Bakırköy 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/407 K.2024/685

K. YAZIM TARİHİ : 11/07/2024

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalının, ... Gıda San. Tic. Ltd. ve Şti. şirketinin yetkilisi olduğunu, .... Gıda San. Tic. Ltd. ve Şti. ile ... Kimya İth. İhr. San. ve Tic. A.Ş. arasında bir sözleşme imzalandığını, bu sözleşme uyarınca ... tarafından .... Kimya'nın ürettiği bebek bezlerinde kullanılacak ambalajlar üretilip teslim edilecek ve bunun karşılığında ....

Kimya tarafından ödeme yapılacağını, müvekkilinin, taraflar arasında yapılan satış sözleşmesinin hazırlandığı süreçte aracı görevini üstlendiğini, müvekkilinin işbu sözleşmenin yapılmasında aracı rolü dışında başkaca bir sorumluluğu bulunmadığını, müvekkilinin ne sözleşmenin tarafı olduğunu, ne de borca ilişkin kefil rolü olduğunu, müvekkilinin takibe konu sözleşmenin konusu olan ambalajların teslim edilip edilmediğini dahi bilmediğini, davalı, dava dışı ....

Kimya tarafından sözleşmeye konu ambalajların ödemesinin yapılmadığı gerekçesiyle müvekkiline başvurduğunu,, müvekkilinin ise sorumluluğunun bulunmaması sebebiyle talep edilen ödemeyi yapmadığını, bunun üzerine davalı tarafından müvekkiline icra takibi başlatıldığını, işbu takibin itiraz süresinin kaçırılması nedeniyle kesinleştiğini, müvekkilinin söz konusu sözleşmeye taraf olmadığı gibi davalının da sözleşmenin tarafı olmadığını, davalı, .... Gıda San. Tic.

Ltd. ve Şti. ile ... Kimya İth. İhr. San. ve Tic. A.Ş. arasında düzenlenen sözleşmede .... Gıda San. Tic. Ltd. yetkilisi olarak bulunduğunu, müvekkilinin ... 'e karşı bir borcu olmamasına karşın olası alacak iddiasının .... Gıda San. Tic. Ltd. Tarafından ... Kimya'ya karşı ileri sürülmesi gerekirken menfi tespit davasına konu Büyükçekmece .... İcra Dairesi'nin ....

Esas sayılı takibinde alacaklı sıfatı olarak .... 'in bulunmasına itiraz ettiklerini, söz konusu takip ... adına açılmamış olup icra takibinde takip ehliyeti bulunmadığını beyanla İİK 72.maddesi gereği mahkeme tarafından belirlenecek teminat mukabilinde ( mümkünse alacağın %15'ini geçmeyecek oranda ) ihtiyati tedbir kararı verilmesine karar verilmesini, yargılama neticesinde Büyükçekmece .... İcra Dairesi'nin ...

Esas sayılı dosyasında müvekkilin borçlu olmadığının tespitini, yargılama gideri ve avukatlık ücretinin karşı yan üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Her ne kadar iş bu dava ticari dava niteliği taşıdığından bahisle mahkememizde ikame olunmuş ise de ; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4.maddesinde hangi işlerin ticari dava olarak nitelendirilecekleri belirlendikten sonra anılan kanunun 5.maddesinde Ticaret Mahkemeleri'nin kuruluşu ve hangi mahkemelerin Ticaret Mahkemesi sıfatıyla bakacağı belirlendikten sonra Asliye Ticaret Mahkemesi ile Asliye ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişkinin görev ilişkisi olduğu belirtilmiştir.

Ticari davaları, mutlak ticari davalar, nisbi ticari davalar, yalnızca bir ticari işletmeyle ilgili olmasına rağmen ticari nitelikte kabul edilen davalar olmak üzere üç grubta toplamak mümkündür.

Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın ticari sayılan davalardır. Mutlak ticari davalar, 6102 sayılı TTK'nın 4/1. maddesinde bentler halinde sayılmıştır. Bunların yanında Kooperatifler Kanunu (m.99), İcra İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31), Ticari İşletme Rehni Kanunu (m.22) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır. Bu guruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartlar aranmaz. TTK'nın 4/1. bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır.

Nispi ticari davalar, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması halinde ticari nitelikte sayılan davalardır. 6102 sayıl TTK'nın 4/1. maddesine göre, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır. Bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi, hem de iki tarafın tacir olması gereklidir.

Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmeyecektir. Zira.

Türk Ticaret Kanunu, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hal böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez.

Üçüncü grup ticari davalar, yalnızca bir tarafın ticari işletmesini ilgilendiren havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davalardır. Yukarıda açıklandığı üzere bir davanın ticari dava sayılması için kural olarak ya mutlak ticari davalar arasında yer alması ya da her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bulunması gerekirken havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davaların ticari nitelikte sayılması için yalnızca bir yanın ticari işletmesiyle ilgili olması TTK'da yeterli görülmüştür.

Buna göre davacı ve davalı tarafın "tacir" tanımına uymadığı, eldeki uyuşmazlığın da yukarıda tanımlanan "ticari dava " nitelik arz etmediği, uyuşmazlığın çözümünde mahkememizin değil Büyükçekmece Asliye Hukuk Mahkemelerinin görevli olduğu, kamu düzeninden sayılan mahkemenin görevi hususunun HMK 114/1-c md de dava şartları arasında düzenlendiği, taraflarca ileri sürülmese bile yargılamanın her aşamasında mahkemece re'sen gözetilmesi gerektiği dikkate alınarak görevi ilişkin dava şartı yokluğu nedeniyle usulden redde dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

Katip ... Hakim ... e-imzalıdır