Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/1218 K.2025/499

Davacı vekili, .....tarihinde saat .....sıralarında müvekkiline ait .....plaka sayılı araç ile davalı sigorta şirketi tarafından ZMMS sigorta poliçesi düzenlenen, dava dışı .....Gayrimenkul Gıda İnşaat Sanayi Ticaret Ltd.

Şti'nin maliki ve işleteni olduğu ve dava dışı .....sevk ve idaresindeki .....plaka sayılı araç arasında meydana gelen maddi hasarlı trafik kazası nedeniyle müvekkiline ait aracın hasar gördüğünü, kaza tespit tutanağı doğrultusunda düzenlenen kusur raporuna (tramer) göre kazanın meydana gelmesinde .....plakalı aracın kusurlu bulunduğunu,

kaza nedeniyle müvekkilinin aracında meydana gelen değer kaybının ödenmesi için davalı sigorta şirketine yapılan başvurudan ve arabuluculuk görüşmelerinden sonuç alınamadığını ileri sürerek fazlası saklı şimdilik 50,00 TL değer kaybının kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsilini istemiştir.

Davalı vekili, .....plakalı aracın müvekkili şirket nezdinde düzenlenen trafik sigorta poliçesi ile .....- .....tarihleri arasında sigortalı olduğunu, poliçe limitinin 120.000,00 TL olduğunu ve müvekkili şirket tarafından davacıya .....tarihinde 90.000,00 TL hasar ödemesi yapıldığını, dava öncesi müvekkili sigorta şirketine başvuru şartının yerine getirilmediğini, 2 yıllık zamanaşımının dolduğunu, kabul anlamına gelemek kaydıyla kusur durumunun tespiti gerektiğini, değer kaybının ZMMS genel şartlarına göre hesaplanması gerektiğini, davacının ancak temerrüt tarihinden itibaren faiz talep edebileceğini beyan ederek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Taraflarca dosyaya sunulan deliller incelenmiş, sigorta poliçesi, hasar dosyası, yapılan ödemelere dair belgeler ve davacıya ait aracın tramer kayıtları ve tramer kayıtlarına yansıyan önceki kazalarına ilişkin hasar dosyaları celp edilerek dosya arasına kazandırılmış, davaya konu kazada kusur durumunun tespiti yönünden trafik bilirkişisinden, kaza nedeniyle davacıya ait araçta değer kaybı meydana gelip gelmediğinin tespiti yönünden ise makine mühendisinden bilirkişi raporu alınmıştır.

Dava, trafik kazasından kaynaklı kazaya sebebiyet verdiği iddia edilen aracın ZMMS sigorta poliçesini düzenleyen davalı sigorta şirketine yöneltilmiş değer kaybı istemine ilişkindir.

.....tarihinde davacıya ait .....plaka sayılı araç ile .....plaka sayılı araç arasında davaya konu trafik kazasının meydana geldiği, .....plaka sayılı aracın davaya konu kazanın meydana geldiği tarihi de kapsar şekilde .....- .....tarihleri arasında geçerli olmak üzere davalı sigorta şirketi tarafından ZMMS sigorta poliçesinin düzenlendiği, poliçede araç başına maddi tazminat üst limitinin 100.000,00 TL olarak belirlendiği, kaza sonrası davalı sigorta şirketi nezdinde açılan hasar dosyası kapsamında düzenlenen ekspertiz raporuna göre, davacıya ait aracın hasar onarım bedelinin 120.000,00 TL olarak belirlendiği,

hasar onarım bedeline ilişkin olarak davalı sigorta şirketi tarafından davacıya .....tarihinde 90.000,00 TL ödeme yapıldığı, dava açılmadan önce arabuluculuk sürecinin görüşme sonucunda anlaşamama ile sonuçlandığı dosya içerisinde yer alan bilgi ve belgelerden anlaşılmaktadır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davanın zamanaşımı süresi içerisinde açılıp açılmadığı, davaya konu kazanın meydana gelmesinde davalı sigorta şirketi tarafından sigortalanan araç sürücüsünün kusurlu olup olmadığı, kusurlu ise oranı, davacıya ait araçta meydana gelen hasar nedeniyle değer kaybı oluşup oluşmadığı, buradan varılacak sonuca göre davacının değer kaybı talep edip edemeyeceği, edebilecekse miktarı ile faizin türü ve başlangıç tarihine ilişkindir.

