Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/932 K.2025/206

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

MAHKEMEMİZİN 2023/... ESAS SAYILI ASIL DAVA YÖNÜNDEN İDDİA VE SAVUNMA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Davacı şirket tarafından Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi ile sigorta edilen, ... Makina İnşaat San. ve Tic.

A.Ş.'nin maliki, ...'nın sürücüsü olduğu ... plaka sayılı çekicinin sebebiyet verdiği 30.11.2021 tarihli trafik kazası neticesi ... plaka sayılı araç hasarlanmış olduğunu, araç içerisinde yolcu konumunda bulunan ... ve ... yaralanmış olduğunu, mezkur kazanın meydana gelmesinde, sigortalı ... plaka sayılı araç sürücüsünün kasa ölçülerini 90 cm aşan yükü herhangi bir önlem almadan taşıması nedeniyle K.T.K.

65/1 maddesi gereği %100 kusurlu olduğunu, trafik kazası tespit tutanağı ve bilirkişi raporları ile sabit olduğunu, mezkur kaza sonucu zarar gören plakalı aracın onarımı için 43.000,00-TL hasar bedeli ödenmiş olduğunu, ayrıca kazada yaralanan ve malul kalan ... için 10.000,00-TL asıl alacak, 9.200,00-TL vekalet ücreti, 150,00-TL başvuru gideri, ... için 485.000,00-TL asıl alacak, 69.500,00-TL vekalet ücreti, 17.169,00-TL arabuluculuk ücreti olmak üzere davacı şirket tarafından toplamda 634.019,00-TL ödeme yapılmış olduğunu, sigortalı araç sürücüsü tır/kamyon şoförlüğünde gerekli olan mesleki yeterliliklere sahip bir çalışan olduğunu,

kasa ölçülerinin 90 cm dışına çıkan bir yükü, gece vakti, başka yerlere çarpabilme veya takılabilme ihtimaline karşılık hiçbir önlem almaksızın taşımakta olması, kazanın meydana gelmesinde ağır kusurlu olduğunu gösterdiğini, tüm bu hususlar nazara alındığında davacı şirketin Zorunlu Mali Sorumluluk Poliçesi Genel Şartları B.4 maddesi gereği davalı-sigortalıya rücu hakkının oluştuğu, huzurdaki davadan önce, davalı yana poliçe kapsamında ödenen tazminatının rücuen tahsili hususunda başvurulmuşsa da bu başvurunun sonuçsuz kaldığını, davalı yanın dava konusu borcu ödememesi sebebiyle ...

15. İcra Müdürlüğü 2023/ E. sayılı dosyası ile ilamsız icra takibine geçilmiş olduğunu, ancak davalı taraf haksız itirazları ile takibin durmasına sebebiyet verdiğini, ...

Arabuluculuk Bürosu 2023/ Büro, 2023/ Arabuluculuk dosya numarasına kayıtlı başvuru ile hukuk uyuşmazlıklarında ticari dava şartı arabuluculuk yoluna başvurulmuş olduğunu ve yapılan arabuluculuk görüşmeleri neticesi karşı taraf ile anlaşma sağlanamamış olduğunu, İşbu tazminatı ödeyen davacı şirketin, ZMSS Poliçesi Genel Şartları B.4 maddesi gereğince ödediği bedeli rücuen talep hakkı bulunduğundan mahkememize başvurma zarueti hasıl olduğunu, Davalı / borçlunun ...

15. İcra Müdürlüğü 2023/ E. sayılı dosyasına ileri sürdüğü borca itirazlarının iptaline ve duran icra takibinin devamına, Davalı yanın %20’den az olmamak kaydıyla icra inkar tazminatı ödemeye mahkum edilmesine, yargılama ve icra giderleri ile avukatlık ücretinin davalı yandan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: poliçe kapsamında davacının talep haklarının şartları gerçekleşmemiş olup davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, somut olayda her ne kadar trafik kazası tespit tutanağı ile davalı şirkete ait aracın sürücüsüne %100 kusur atfedilmişse de dava konusu kazaya plakalı aracın sürücüsü sebep olmuş olduğunu, bu nedenlere dayanarak davanın reddine, davanın HDI sigorta anonim şirketi'ne ihbar edilmesine, vekalet ücreti ve yargılama giderinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. BİRLEŞTİRİLEN 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNİN 2024/... ESAS,2024/ KARAR SAYILI DAVA YÖNÜNDEN İDDİA VE SAVUNMA :

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;müvekkili şirket tarafından Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi ile sigorta edilen, ... Makina İnşaat San. ve Tic.

