Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/874 K.2024/355

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA; davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... 14. İcra Müdürlüğü’nün 2023/... Esas sayılı dosyası ile müvekkili aleyhine ... 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/... D.

İş dosyası ile ihtiyati haciz alındığını, söz konusu ihtiyati hacze itirazları üzerine ihtiyati haczin Mahkeme tarafından kaldırıldığını, sonrasında başlatılan takibe davalı tarafından kötü niyetli olarak devam edildiğini ve esas takibe geçilerek takipte, ödeme emrinin TK m.21/2 uyarınca müvekkiline 31.07.2023 tarihinde tebliğ edildiğini, müvekkilinin, alacaklı-davalıya herhangi bir borcunun bulunmamasından dolayı önce arabuluculuk görüşmeleri yapıldığını ve sonuç alınamaması üzerine Mahkemede menfi tespit davası açma zarureti hâsıl olduğunu, alacaklı tarafından İcra Müdürlüğü dosyasına sunulan takip talebi ve işbu talebe mesnet belgelerden,

boşanma davası olan ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2020/... Esas ve 2020/...

Karar sayılı ilamından da anlaşılacağı üzere, takibe müstenit senet, protokolde belirtilen gayrimenkullerin teminatı amaçlı düzenlendiğini, bu nedenle kambiyo senedi vasfı taşımadığını, bu senetlerin borcun ödenmesi amacı ile düzenlendiğinin düşünülemeyeceğini, alacaklı yanın takibin dayanağı olarak '..30.06.2022 tarihine kadar alınması gereken 1.000.000,00 TL tutarındaki gayrimenkule ilişkin olarak 12 aylık TÜFE oranına göre 2.247,316,68 TL olması sebebi ile aradaki artış olan 1.247.316,68 TL asıl alacak..." olarak belirt Gerekildiğini, gerekçeli kararda,

'...Davalının tapuda davacı ve müşterek çocuklar adına eşit paylar oranında tescil edilmek ve tüm tapu giderleri, harç ve masrafları davalı tarafından karşılanmak üzere, münhasıran davacı tarafından belirlenecek ve her biri 1.000.000,00-TL (Bir milyon Türk Lirası) -boşanma kararının kesinleşmesini takiben her yıl uygulanacak 12 aylık ortalama Tüfe artışı oranında bu bedel güncellenecektir-değerinde 4 adet gayrimenkulü aşağıda belirtilen tarihlerde satın almayı beyan, kabul ve taahhüt ettiğinin tespitine, 30 Haziran 2022 tarihine kadar 1 gayrimenkul, 30 Haziran 2023 tarihine kadar 1 gayrimenkul, 30 Haziran 2024 tarihine kadar 1 gayrimenkul,

30 Haziran 2025 tarihine kadar 1 gayrimenkul, Davalının, davacıya işbu gayrimenkullerin alımının teminatı olmak üzere alacaklısı davacı, Borçlusu davalı, düzenleme tarihi 26.06.2020 olan 30 Haziran 2022, 30 Haziran 2023, 30 Haziran 2024, 30 Haziran 2025 ödeme tarihli, her biri 1.000.000.-TL tutarında 4 (dört) adet kambiyo senedi verdiğinin tespitine, Söz konusu senetler alacaklı davacı tarafından ciro ve temlik edilmeyeceğinin tespitine, Her bir gayrimenkulün işbu Protokole uygun olarak alımı esnasında senetlerin sırasıyla davalıya iadesine...'' karar verildiğini, teminat senedinin;

bir işin, taahhüdün, alım-satımın veya hizmetin kararlaştırıldığı şekilde tamamlanacağının, aksi halde senette yazan parasal miktarın ödeneceğinin taahhüt edildiği yazılı belge olduğunu, söz konusu senedin kambiyo vasfı taşımamasına rağmen davalı tarafından icra takibine konu edildiğini, senetlerin ihdas nedeninin ortada olduğunu, müvekkilinin davalıya alacağı gayrimenkul karşılığında senetlerin tanzim edildiğinin de ortada olduğunu, haksız kazanç elde etme girişiminin apaçık ortada olduğunu, bu bakımdan haklı davanın kabulü ile borçlu olunmadığının tespitine karar verilmesini talep ettiklerini, netice olarak,

öncelikle telafisi imkansız bir zararın doğmaması için, teminatsız olarak veya Mahkeme tarafından takdir edilecek ve Mahkeme veznesine depo edilecek bir teminatla ve aynı zamanda söz konusu teminatın dava neticeleninceye kadar davalıya ödenmemesi şartıyla takip üzerine müvekkili yönünden ihtiyati tedbir konularak takibin durdurulmasına, Mahkeme aksi kanaate ise dosyadan yapılacak tahsilatların davalı-alacaklıya ödenmemesine yönelik tedbir konulmasına, nihayetinde davacı müvekkilinin, davalıya borçlu olmadığının tespitine ve takibin iptaline, ...

3. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına rağmen davalı-alacaklı tarafından esas takibe geçilmesi ve takibe devam edilerek müvekkilinin hesapları ile gayrimenkullerine haciz konulması da gözönünde bulundurularak davalı-alacaklı aleyhine %20'den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. Müvekkili ile davacının 16/06/2020 tarihinde ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesi (Aile Mahkemesi Sıfatıyla) 2020/... Esas 2020/... Karar dosyası ile davacı tarafın evlilik birliği içerisinde yapmış olduğu "Zina" eylemi neticesinde dünyaya gelen gayri meşru çocuğunun bulunması sebebi ile müvekkili tarafından dava açıldığını, işbu davaya konu olan boşanma protokolünün mal rejimi tasfiyesi adlı başlığının 3.1. maddesinde;

" ..., tapuda ... ve müşterek çocuklar adına eşit paylar oranında tescil etmek ve tüm tapu giderleri, harç ve masrafları ... tarafından belirlenecek ve her biri 1.000.000,00 TL (Bir Milyon Türk Lirası) boşanma kararının kesinleşmesi tarkiben her yıl uygulanacak 12 aylık TÜFE artışı oranında bedel güncellenecek- değerin 4 adet gayrimenkul almayı beyan, kabul ve taahhüt eder." şeklinde olduğunu, yine aynı protokolün 3.2. maddesinde ise "..., ...' e işbu gayrimenkullerin alımının teminatı olmak üzere alacaklısı ..., borçlusu ... düzenleme tarihi 26.06.2020 olan 30 Haziran 2022, 30 Haziran 2023, 30 Haziran 2024,

30 Haziran 2025 ödeme tarihli her biri 1.000.000,00 TL tutarında 4 (dört) adet kambiyo senedi vermiştir." şeklinde olduğunu, protokole istinaden, taraflarınca 30 Haziran 2022 vadeli senet günü geldiğinde ödenmediği için; ... 3. İcra Müdürlüğü 2022/...

Esas. sayılı dosyası ile takibe geçildiğini, davacı tarafından herhangi bir itiraza mahal olmadan taraflar arasında yapılan sulh protokolü ile işbu senedin borcunun ödendiğini, davacı tarafın aynı şekilde düzenlenmiş olan ve kambiyo senedine özgü yapılan takibe itiraz etmediğini, işbu davaya konu senedin kambiyo senedi vasfına itirazı kötü niyetli olarak yapılmış olan itiraz ve davanın göstergesi halinde olduğunu, boşanmaya konu protokolden de anlaşılacağı üzere;

konudan bağımsız olarak düzenlenen senetlerin kambiyo senedi vasfı taşıdığını, 30 Haziran 2023 itibari ile davacı tarafın ödemesini yapmadığını, taraflarına borcunun devam ettiğini, ... yerleşik içtihatlarına binaen; teminat senedinde olması gereken hususların sırasıyla.

Senedin vade kısmına "Teminat Senedidir" ibaresi yazılması gerektiğini , senedin ön yüzüne "Şu sözleşmeye konu olarak hazırlanmıştır" denilmesi gerektiğini, senedin arka yüzünün(ciro edilen bölüme) hangi konu için teminat senedinin hazırlandığının özetlenmesi gerektiğini, işbu davaya konu senetlerin ön yüzünde "teminat senedi" niteliğine haiz herhangi bir bilgi olmamasına karşın arka yüzünde de;

"teminat senedi" ifadesinin yer almadığını, yalnızca işbu senedin ciro ve temlik edilemeyeceği hususunun belirtildiğini, huzurdaki davaya konu senetlerin kambiyo senedi vasfını etkileyecek ve teminat senedi haline getirtecek şartların hiçbirinin oluşmadığını, keza senedin metnini etkileyecek şekilde yazılacak herhangi bir teminattır ibaresi dahi kambiyo senedi vasfını etkilemezken; işbu davaya konu senette teminat olarak verildiği ibaresi bulunmadığını, ... 12.H.D., 2018/...