Davaya konu maddi hasarlı trafik kazasının .....tarihinde gerçekleştiği ve davanın 2918 sayılı KTK.'nun 109.maddesinde düzenlenen 2 yıllık zamanaşımı süresi içerisinde açıldığı anlaşılmakla davalı vekilinin zamanaşımı def'i yerinde görülmeyerek işin esasının incelenmesine geçilmiştir.

Kaza tespit tutanağına göre; sürücü .....sevk idaresindeki .....plaka sayılı aracıyla Talaytepe Caddesi üzerinden gelip Şanlıurfa Bulvarı ışıklı kavşak istikametine seyir halinde iken kendisine kırmızı fasıla yandığı sırada kavşak içine giriş yapmak istediği esnada aracının ön kısımlarıyla Şanlıurfa Bulvarı üzerinden otogar kavşak istikametinden gelip 500 evler kavşak istikametine seyir halinde olan davacı sürücü .....sevk ve idaresindeki .....plaka sayılı aracı ile talaytepe kavşakta kendisine sarı fasıla yanıdığı sırada geçmeye çalışırken aracının sağ ön köşe kısımlarına çarpması sonucu davaya konu trafik kazasının meydana geldiği anlaşılmaktadır.

Kaza tespit tutanağında, kazanın oluşumunda .....plaka sayılı araç sürücüsü .....2918 sayılı KTK'nın 57/1-A maddesini, .....plaka sayılı araç sürücü .....ise aynı kanunun 52/1-A maddesini ihlal ettiği belirtilmiştir.

Mahkememizce davaya konu kazada kusur durumunun tespitine yönelik trafik bilirkişisinden alınan bilirkişi raporunda; .....plaka sayılı araç sürücüsü .....istikametine hitaplı “Kırmızı Fasılalı” ışık yandığı ve yol ver trafik işaret levhası bulunduğu, bu halde kavşak içerisine girmeden önce durması, yolu yeterince kontrol etmesinin akabinde seyrine devam etmesi gerekirken sürüş güvenliği için gerekli bu hususa riayet etmediği, duraksamadan yolu ve çevresini yeterince kontrol etmeden kavşak ortak alanına giriş yaptığı, fasılalı ışıklara göre davacıya ilk geçiş hakkını vermediği,

sayılan bu davranışlarının olayın gelişimine asli oranda katkı sağladığı ve kazanın meydana gelmesinde % 75 oranında kusurlu olduğu, .....plaka sayılı araç sürücüsü davacı .....ise, mahal şartlarına göre tehlikeyi algıladığında reaksiyona geçebilecek ölçüde uygun hızda kavşağa yaklaşmadığı ve bu halde duraksamadan yolu ve çevresini yeterince kontrol etmeden kavşak ortak alanına giriş yaptığı, bu nedenle çarpışmaya engel olabileceği manevra, fren vb. etkili tedbirlere zamanında başvuramadığı, bu davranışı nedeniyle çarpışmaya kısmen zemin hazırladığı,

kavşak ortak alanı içerisinde gerçekleşen çarpışma da olaya hakim şartlara göre sürüş güvenliği ile ilgili gerekli tedbirleri yeterince almadığından kazanın meydana gelmesinde tali ve %75 oranında kusurlu olduğu mütalaa edilmiştir.

