Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/1277 K.2024/838

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili şirketlerin yetkilisi ... 11/12/2023 tarihinde şirketlerine ilişkin defter ve belgeleri vergi denetmenine götürmek için 09/12/2023 tarihinde .... sitesine ... Plakalı aracı ile gittiğini, müvekkili şirketlerinin re'sen terkin edilmesi, iş yerlerini kapatması sebebi ile ...

Sitesi H-24 Numaralı dükkanı depo olarak kullanmakta olduğunu, ayrıntılı olarak bildirilen defter ve belgeleri 14:30-15:00 civarında depodan alıp araca koyduktan sonra .... plakalı aracın bagaj kısmı (.... Sitesi Otopark girişi Güneşli / BAĞCILAR) alev almaya başladığını ve aracın bagaj bölümünün tamamen yandığını, anılan nedenle .... Sanayi Ticaret Ltd.

Şirketine ilişkin 2019-2020-2021-2022 yılı ile ilgili envanter defteri, yevmiye defteri , defteri kebir , alış- satış faturaları, masraf , tahsilat makbuzları-2023 yılına ilişkin ise 01/1/2023-30/10/2023 tarihleri arasında ki alış- satış faturaları ... Tic. Ltd.

Şirketine ilişkin 2019-2020-2021 yılı ile ilgili envanter defteri, yevmiye defteri , defteri kebir , alış- satış faturaları, masraf , tahsilat makbuzları yangın sebebi ile zayi olduğunu, itfaiye ekiplerinin müdahalesi sonucu yangının söndürülebildiğini, ancak bu yangından müvekkilinin aracının belirli bölümü ve belgelerin tamamen kullanılamaz hale geldiğini, dava konusu ticari defterler (belgeler) bagaj kısmnını tamamen yandığını ve müvekkilinin büyük bir zarara uğradığını, bu nedenlerle ....

Ticaret Ltd. Şirketine ilişkin 2019-2020-2021-2022 yılı ile ilgili envanter defteri, yevmiye defteri , defteri kebir , alış- satış faturaları, masraf , tahsilat makbuzları-2023 yılına ilişkin ise 01/1/2023-30/10/2023 tarihleri arasında ki alış- satış faturaları ve ... Tic. Ltd.

Şirketine ilişkin 2019-2020-2021 yılı ile ilgili envanter defteri, yevmiye defteri , defteri kebir , alış- satış faturaları, masraf , tahsilat makbuzlarına ilişkin defter ve belgelerin zayi olduğuna ilişkin dair zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

Dava dilekçesi ve tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde;

Dava, TTK'nın 82.maddesine dayalı zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

6102 sayılı TTK'nın 82/7 maddesine göre; Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.(1/7/2022 tarihli ve 7417 sayılı Kanunun 55 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan ‘’onbeş’’ ibaresi ‘’otuz’’ şeklinde değiştirilmiştir.)

6102 TTK'nın 82/7 maddesinde; zayi belgesi verilebilecek haller tahdidi olarak sayılmıştır. Tacirin, anılan yasa maddesinden yararlanabilmesi için bir taraftan ticari defterlerin ve belgelerin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında, elinde olmayan bir nedenle meydana gelmiş olması zorunludur. Mücbir nedenlerin ispatı, bunu iddia eden tacire aittir.

İleri sürülen mücbir nedenin dayandığı olayların defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olup olmadığı araştırılmalı ve irade dışında defter ve vesikaların tamamen veya kısmen kaybı yahut yok olması sonucu oluştuğunda mücbir neden kabul edilmektedir. Davacı tutmak ve saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeleri özenle korumakla yükümlüdür.

Ticari defterlerin zayi olması davalarında; ticari defter sahibinin, defterinin kaybolduğunu ve defterin muhafazası hususunda gerekli özeni gösterdiğini ispat etmesi gerekir.

Somut olay, yukarıda anlatılan tespit, sunulan ve toplanan deliller ve yasal düzenlemeler çerçevesinde değerlendirildiğinde, davacıya ait ticari defter ve belgelerin yangın nedeniyle zayi olduğu iddia edilmiş ise de; tacirin TTK'nın 82/7. maddesindeki düzenlemeden faydalanabilmesi için öncelikle ticari defterlerin korunması amacıyla gerekli dikkat ve ihtimamı göstermiş olması gerekmektedir.

Somut olayda ise, davacıların vergi denetmenine götürmek için 09/12/2023 tarihinde ... plaka sayılı aracın bagaj kısmının alev alması sonucunda araç içerisindeki defter ve belgelerin yanmış olduğunu beyan ettiği, Denetim Daire Başkanlığı'nın defter ve belge isteme yazı tarihinin 11/09/2023 olduğu, yazıda 15 gün süre verildiği, olayın meydana geldiği tarih ile arasında yaklaşık 1 ay bulunduğu, itfaiye olay raporunda .... plaka sayılı aracın cadde üzerinde park halinde bulunduğu,

aracın bagaj bölümüne düşürülen herhangi bir açık ateş kaynadığının bagajda bulunan dosyaları tutuşturması sonucu yangın başlangıç olayının meydana gelmiş olduğu kanaatinin bildirildiği, bu hususlar dikkate alındığında davacının TTK'nun 82/7.

Maddesindeki düzenlemeden faydalanabilmesi için öncelikle ticari defter ve ticari belgelerini korunması amacıyla gerekli dikkat ve ihtimamı göstermiş olması gerektiği, (Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 2015/15129 Esas, 2017/2533 Karar ve 02/05/2017 tarihli kararı) olay günü araçta bulundurmak suretiyle meydana gelen yangın hadisesi sonucunda, ticari defter ve belgelerin zayi olmasında ihmal ve kusurun bulunduğu, davacı tarafın basiretli bir tacir gibi davranmayarak zayi belgesi verilmesini talep ettiği defter ve belgelerin muhafazasında gerekli dikkat ve özeni göstermediği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, ticari evrakları korumada gerekli dikkat ve özeni göstermediği anlaşılan davacıya zayii belgesi verilmesi koşullarının somut olayda mevcut olmadığı anlaşılmakla, davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ¸e-imza Hakim ... · ¸e-imza