Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/1076 K.2024/1205

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkili şirket ile davalı şirket arasında ... tarihinde malzeme alım-satımına ilişkin sözleşme akdedildiğini, sözleşmenin konusu ek'li sipariş sözleşmesinde yazılı ürünlerin satışına ilişkindir. satış bedeli olarak ta sipariş edilen ürünler için toplam 146,025,00 tl karşılığında anlaştıklarını, müvekkili şirketin davalı şirkete söz konusu ödemenin tamamını ... tarihinde yaptığını, müvekkili şirket sözleşmenin tüm maddelerine uymuş, süresi içerisinde ödemesini yapmış ve akdedilen sözleşme hükümlerine göre hareket ettiğini, müvekkilinin tüm hukuki sorumluluklarına yerine getirmesine karşın davalı şirket,

yapılan ödeme ile mülkiyeti müvekkiline geçen ürünleri müvekkiline teslim etmeyerek edimlerini yerine getirmediğini ve sözleşmeye aykırı davrandığını, müvekkilinin ürünlerin gönderimi ve teslimi için davalı şirkete yaptığı ısrarlı taleplere rağmen bu talepler sürekli bugün yarın denmek suretiyle ötelenmiş olup nihayetinde ürünler müvekkiline teslim edilmediğini,

davanın kabulü ile ürünlerin teslim edilmemesi nedeniyle ürün bedellerindeki fiyat farkından oluşan zarara yönelik alacağın aynen veya fiili ödeme günündeki miktar üzerinden müvekkili Şirkete ödenmesine ve bu alacağa ödemenin yapıldığı tarihi olan ... tarihinden itibaren bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faiz oranının uygulanmasını, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLER

1-Arabuluculuk tutanağı; dava açmadan önce Diyarbakır Arabuluculuk Bürosunca ... dosya numarası ile ... tarihinde tarafların anlaşamadığına dair son tutanak düzenlendiği anlaşılmıştır.

2-Sipariş sözleşmesi; Satıcısının ... Enerji San. ve Tic. A.Ş, alıcısının ... olduğu, ... 65 LT Termosifon (Mh) 15 adet, ... 80 LT Termosifon (Mh) 25 adet, ... 100 LT Termosifon (Mh) 15 adet, .. 80 LT Termosifon (Mh) 15 adet, ... 80 LT Termosifon (Mh) 30 adet, olmak üzere toplam tutarın 146,025,00 TL olduğu malzemelere ilişkin ... tarihinde sözleşme düzenlendiği, sözleşmenin imza altına alınmamış olduğu anlaşılmıştır.

3-İhtarname; Diyarbakır ... Noterliğinin ... yevmiye numaralı ... tarihli ihtarnamesi ile ihtar edenin ...(davacı) olduğu, muhatabın ... Enerji San. ve Tic. A.Ş(davalı) olduğu, ürünlerin aynen teslimi, uğranılan zararın tazmini ve müacceliyet ihtarnamesinin düzenlendiği, tebliğden itibaren 7 gün içerisinde taleplerinin karşılanmasının belirtildiği ve bu ihtarnamenin ... tarihinde tebliğ edildiği anlaşılmıştır.

4-Ödeme Dekontu; ... Enerji San. ve Tic. A.Ş tarafından ... aracılığıyla ... adına 146,025,00 TL ödemenin yapıldığı anlaşılmıştır.

5-... Vergi Dairesinin cevabi yazısı; ... tarihli yazılarında ... TC kimlik numaralı mükellefi ...'nın bilanço defteri tutmakta olduğunun bildirildiği anlaşılmıştır.

6-Mahkememizce Makine Mühendisi bilirkişisinden aldırılan ... tarihli rapor: Liste muhteviyatı Termosifonların ... tarihli piyasa satış fiyatı tespiti için; ... tarihli döviz kuru ile güncel döviz kuru arasındaki değişim ve Tüik 2003=100 Yi-Üfe Endeksi değişim oranında yapılacak hesaplama ile elde edilen değerlerin ortalaması alınacağı, ...:Dolar Kur'u :9,53 Endeks: 780,45 ...:Dolar Kur'u:30,84 Endeks : 3035,59, USD değişimine göre: 218.164,30 TL+ Yİ-ÜFE değişimine göre: 181.512,30 TL =399.676,60 TL / 2 = 199.838,30 TL siparişi yapılan Termosifonların ... tarihli piyasa satış fiyatı toplam =199.838,30 TL olarak hesaplandığı,

Liste muhteviyatı Termosifonların ... tarihli piyasa satış fiyatı tespiti için;... tarihli döviz kuru ile güncel döviz kuru arasındaki değişim ve Tüik 2003=100 Yi-Üfe Endeksi değişim oranında yapılacak hesaplama ile elde edilen değerlerin ortalaması alınacağı, ...: Dolar Kur'u :13,64, Endeks : 1210,60, ... : Dolar Kur'u :30,84, Endeks: 3035,59, USD değişimine göre: 312.251,50 TL + Yİ-ÜFE değişimine göre 281.553,80 TL=593.385,30 TL / 2 = 296.902,60 TL, Siparişi yapılan Termosifonların ... tarihli piyasa satış fiyatı toplam =296.902,60 TL olarak hesaplandığı,

... tarihli sipariş formunda belirtilen nitelik ve nicelikteki (marka, model ve sayılar dikkate alınarak) yapılan araştırma sonucu ürünlerin piyasa değerleri; ... tarihindeki piyasa değeri toplam: 199.838,30 TL, ... tarihindeki piyasa değeri toplam: 296.902,60 TL, ... tarihi ile ... tarihi arasında oluşan fiyat farkı 97.064,30 TL olarak hesaplandığı anlaşılmıştır.