E., 2019/ K., 7.11.2019 T. sayılı kararının;"…Takip dayanağı senedin teminat senedi olduğu iddiasının, hangi ilişkinin teminatı olduğu senet üzerine yazılmak suretiyle ya da yazılı bir belge ile ispatlanması gerekir (HGK’nun 14.03.2001 tarih ve 2001/…-... E, 2001/ K. sayılı ve yine HGK’ nun 20.06.2001 tarih ve 2001/…- Sayılı kararları). Senet üzerine yazılmış teminat kaydının senet metnine dahil olması gerekir.

Somut olayda, takip dayanağı bononun incelenmesinde, bononun sol ön yüzünde; ”İş bu Senet Daire Teminat ipotekleri çözüldüğünde düşer” ibaresinin senet metni dışında kalacak şekilde yazıldığı anlaşılmıştır. Senet metnine dahil olmayacak şekilde yazılan teminat kaydı senedin kambiyo vasfını etkilemez. Borçlu tarafından teminat iddiasını ispata yarar başkaca delil de ibraz edilmediği anlaşılmıştır.

O halde Bölge Adliye Mahkemesince, borçlunun itirazının reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı gerekçe ile takibin iptali yönünde hüküm tesisi isabetsiz olup Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması gerekmiştir…" şeklinde olduğunu, ... Hukuk Genel Kurulu’nun -/ sayılı kararının;"…Takip konusu senet arkasında ‘işbu senet teminattır’ biçimindeki açıklama, neyin teminatı olduğunu açıkça belirtmediğinden, anılan senedin teminat senedi olduğunun kabulüne yeterli değildir.

Dairenin yerleşik ve süreklilik arz eden içtihatları da bu yöndedir…" şeklinde olduğunu, huzurdaki davada asıl araştırılması gerekenin; davacının borçlu olmadığının tespiti olduğunu ve bu hususun da borcunun ödendiğine ilişkin iddianın ispatlanması gerektiğini, huzurdaki davaya konu kambiyo senedine ilişkin müvekkiline herhangi bir ödeme yapılmadığını, işbu sebeple icra takibinin taraflarınca başlatıldığını, borcun ödendiğine dair herhangi bir belgenin davacı tarafından sunulmadığını, dolayısıyla salt “borcum yoktur” iddiasında olan kötüniyetli davacının,

neden davaya konu senetleri imzaladığını ve sonrasında sonlandı iddiasında ise bu senetteki borcun nasıl sonlandığını ispat külfetinin kendisinde olduğunu, dolayısyla, müvekkilinin talep ettiği alacağın hukuken mevcut ve takip edilebilir bir alacak niteliğinde olduğunu, mevcut ve geçerli kambiyo senedine ilişkin olduğunu, bahsi geçen hususlar sebebi ile borçlunun açmış olduğu menfi tespit davasının haksız, yersiz ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, davacının huzurdaki davayı ikame etmekteki amacının;

müvekkilini hem ekonomik hem de psikolojik olarak yıpratmak ve borcunu ödememek saiki taşıdığını, dilekçe ekinde sunulan protokole ilişkin nafaka borcu ve müşterek çocukların eğitim ve sağlık giderlerine ilişkin olarak yapılan ... 8. İcra Dairesi 2023/... Esas., ... 17. İcra Dairesi 2023/... Esas. sayılı dosyaları ile yapılan icra takiplerine de haksız bir şekilde itiraz edildiğini, işbu takiplerin de durdurulmasını sağlanmaya çalışıldığını, ...

8. İcra Müdürlüğünce yapılan takibe ilişkin ... 2. İcra Hukuk Mahkemesi 2023/... Esas 2023/...

Karar sayılı kararına göre; davacının borçlu olduğunun tespitinin ayrıca sağlandığını, işbu hususların davacının kötü niyetli olarak huzurdaki davayı açtığının ispatı niteliğinde olduğunu, davanın reddi gerektiğini, öte yandan, müvekkilinin alacağının likit ve haklı bir alacak olmasına rağmen davacı tarafından haksız ve mesnetsiz açılan bu dava sebebiyle müvekkilinin alacağını geç tahsil etmesinin söz konusu olduğunu, bu sebeple davanın reddine ve İİK m.72/4 uyarınca müvekkilinin uğradığı zararın tazmini için davacı borçlunun yüzde yirmiden aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına mahkûm edilmesi gerektiğini, ...