A.Ş.'nin maliki, ... sürücüsü olduğu ... plaka sayılı çekicinin sebebiyet verdiği 30.11.2021 tarihli trafik kazası neticesi plaka sayılı aracın hasarlandığını, araç içerisinde yolcu konumunda bulunan ... ve ...'nin yaralandığını, mezkur kazanın meydana gelmesinde sigortalı ... plaka sayılı araç sürücüsünün kasa ölçülerini 90 cm aşan yükü herhangi bir önlem almadan taşıması nedeniyle K.T.K.

65/1 maddesi gereği %100 kusurlu olduğu trafik kazası tespit tutanağı ve bilirkişi raporları ile sabit olduğunu, mezkur kaza sonucu zarar gören ... tarafından tedavi giderine ilişkin Sigorta Tahkim Komisyonu'na 2022.E. sayılı başvuru yapıldığını, 4.000,00-TL tedavi gideri, 5.350,00-TL vekalet ücreti, 324,67-TL işlemiş faiz, 1.191,50-TL yargılama gideri olmak üzere 10.866,17-TL tazminat ödemesi 07.06.2023 tarihinde yapıldığını, ... tarafından maluliyet raporu ücreti talebi için Sigorta Tahkim Komisyonu'na 2022.E sayılı başvuru yapıldığını, 1.600,00-TL tedavi gideri, 1.321,13-TL vekalet ücreti,

161,50-TL yargılama gideri olmak üzere 3.082,63-TL tazminat ödemesi 07.06.2023 tarihinde yapıldığını,Zorunlu Mali Sorumluluk Poliçesi Genel Şartları B.4.maddesi gereğince müvekkili şirketin ödemiş bulunduğu sigorta tazminatını işletenden/malikten/sigortalısından talep hakkı mevcut olduğunu, sigortalı araç sürücüsü tır/kamyon şoförlüğünde gerekli olan mesleki yeterliliklere sahip bir çalışan olup kasa ölçülerinin 90 cm dışına çıkan bir yükü, gece vakti, başka yerlere çarpabilme veya takılabilme ihtimaline karşılık hiçbir önlem almaksızın taşımakta olması,

kazanın meydana gelmesinde ağır kusurlu olduğunu gösterdiğini, tüm bu hususlar nazara alındığında müvekkili şirketin Zorunlu Mali Sorumluluk Poliçesi Genel Şartları B.4 maddesi gereği davalı-sigortalıya rücu hakkının oluştuğunun sabit olduğunu, huzurdaki davadan önce, davalı yana poliçe kapsamında ödenen tazminatının rücuen tahsili hususunda başvurulmuşsa da bu başvurunun sonuçsuz kaldığını, davalı yanın dava konusu borcu ödememesi sebebiyle ...

5. Genel İcra Dairesi 2023/ E. sayılı dosyası ile (Örnek 7) ilamsız icra takibine geçildiğini, ancak davalı tarafın haksız itirazları ile takibin durmasına sebebiyet verdiğini, işbu tazminatı ödeyen müvekkili şirketin, ZMSS Poliçesi Genel Şartları B.4 maddesi gereğince ödediği bedeli rücuen talep hakkı bulunduğundan mahkemenize başvurma zarueti hasıl olduğunu, ayrıca aynı kazada kaynaklı olarak başlatılan ...

15. İcra Müdürlüğü 2023/ E. sayılı dosyasına yapılan itirazın iptali için ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/... E. sayılı dosyası açılmış olup, dosyalar arası bağlantı bulunduğundan bahisle, davalı/borçlunun ... 5. Genel İcra Dairesi 2023/ E. sayılı dosyasına ileri sürdüğü borca itirazlarının iptaline ve duran icra takibinin devamına, dosyalar arası bağlantı bulunduğundan ... 1.Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/...