7-Mahkememizce Mali Müşavir bilirkişisinden aldırılan ... tarihli bilirkişi raporu;Davacının ...-... yıllarına ait ticari defterleri üzerinde yapılan incelemede davacı tarafın Yevmiye, Kebir ve Envanter Defterlerini sunduğu, ticari defterlerin açılış ve kapanış onaylarının yasal süresinde yapıldığı, usulüne uygun tutulduğu, dolayısı ile takdiri sayın mahkemenize ait olmak üzere sahibi lehine delil olma özelliği olduğu tespit edildiği, davaya konu ticari mal alış veri dosyaya sunulan herhangi bir fatura mevcut olmadığı,

dosya kapsamı değerlendirildiğinde ilgili ticari mal için ... tarihinde toplam 146.025,00 TL avans ödemesinin yapıldığı ve ilgili ticari mal teslim edilmediğinden bu avans ... tarihinde davalı firma tarafından iade edildiği dolayısı ile ticari mal teslimi olmadığından faturanın kesilmediği, davacı firmanın ticari defterlerinin incelenmesi sonucunda bu avans ödemeleri ile ilgili herhangi bir kayıt da yapılmadığı tespit edilmiş olduğu anlaşılmıştır.

8-Davacı vekilinin ... tarihli ıslah dilekçesi; 1000,00 TL alacağımızı 96.064,30 TL arttırarak Net 97.064,30-TL ye yükselttikleri ve bu alacağa ödemenin yapıldığı tarih olan ... tarihinden itibaren bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faiz oranının uygulanmasını talep ettikleri anlaşılmıştır.

GEREKÇE

Dava, satış sözleşmesinden kaynaklanan menfi zarar istemine ilişkindir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık noktası; davacının satış sözleşmesi ile teslimi kararlaştırılan malların sözleşmenin davalı yanca feshi nedeni ile davacının menfi zarar tazminat kalemini talep edip edemeyeceğinin ve miktarının tespiti ile tahsili buradan varılacak sonuca göre de faiz talep edemeyeceği edebilecek ise başlangıç tarihi ve türünün tespiti istemine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.

Öncelikle mahkememizce dava şartları yönünden ön inceleme yapılmıştır. Dava, satış sözleşmesinden kaynaklanan alacak davası olmakla mutlak ticari dava niteliğinde değildir. Nisbi ticari dava olup olmadığı noktasında davalı tüzel kişi tacir olmakla davacı için esnaf tacir araştırması yapılmıştır. Davacı vergi dairesinden gelen yazı cevabına göre bilanço usulüne tabi defter tuttuğundan tacir olduğu anlaşılmıştır. Her iki tarafında tacir olması ve uyuşmazlığın tarafların ticari işletmeleriyle ilgili bir husustan doğmasının gerekmesine dair şartların gerçekleştiği anlaşılmakla mahkememizin görevli olduğuna kanaat getirilmiş ve yargılamanın esasına geçilmiştir.

Davanın esasına geçmeden önce şu hususlara değinmek gerekmektedir. Olumsuz zarar (menfi zarar); sözleşmenin, karşı tarafça yerine getirileceğine olan güvenin boşa çıkması nedeniyle uğranılan eylemli zarardır. Başka bir anlatımla, sözleşme yapılmasaydı, uğranılmayacak olan zarardır. Dolayısıyla, karşı tarafın malvarlığına girsin veya girmesin, sözleşme nedeniyle alacaklının cebinden (malvarlığından) çıkan ve yasal olarak harcanan paradır. Doktrinde hakim olan görüşe ve Yargıtay uygulamasına göre, burada oluşan zarar menfi (olumsuz) zarardır.

Kısaca bu zarar, sözleşmenin kurulması ve işin görülmesi için yapılması gereken fiili giderler ile sözleşmenin geçerliliğine inanılarak başka bir sözleşme fırsatının kaçırılması dolayısıyla uğranılan zararlardır.

Kaçırılan fırsat nedeniyle menfi zarar da, fesihten itibaren makul sürede sözleşme konusu işlerin bedel dışında aynı şartlarda yapılacak sözleşme sonucu ödenecek bedel ile davalı ile sözleşme yapılmamış olsaydı en yakın hangi fiyatla yapılabileceği bedel arasındaki farktır.

Bu nedenle, menfi zararın hesaplanabilmesi için öncelikle dönülen sözleşmeye göre iş bedelinin ne olduğunun belirlenmesi ve menfi zarar hesabına esas olmak üzere davalı ile sözleşme yapılmamış olsaydı işin başkasına en yakın hangi fiyatla yapılabileceğinin de saptanması gerekmektedir.

Bu noktada iş sahibinin işi başkasına yaptırdığını beyan ettiği miktar doğrudan esas alınarak sonuca gidilmeyecek olup; belirtilen hususlarda, mahalli piyasa rayicine KDV'nin dahil olduğu da gözetilmek suretiyle bilirkişi raporu alınarak istenebilecek menfi zarar bulunup bulunmadığının değerlendirilip hesaplanmak suretiyle karar verilecektir. Nitekim Yargıtay 15.Hukuk Dairesi'nin 16/04/2018 tarih, 2018/1985 esas ve 2018/1561 karar sayılı ilamı da aynı doğrultudadır.

Bu hususlar dikkate alındığında, davacının sözleşme konusu ürünlerin teslim edilmemesi nedeni ile davacının aynı ürünleri sözleşmenin yerine getirilmemesi nedeni ile başka bir yerden almak zorunda kaldığı fiyat arasındaki bedel talebi de menfi zarara kapsamına girmekte olup, davacının; davalının edimlerini yerine getirmemesi ve parayı iade etmesi neticesinde sözleşmeden döndüğü kanaat edilmekle, menfi zarar olarak fiyat farkını talep hakkı da bulunmaktadır.

Dosya kapsamı ele alındığında taraflara HMK md.222 gereğince ticari defterleri ibraz için kesin süre verilmiş olup, davalının verilen kesin süreye rağmen ticari defterini ibraz etmemesi nedeniyle davacının usulüne uygun tutulan ticari defterlerine itibar edilmiştir.

Ticari defter incelemesinde ise ... tarihinde toplam 146.025,00 TL avans ödemesinin yapıldığı ve ilgili ticari mal teslim edilmediğinden bu avansın ... tarihinde davalı firma tarafından iade edildiği dolayısı ile ticari mal teslimi olmadığından faturanın kesilmediği anlaşılmıştır. Dosya davacının sipariş formu olarak sunmuş olduğu belgede belirlenen ... 65 LT Termosifon (Mh) 15 adet, ... 80 LT Termosifon (Mh) 25 adet, ... 100 LT Termosifon (Mh) 15 adet, ...

80 LT Termosifon (Mh) 15 adet, ...

80 LT Termosifon (Mh) 30 adet ürünlerinin nitelik ve niceliklerindeki ürünleri paranın davalıya gönderildiği tarih ... tarihi ve paranın geri iade edildiği ... tarihi itibari ile piyasa değerinin tespiti için bilirkişiye tevdi edilmiş bilirkişi belirtilen nitelik ve niceliklerdeki termosifonların ... tarihindeki piyasa değerinin 199.838,30 TL olduğunu, ... tarihindeki piyasa değerinin ise 296.902,60TL olarak belirlendiğini tespit etmiş olduğu anlaşılmıştır.

Davacının sunmuş olduğu sipariş formunda ise sözleşmenin totalde 146,025,00-TL üzerinden kararlaştırıldığı anlaşılmaktadır. Davalının paranın iadesini gerçekleştirmekle sözleşmenin gereğini yerine getirmeyeceği anlaşılmaktadır.

Dolayı ile de davacının belirtilen bu tarih itibari ile bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere ürünleri piyasa rayiç değerine göre 296.902,60TL'ye almak durumunda kalacaktır; dolayısı ile de bu tarih itibari ile aldığı fiyat ile davacının sözleşme gereği yerine getirilseydi almak durumunda kalacağı miktar olan 146.025,00TL arasındaki fark davacının menfi zararını oluşturmaktadır.

Davacının menfi zarar istemi yerinde görülmekle, ... tarihli ıslah dilekçesi dikkate alındığında davacının talebi doğrultusunda davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir. Faiz başlangıç tarihi açısından ise Diyarbakır ...

Noterliğinin ... yevmiye numaralı ihtarnamesinin ... tarihinde tebliği ile davalının temerrüde düşürüldüğü, ihtarnamede tebliğden itibaren 7 gün içerisinde taleplerinin karşılanmasının belirtildiği, tebliğden itibaren 7 günlük süre eklendiğinde bu tarihin ... tarihine isabet ettiği anlaşılmakla bu tarih itibari ile faize hükmedilmiştir. Faiz türü açısından ise. Yargıtay ... Hukuk Dairesi'nin ... tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ve ... tarih ve ... Esas-...

Karar sayılı kararlarında da belirtildiği üzere, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 19/2. ve 3.maddesine göre; taraflardan yalnız biri için ticari iş niteliğinde olan sözleşmeler, Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, diğeri için de ticari iş sayılır. Taraflar arasındaki işin her iki taraf açısından da ticari iş mahiyetinde olduğu ve davacı tarafından avans faiz talep edildiği dikkate alınarak faiz türü olarak da avans faize hükmedilmiştir.

Katip Hakim