14. İcra Müdürlüğü'nün 2023/...

Esas. sayılı takibinin durdurulması talebinin reddi gerektiğini, arz ve izah olunan sebepler ile huzurdaki haksız ve hukuki dayanaktan yoksun işbu davanın reddine, işbu davanın açılmasında ve borcun ödenmemesinde tamamen kötüniyetli olan davacının İ.İ.K. md 72/4 uyarınca alacağın %20’sinden az olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmolunmasına, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin de davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER; ... 14. İcra Müdürlüğü'nün 2023/... Esas sayılı icra takip dosyası ve takibe konu bono, ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesi (Aile Mahkemesi Sıfatıyla) 2020/... Esas 2020/... Karar dosyası, 26/06/2020 tarihli Anlaşmalı Boşanmaya İlişkin Protokol, ... 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/... D.İş sayılı dosyası ve tüm dosya kapsamı,

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; ... 14. İcra Müdürlüğü'nün 2023/... Esas sayılı dosyasında takibe konu kambiyo senedi nedeniyle borçlu olmadığının tespitine ilişkin menfi tespit davasıdır. Mahkememizce, ... 14. İcra Müdürlüğü'nün 2023/...

Esas sayılı icra takip dosyasının celp ve incelenmesinde; davalı vekili tarafından, 13/07/2023 tarihinde, davacı aleyhine, 26.06.2020 tanzim tarihli, 30.06.2023 vade tarihli, 1.000.000,00-TL bedelli senedin tahsili amacıyla,1.000.000,00-TL asıl alacak üzerinden takip başlatıldığı görülmüştür.

Mahkememizce, davacı tarafından davalı lehine keşide edilen takibe konu senedin incelenmesinde, senedin arka yüzünde, keşideci davacı tarafından 26/06/2020 tarihinde imzalı olarak " 26/06/2020 tarihli Anlaşmalı Boşanmaya ilişkin protokol gereğince verilmiş olup iş bu senet ciro ve temlik edilemez" ibaresinin yazılı olduğu görülmüştür. Taraflar arasında imzalı 26/06/2020 tarihli anlaşmalı boşanmaya ilişkin protokolün Mal Rejiminin Tasfiyesi başlıklı 3.1.

Maddesinde; " ..., tapuda ... ve müşterek çocuklar adına eşit paylar oranında tescil edilmek ve tüm tapu giderleri, harç ve masrafları ... tarafından karşılanmak üzere, münhasıran ... tarafından belirlenecek ve her biri 1.000.000,00-TL (Bir milyon Türk Lirası) -boşanma kararının kesinleşmesini takiben her yıl uygulanacak 12 aylık ortalama Tüfe artışı oranında bu bedel güncellenecektir-değerinde 4 adet gayrimenkulü aşağıda belirtilen tarihlerde satın almayı beyan, kabul ve taahhüt eder.30 Haziran 2022 tarihine kadar 1 gayrimenkul,30 Haziran 2023 tarihine kadar 1 gayrimenkul,

30 Haziran 2024 tarihine kadar 1 gayrimenkul,30 Haziran 2025 tarihine kadar 1 gayrimenkul, "şeklinde düzenlenmiş olup, 3.2 maddesinde ise; "..., ...'e işbu gayrimenkullerin alımının teminatı olmak üzere alacaklısı ..., Borçlusu ..., düzenleme tarihi 26.06.2020 olan 30 Haziran 2022, 30 Haziran 2023, 30 Haziran 2024, 30 Haziran 2025 ödeme tarihli, her biri 1.000.000.-TL tutarında 4 (dört) adet kambiyo senedi vermiştir.

Söz konusu senetler alacaklı ... tarafından ciro ve temlik edilmeyecektir. Her bir gayrimenkulün işbu Protokole uygun olarak alımı esnasında senetler sırasıyla ...'e iade edilecektir." şeklinde düzenlenme bulunmaktadır. Senet üzerinde asıl borç ilişkisine atıf yapan ve ödemeyi şarta bağlayan kayıtlar olması durumunda mücerretlik vasfı ortadan kalkacağından böyle bir senede dayanılarak kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip yapılamaz.