E. sayılı dosyası ile birleştirilmesine, davalı yanın %20’den az olmamak kaydıyla icra inkar tazminatı ödemeye mahkum edilmesine, yargılama ve icra giderleri ile avukatlık ücretinin davalı yandan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLER

Dava dilekçesi, cevap dilekçesi, ... 15. İcra Müdürlüğü 2023/6970 E. sayılı takip dosyası, ... 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2024/... esas sayılı dosyası, bilirkişi raporu, yazılan müzekkere cevapları ve tüm dosya kapsamı.

KANITLARIN DEĞERLENDİRMESİ VE HUKUKİ NİTELENDİRME

Eldeki dava Taraflar arasındaki uyuşmazlığın dava dilekçesinde gösterilen trafik kazası neticesinde davacının davadışı 3.kişi olan ... ve ... için yapılan ödemelerin davalıdan tahsili amacıyla başlatılan icra takibine dayalı itirazın iptali ve takibin devamına karar verilmesine ilişkindir. ... 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2024/... esas sayılı dosyası ile mahkememiz 2023/... esas sayılı dosya arasında fiili ve hukuki irtibat olduğu gerekçesiyle ... 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2024/... esas sayılı dosyası mahkememiz 2023/... esas sayılı dosyası ile birleştirilmiştir.

Mahkememiz dosyası alanında uzman 1 trafik ve 1 sigorta hukukunda uzman bilirkişisine tevdii edilerek; bilirkişilerden dava konusu kazada davalının kusurunun olup olmadığı, var ise trafik kurallarından hangilerini ihlal ettiğinin teker teker belirtilmesi, ZMMS genel şartlarına göre rücu şartının oluşup oluşmadığı, genel şartlarda düzenlenen kast ya da ağır kusur durumuna ilişkin kazanın oluşumuna göre ağır kusurlu tanımına uyup uymadığı hususunda rapor tanzimi talep edilmiştir.Aldırılan bilirkişi heyet raporunda özetle.

Plaka Sayılı Çekici Sürücüsü ... Dava konusu trafik kazasının oluşumunda. Karayolları Trafik Kanunu'nun (65/i), (67/a), Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin (137/A-1, 2, 3, B-2-d, e), (157/a-10) maddeleri ile, aynı kanunun " Trafik Kazalarında Sürücü Kusurlarının Tespiti Ve Asli Kusur Sayılan Haller "başlıklı (84/j) "Manevraları Düzenleyen Genel Şartlara Uymama " maddesini ihlal ettiğinden % 100 (yüzde yüz) oranında kusurlu olduğu, Plaka Sayılı Otobüs Sürücüsü ...

Dava konusu trafik kazasının oluşumunda. Karayolları Trafik Kanunu ve Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin herhangi bir maddesini ihlal etmediğinden %0 (yüzde sıfır) oranında kusursuz olduğu, davalının B.4-a kapsamında rücu hakkının doğmayacağı, KZMSSGŞ.nın B-4.b maddesi son cümlesi kapsamında rücu şartı oluşmayacağı mütalaa edilmiştir.Tüm dosya kapsamı, yapılan yargılama ve toplanan deliller bir arada değerlendirildiğinde.

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın dava dilekçesinde gösterilen trafik kazası neticesinde davacının davadışı 3.kişi olan ... ve ... için yapılan ödemelerin ZMSS Poliçesi Genel Şartları B.4 maddesi gereğince davalıdan tahsili amacıyla başlatılan icra takibine dayalı itirazın iptali ve takibin devamına karar verilmesine ilişkin olduğu görülmüştür. ...

3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2024/... esas sayılı dosyası ile mahkememiz 2023/... esas sayılı dosya arasında fiili ve hukuki irtibat olduğu gerekçesiyle ... 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2024/... esas sayılı dosyası mahkememiz 2023/... esas sayılı dosyası ile birleştirilmiştir.

2918 sayılı KTK'nın 95. maddesi: "Sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran haller zarar görene karşı ileri sürülemez. Ödemede bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda sigorta ettirene başvurabilir." şeklindedir.

Poliçe düzenleme tarihinde yürürlükte bulunan Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları 14 Mayıs 2015 gün sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak 01 Haziran 2015 tarihinde yürürlüğe giren Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.4. maddesinde;

"Zarar Görenlerin Haklarının Saklı Tutulması Ve Sigortacının Sigortalıya Rücu Hakkı" düzenlenmiş “Sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran haller zarar görene karşı ileri sürülemez.

Ödemede bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda kazaya sebebiyet veren sigortalıya rücu edebilir.Sigortalıya başlıca şu nedenlerle rücu edilir: a-) Tazminatı gerektiren olay, sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kasti bir hareketi veya ağır kusuru sonucunda meydana gelmiş ise, b-) Tazminatı gerektiren olay,

aracın ilgili mevzuat hükümlerine göre gereken ehliyetnameye sahip olmayan veya geçerliliğini yitirmiş sürücü sertifikasına sahip ya da ehliyetine geçici/sürekli el konulmuş kimseler tarafından sevk edilmesi veya trafik kurallarının ağır kusur ile ihlali sonucunda meydana gelmiş ise,c-) Aracın, uyuşturucu madde veya ilgili mevzuatta belirlenen seviyenin üzerinde alkollü içki almış kişilerce veya aynı mevzuatta alkollü içki alamayacağı belirtilen kişilerce alkollü içki alınmak suretiyle kullanılması sırasında meydana gelen zararlar,ç-) Tazminatı gerektiren olay,

yolcu taşımaya ruhsatlı olmayan araçlarda yolcu taşınması veya yetkili makamlarca tespit edilmiş olan istiap haddinden fazla yolcu veya yük taşınması veya patlayıcı, parlayıcı ve tehlikeli maddeleri taşıma ruhsatı bulunmayan araçlarda, bu maddelerin parlama, tutuşma ve infilakı yüzünden meydana gelmiş ise, d-) Sigortalının rizikonun gerçekleşmesi halinde bu genel şartların B.1 maddesinde belirtilen yükümlülükleri yerine getirmemesinden dolayı zarar ve ziyan miktarında bir artış olursa, e-) Tazminatı gerektiren olayın aracın çalınması veya gasp edilmesi sonucunda olması halinde,

çalınma veya gasp edilme olayında sigortalının kendisinin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kusurlu olduğu tespit edilirse,f-) Bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu haller hariç olmak üzere, olay yerini terk etmesi veya kaza tutanağı,

alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranması halinde,Sigortacı rücu sebeplerine dayanarak tazminat sürecini geciktiremez ve bu sebeplere dayalı bilgi ve belgeyi hak sahibinden talep edemez.” şeklinde düzenleme yapılmıştır.Sigorta şirketi ile sigortalı arasındaki sözleşme ilişkisinde rücu koşullarının oluştuğunu iddia eden sigorta şirketi iddiasını ispat etmek zorundadır.

Hem mahkememizdeki asıl davada, hem de mahkememizle birleşen davada davacı, davadışı 3.kişi olan ... için yapılan ödemelerin ZMSS Poliçesi Genel Şartları B.4-a'da düzenlenen "...kasti bir hareketi veya ağır kusuru sonucunda meydana gelmiş ise, " ve B.4-b'da düzenlenen "... trafik kurallarının ağır kusur ile ihlali sonucunda meydana gelmiş ise," maddelerine dayanmıştır. Mahkememizce aldırılan bilirkişi raporunda ve dosya arasında mevcut ...

38. Asliye Ceza Mahkemesinden aldırılan bilirkişi raporu sonucunda Plaka Sayılı Çekici Sürücüsü ... % 100 (yüzde yüz) oranında kusurlu olduğu, Plaka Sayılı Otobüs Sürücüsü ... kusursuz olduğu sabittir ancak sigortanın sigortalanana rücu hakkını düzenleyen Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları B.4.

Maddelerindeki düzenlemeye göre sigortalananın kusurlu olması tek başına sigortalayanın sigortalanana rücu hakkı vermeyecektir.Rücu şartlarının oluşabilmesi için araç sürücüsünün kazanın oluşumunda kastının yahut uygulamada kasta yakın nitelikte olması gerektiği belirtilen ağır kusurlu kazaya sebebiyet vermiş olması gerekir.