Bilirkişi raporu mahkememizce denetime elverişli kabul edilmiş ve davalı sigortalı araç sürücüsü dava dışı .....ışıklı kavaşa yaklaştığında kendisine kırmızı fasılalı ışık yandığı halde duraklamadan kavşak orta alanına girerek asli kusuru ile çarpışmaya sebebiyet verdiği kazada %75 oranında, davacı sürücünün ise % 25 oranında kusurlu olduğu kabul edilmiştir.

Trafik kazası neticesinde oluşan değer kaybı "gerçek zarar" olduğundan, zarar TBK hükümlerince ve Yargıtay tarafından belirlenen ilkeler çerçevesinde belirlenmelidir.

Anayasa Mahkemesi’nin .....tarihli ve .....E.....K. sayılı Kararı ile, 2918 Sayılı Yasanın 90. Maddesinin birinci cümlesinde yer alan “…ve bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda…” ibaresinin ve ikinci cümlesinde yer alan “…ve genel şartlarda…” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verilmiş olması,

Anayasa Mahkemesi kararlarının, devam eden uyuşmazlıklar açısından uygulanacak olması karşısında, hesaplamanın ZMMS Genel Şartları ekindeki hesaplama yöntemine göre yapılamayacağından, bu nedenle öncelikle değer azalması veya değer kaybının belirlenmesinde dikkate alınması gereken ölçütler her olayın somut özelliğine göre değişebilecek ise de aracın markası, özellikleri ve model yılı, kullanım amacı, kullanım süresi, yıpranma payı, aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği (orijinal olup olmadığı) hususları değer kaybında göz önüne alınmalı,

aracın hasarsız hali ile onarıldıktan sonraki değer arasındaki fark bilirkişi tarafından değerlendirilerek, değer kaybı olup olmadığı belirlenmelidir. (Ankara BAM 26. H.D.-26/05/2022 tarih,2020/120 E.-2022/1380 K.)

Anılan ilkeler doğrultusunda değerlendirme yapılarak değer kaybının tespitine yönelik makine mühendisi tarafından düzenlenen bilirkişi raporunda, davaya konu kaza nedeniyle davacının aracında 193.753,69 TL değer kaybı oluştuğu mütalaa edilmiştir. Düzenlenen rapor, denetime ve hüküm kurmaya elverişli olması nedeniyle mahkememizce benimsenmiştir.

Her ne kadar dosyaya sunulan poliçede araç başına maddi tazminat üst limiti 100.000,00 TL olarak gösterilmiş ise de, kaza 2023 yılında gerçekleşmiş olup, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasında Tarife Uygulama Esasları Hakkında Yönetmeliğin 24/1.maddesinde, bu yönetmelik ile belirlenen teminat tutarlarının yürürlükteki bütün sigorta sözleşmelerine herhangi bir ek prim alınmaksızın uygulanacağı belirtilmiştir. İnternet üzerinden yapılan sorgulamada, araç başı maddi tazminat klozu yönünden .....tarihinden itibaren uygulanacak asgari sigorta teminatının 120.000,00 TL olarak uygulanması gerektiği anlaşılmıştır. Bu halde, elde ki davada poliçe limiti 120.000,00 TL kabul edilerek değerlendirme yapılacaktır.

Somut olayda, davalı sigorta şirketinin, davalı sigortalı araç sürücünün % 75 kusuru oranında ve 120.000,00 TL poliçe limiti dahilinde sorumluluğu bulunmaktadır. Kaza nedeniyle davacıya ait araçta meydana gelen değer kaybı 193.573,59 TL olup, bu bedelden davalı sigortalı araç sürücüsünün kusuruna isabet eden miktar ise 145.180,19 TL'dir.

Davaya konu kaza sonrası düzenlenen eksper raporuna göre davacıya ait aracın hasar onarım bedeli 120.000,00 TL olarak tespit edilmiş ve davalı sigorta şirketi tarafından kusur oranına isabet eden 90.000,00 TL dava açılmadan önce .....tarihinde davacıya ödenmiştir.