Örneğin "hisse devrinin teminatıdır", "...ile imzalanan sözleşmenin teminatıdır", “eseri ... tarihinde tamamlayamamam hâlinde ödeyeceğim”, “inşaat bitiminde ödenecektir" şeklindeki kayıtlar. Bononun teminat senedi olduğu senet metninden anlaşılan bu gibi hâllerde bono kayıtsız (koşulsuz) borç vaadi içermediği için hükümsüzdür ve bu hükümsüzlük; düzenleyen tarafından, lehtara veya ciranta konumunda olan hamile karşı da ileri sürülebilir.

Bu hâlde 6102 sayılı Kanun'un 687 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca senet metninden anlaşılan (hükümsüzlük) def'i vardır. Bu def'i mutlak def'i olup, üçüncü kişilere karşı da ileri sürülebilir. Bu durumda kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takibin 2004 sayılı Kanun'un 170/a maddesi gereğince iptaline karar verilmesi gerekir.

Bononun teminat senedi olduğunun senet metninden anlaşılamadığı hâllerde borçlu bu iddiasını 2004 sayılı Kanun'un 168/5 ve 169/a maddeleri kapsamında borca itiraz olarak ileri sürebilir. Bononun sözleşmenin teminatı olarak verildiği iddiası kişisel def'i olup, 6102 sayılı Kanun'un 778/a bendinin göndermesi ile uygulanması gereken aynı Kanun'un 687 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca kişisel def'iler temel ilişkinin tarafları arasında ileri sürülebilir.

Senedin üçüncü kişiye ciro veya teslim yolu ile devredilmesi hâlinde bu def'inin iyi niyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülmesi mümkün değildir. Borçlunun takibe konu bononun teminat bonosu olduğu şeklindeki beyanı borca itiraz niteliğindedir (Baki Kuru, İcra ve İflas Hukuku, Cilt 2, İstanbul, 1997, s. 1715).

Somut olayın incelenmesinde; alacaklı tarafından borçlu aleyhine bonoya dayalı olarak kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip başlatılması üzerine borçlu vekili takip dayanağı senedin taraflar arasında imzalanan anlaşmalı boşanmaya ilişkin protokolde belirtilen gayrimenkullerin teminatı olarak verildiğini belirterek borca itiraz etmiş olup, takibe dayanak senet 6102 sayılı Kanun'un 776 ncı maddesi uyarınca tüm unsurları içeren kambiyo senedi niteliğini haiz bono olup, bono üzerinde teminata ilişkin bir kayıt bulunmadığı,

takip dayanağı bononun teminat vasfında olduğunun kabul edilmesi bononun doğrudan bedelsiz olduğu sonucunu da doğurmayacağı, davaya konu senedin 26/06/2020 tarihli anlaşmalı boşanmaya ilişkin protokol gereğince verildiği konusunda uyuşmazlık bulunmayıp, borçlu davacı tarafça protokol kapsamında edimin yerine getirilmediği de kabulünde olduğundan bono geçerli bir bono olup borçlu davacı tarafından ödenmesi gerektiği, kaldı ki kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip yapılamayacağına dair itirazın İcra Mahkemesi nezdinde itiraz yolu ile sürülebileceği anlaşılmakla, Mahkememizce davanın reddine karar verilmiş,

Mahkememizce icra veznesine yatan paranın alacaklıya ödenmemesine dair verilen ihtiyati tedbir kararı teminat yatırılmayıp uygulanmadığından yasal şartları oluşmamakla kötü niyet tazminatı isteminin de reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM; Gerekçesi ve ayrıntısı yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davanın REDDİNE ,

2-Yasal şartları oluşmamakla kötü niyet tazminatı isteminin REDDİNE,

3-Harçlar yasası gereği alınması gereken 427,60-TL karar ve ilam harcından peşin alınan 269,85-TL harcın mahsubu ile bakiye 157,75-TL harcın davacıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,

4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde BIRAKILMASINA,

5-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT göre belirlenen 10.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

6-6325 Sayılı Kanun 18/A-13 maddesi uyarınca 3.120,00-TL zorunlu arabuluculuk hizmeti giderinin davacıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,

7-Taraflarca yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmının hükmün kesinleşmesinden sonra ve talep halinde yatıran tarafa İADESİNE,

Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık kesin süre içerisinde İstinaf Kanun Yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 21/03/2024

Katip ... · e-imza Hakim ... · e-imza