Dava dosyasında temel tartışılması gereken husus da sigortalı araç sürücüsünün kazanın oluşumunda kusurlu davrandığı sabit olmakla birlikte bu kusurun ihmal düzeyinde mi yoksa kasta yakın ağır kusur düzeyinde mi olduğu tartışılmalıdır. Somut olayda sürücünün kasten hareket etmediği bellidir. Nitekim davacının da böyle bir iddiası yoktur. Rücu şartlarından olan kasıt olgusu değerlendirme dışı bırakılmıştır.

Ağır kusur yönünden değerlendirme yapıldığında ise; ağır kusur TBK'da ve hukuk yargılaması sisteminde tanımlanmış bir kusur türü değildir. Ceza yargılamasında suçun unsuru olan kusurluluk durumu kasıt, olası kast, bilinçli taksir ve taksir olarak sınıflandırılmaktadır. Ceza yargılamasında taksir ve bilinçli taksir halinde ihmali bir davranış yani özen yükümlülüğüne aykırılık söz konusudur. Bilinçli taksirde bu ihmal daha üst düzeydedir.

Kasıt (doğrudan kast) ise zararlandırıcı sonucun bilerek ve isteyerek gerçekleştirilmesidir. Olası kastta zararlandırıcı sonucun ön görülmüş olmasına rağmen olursa olsun düşüncesiyle hareket etmektir. Kişi zararlandırıcı unsuru doğrudan yapmak amacıyla hareket etmemekte, ancak; neticeyi öngörmesine rağmen olursa olsun düşüncesiyle hareket etmektedir.

Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortasının konuluş amacı 3. Kişilerin uğradığı zararlar dolayısıyla bu zararların güvence altına alınmasıdır. Sigortalı bu zararları güvence altına alınacak sözleşmeyi akdederken zararlandırıcı risk karşılığında sigorta primi ödemektedir. Yasa koyucu ve ZMMS genel şartları sigorta ettirenin kasıt ya da ağır kusurundan sigorta teminatından yararlanamayacağını kabul etmiştir.

Öyle ise buradaki ağır kusur ihmali davranışa eş değer bir kusur olmamalıdır. Zira her trafik kazasında zarara neden olan kişinin ihmali bir davranışı yahut kural hatası vardır. Öyle ise; rücu şartını oluşturacak ağır kusur ihmali davranışın ötesinde kasta yaklaşan ama kast seviyesinde olmayan kendisinden beklenen davranışı hiç gerçekleştirmemesi gerekirken yahut kendisine yapılan uyarılara rağmen gerçekleştiren kişinin kusuru ağır kusurdur.

Nitekim ... bir kararında "mecburi istikamet trafik işaret levhasının varlığına, yolun refüjle bölünmüş bulunmasına ve yolcuların tüm uyarılarına rağmen bile bile ters yöne giren" sürücünün eyleminin ağır kusur düzeyinde olduğunu kabul etmiştir (... 17. Hukuk Dairesi 2011/ Esas 2011/ Karar. Sayılı kararı). Dava konusu somut olayda ise, sigortalı araç sürücüsü kullandığı araç bakımından kasa ölçülerini aşan yük yüklemiş ve bundan dolayı davaya konu kaza meydana gelmiştir.

Bu durum tipik olarak ihmali bir davranışla ortaya çıkan zararlandırıcı eylemdir ancak yukarıda açıklandığı gibi, bu eylemde ZMSS Poliçesi Genel Şartları B.4-a ve b maddelerinde düzenlenen kast ya da ağır kusurdan söz etmek mümkün değildir. Dolayısıyla davacının davalıya rücu şartları oluşmadığı anlaşılmakla asıl dava olan mahkememizin 2023/... esas sayılı dosyasında ve mahkememizde birleştirilen ...

3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2024/... esas sayılı dosyasında davaların ayrı ayrı reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.

Katip · ¸e-imzalıdır. Hakim · ¸e-imzalıdır.