Davalı sigorta şirketi tarafından yapılan ödeme poliçe limitinden mahsup edildiğinde bakiye kalan poliçe limiti 30.000,00 TL olup, davalı sigorta şirketinin değer kaybı yönünden bakiye poliçe limiti dahilinde 30.000,00 TL ile sorumluluğu bulunmaktadır.

Davalı sigorta şirketi vekili sunmuş olduğu .....tarihli dilekçede. Değer kaybı olarak 30.000 TL değer kaybı, 1.797,53 TL ana para faizi, 4.782,35 TL yargılama gideri olmak üzere 36.579,88 TL ödeme yapıldığını, ayrıca, 17.900,00 TL vekalet ücretinden 2.983,33 TL stopaj ve 1.491,66 TL KDV tevkifatı düşülerek 13.425,01 TL ödeme yapıldığını beyan etmiş, beyan dilekçesinin ekinde yapılan ödemelere dair dekontları sunmuştur.

Sunulu .....işlem tarihli dekontlar incelendiğinde, davalı sigorta şirketi tarafından davacı vekili .....13.425,00 TL ve 36.579,88 TL ödeme yapıldığı anlaşılmaktadır. Mahkememizce, davacı vekiline davalı sigorta şirketi vekili tarafından sunulan .....tarihli beyan dilekçesine karşı beyanda bulunmak üzere süre verildiği halde davacı tarafça dosyaya herhangi bir beyanda bulunulmamıştır.

Sunulu ödeme dekontlarından, davalı sigorta şirketi tarafından yapılan ödemenin davacı vekili adına yapıldığı sabittir. Bu halde dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmiş, trafik bilirkişisi ile makine mühendisinden alınan bilirkişi raporu da göz önünde bulundurularak davanın açılmasına davalı sigorta şirketinin sebebiyet verdiği kabul edilerek harç ve yargılama giderleri ile vekalet ücreti yönünden değerlendirme yapılmıştır.

Davacı tarafça dava açılırken fazlası saklı 50,00 TL'nın tahsili istemiyle dava açıldığı, dava dilekçesinde davanın belirsiz alacak davası olarak açıldığına ilişkin bir ibareye yer verilmediği gibi bu anlama gelecek başka bir ifadeye de yer verilmediği, bu haliyle açılan davanın kısmi dava olduğu ve kısmi davada talep olmadıkça talep sonucunun arttırılması için süre verilemeyeceği, davacı tarafça sunulan herhangi bir ıslah dilekçesi de bulunmadığı anlaşılmakla, harç ve vekalet ücreti yönünden 50,00 TL üzerinden değerlendirme yapılmasına karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM-Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:

1-Dava konusuz kaldığından KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,

2-Alınması gereken 615,40 TL harçtan peşin alınan harcın 269,85 TL'den mahsubu ile bakiye 345,55 TL' nin davalıdan atahsili ile Hazineye irat kaydına,

3-Davacı tarafından 313,75 TL tebligat ve posta gideri ile 4.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplamda 4.313,75 TL yargılama gideri sarf edilmiş ise de, davalı sigorta şirketi tarafından davacı tarafa .....tarihinde yargılama gideri olarak 4.782,35 TL ödeme yapıldığı anlaşılmakla, bu yönde karar verilmesine yer olmadığına,

4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince hesaplanan 50,0 TL vekalet ücretine hak kazanmış ise de, davalı sigorta şirketi tarafından davacı tarafa .....tarihinde stopaj ve KDV tevkifatı yapıldıktan sonra 13.425,01 vekalet ücreti ödendiği anlaşılmakla, bu yönde karar verilmesine yer olmadığına,

5-Arabuluculuk aşaması görüşme sonucunda anlaşamama ile sonuçlandığından, 6325 Sayılı HUAK'nun 18/A-13 maddesi ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.120,00 TL arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsili ile Hazineye irad kaydına,

6-Davacı tarafından yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde ve istek halinde davacıya iadesine,

Dair, tarafların yokluğunda kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.

Katip Hakim