇE

Davacı vekili tarafından arabuluculuk tutanağı sunulmuş, mahkememizce Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .../... Esas sayılı dosyası,Antalya Cumhuriyet Başsavcılığının .../... sayılı soruşturma sayılı dosyası getirtilmiş, gelen yazı cevapları dosya arasına alınmış, tüm deliller toplanmıştır.

Antalya Cumhuriyet Başsavcılığının .../... sayılı soruşturma dosyasının incelenmesinde, ihbar eden ... tarafından kayıp kambiyo senedine ilişkin olarak açılan soruşturma neticesinde olay hakkında kamu adına soruşturmaya yer olmadığına karar verildiği anlaşılmıştır.

Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .../... Esas sayılı dosyasının incelenmesinde; davacı ... tarafından açılan çek iptali davasında hamili olduğu ... şubesine ait ...-... seri numaralı ... keşide tarihli ...-TL bedelli, ... şubesine ait ...-... seri numaralı ... keşide tarihli ...-TL bedelli 2 adet çeki kaybettiği ve adı geçen çeklere ödeme yasağı konularak ilan yaptırılmasını talep ettiği, bankaların müzekkere cevabında çeklerin ... Şirketi tarafından ibraz edildiğinin bildirildiği ve mahkeme tarafından çekleri elinde bulunduran ... Şti'ye istirdat davası açmak üzere süre verildiği, verilen süre içinde eldeki çekin istirdatı davası açıldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği anlaşılmıştır.

Dava, TTK'nın 792. Maddesine dayalı çek istirdatı istemine ilişkindir.

TTK’nın 792. maddesine göre, "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' TTK'nın 790. maddesinde ise, "cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır" hükmü düzenlenmiştir.

Çek istirdatı davalarında davacı çekin yetkili hamili olduğunu, çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş veya çeki iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir. Çeki elinde bulunduran davalının çeki edinme nedenini açıklama mecburiyeti bulunmamaktadır, aksi düşüncenin kabulü çekin “mücerretlik” vasfını ortadan kaldırır.

İspat yükü üzerinde bulunan davacı, yukarıda da açıklandığı üzere öncelikle çekin yetkili hamili olduğunu ve çekin rızası dışında elinden çıktığını, sonrasında ise davalının çeki iktisapta kötüniyetli veya ağır kusurlu olduğunu kanıtlamak zorundadır.

TTK'nın 788/1. maddesinde, açıkça “emre yazılı” kaydıyla veya bu kayıt olmadan belirli bir kişi lehine ödenmesi şart kılınan bir çekin, ciro ve zilyetliğin geçirilmesiyle devredilebileceği, TTK'nın 790. maddesinde ise, cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişinin, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılacağı düzenlenmiştir. Ayrıca çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro izlerse, bu son ciroyu imzalayan kişi çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır.Dava konusu çek emre yazılıdır. TTK'nın 788. maddesinin 1. fıkrası uyarınca emre yazılı çekler (tam veya beyaz) ciro ve teslim yoluyla üçüncü kişiye devredilebilir.

Mahkememizce yapılan yargılama, toplanan deliller, taraflarca sunulan deliller ve tüm dosya kapsamı değerlendirildiğinde; 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesi (6762 sayılı TTK m. 704) kapsamında davalının çeki iktisabında kötü niyetinin yahut ağır kusurunun bulunduğunun davacı tarafça ispatlanamadığı kanaatine varıldığından ve çekte ciro zincirinde bir kopukluk olmadığı görüldüğünden, ispatlanamayan davanın reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır