Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/1464 K.2025/251

Talep eden vekili dilekçesinde özetle: Müvekkili şirket yetkililerinden ....., .....tarihinde şirkette kendine ait odada ısınmak için elektrik sobasını açtığını, öğle ezanını müteakip .....sıralarında abdest almak için kendisine ait odadan çıktığını, odaya geri geldiğinde odadan duman kokularının yükseldiğini fark ettiğini, bunun üzerine hemen çalışanlarına ve ortağına haber verdiğini ve yangına kovalarla müdahale edilerek yangının daha fazla büyümesine mahal vermeden kısa sürede söndürüldüğünü,

müvekkili şirket ortağı .....mezkur olay ile ilgili olarak Yenişehir İlçe Jandarma Komutanlığına müracaatta bulunduğunu ve olay ile ilgili kolluk tarafından adli tahkikat yapıldığını, kolluk tarafından başlatılan adli tahkikat neticesinde olay yerine gidilerek kamera kayıtları ve fotoğraflar ile delillerin toplandığını, çıkan yangında müvekkili şirkete ait fatura, irsaliye, sözleşme ve genel kurul ve toplantı müzakere defterinin yandığının tespit edildiğini beyan ederek, müvekkili şirkete ait genel kurul ve toplantı müzakere defterinin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Talep ile TTK'nın 82/7. maddesine dayanılarak genel kurul ve toplantı müzakere defteri için zayi belgesi verilmesi talep edilmektedir. TTK'nın 82/7. maddesine göre "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir."

Mahkememizin .....tarihli celsesinde tanık .....beyanı alınmış, tanık.

"Talepte bulunan şirket babam .....ortağı olduğu şirkettir, bu şirkette amcam ile birlikte %50'şer ortaklıkları vardır, talebe konu yangın hadisesi muhasebe odasında bulunan ısıtıcının devrilmesi sonucu çıkmıştır, muhasebe odasında sabit bir muhasebecimiz yoktur, bazen ben çıkıyorum, o dönemde babamın odasında tadilat olması nedeniyle babam muhasebe odasında duruyordu, itfaiyeye haber vermedik, yangın çok büyük değildi, ancak biraz yukarıya doğru alevler çıkıyordu, daha fazla büyümeden söndürüldü, genel kurul ve toplantı müzakere defteri yanmıştır, başka zarar gören defter yoktur, diğer defterler dolabın içerisinde dosyada bulunmaktadır,

defterlerin fotoğrafını karakol çekti, daha sonra biz yarıdan daha fazla yanmış olan defterleri çöpe attık, karakoldan geldiler, fotoğraf çektiler." şeklinde beyanda bulunmuştur.

TTK'nın 82/7. maddesine göre; ancak yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebi ile zıya gerçekleşirse belge verilmesi istenebilir. Davada yangın sebebine dayanılmıştır.

Ancak, sunulan deliller, alınan tanık ifadesi ve tüm dosya kapsamı hep birlikte değerlendirildiğinde; talep eden tarafın iddia ettiği yangın hadisesinin yaşandığına dair sadece fotoğraf sunulduğu, fotoğrafta sehpa üzerinde yanmış bazı kağıt parçalarının göründüğü, sehpanın hemen yanında bulunan torbada yangın emaresine rastlanmadığı, ticari defterlerin yandığı ve yangının kısa sürede söndürüldüğü iddia edilmesine rağmen yarı yanmış vaziyette ticari defterlerin bilirkişi incelemesi için saklanmadığı, tanık tarafından çöpe atıldığının beyan edildiği,

yandığı iddia edilen ticari defterlerin diğer ticari defterlerle birlikte dolapta saklanmamasının ve köşede sehpa üstünde durmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu, yine itfaiyeye haber verilmediği anlaşılmıştır.

Kaldı ki davacı basiretli bir tacir olarak ticari defter ve belgelerini muhafaza etmek ve korunması için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür. Talep dilekçesi incelendiğinde, talep konusu genel kurul ve toplantı müzakere defterinin saklanmasında gerekli dikkat ve özeni göstermediği ve basiretli tacir gibi davranmadığı anlaşılmıştır. TTK'nın 82/7. maddesindeki koşulların oluşmadığı kanaatine varılmakla; talebin reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

MUHALEFET ŞERHİ

TTK'nın 82.maddesinin 7.fıkrası belgelerin saklanması ve saklama süresi başlıklı maddesinde " Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler, yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebi ile ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren 30 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerinin toplanmasını da emredebilir." hükmünü içermektedir.

Dosya içerinde yer alan Ceza soruşturma dosyasında yer alan beyanlar incelendiğinde yangının .tarihinde gerçekleştiği gözetildiğinde davanın yasada öngörülen 30 günlük hak düşürücü süre içerisinde ve kesin yetkili mahkemede açıldığı anlaşılmıştır.

Bilindiği üzere 6102 sayılı TTK 82/7 maddesinde, tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin maddede öngörülen hallerde ziyaı halinde zayi belgesi verileceği düzenlenmiş, aynı maddenin 82/1-d maddesinde de, 64. maddenin birinci fıkrasına göre yapılan kayıtların dayandığı belgelerin, tacirin saklamakla yükümlü olduğu belgelerden olduğu öngörülmüş, yasa'nın 64/1 maddesinde de defter tutma yükümlülüğüne ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir.

TTK'nun 82/7. maddesi uyarınca açılan iş bu talepte talep eden yan, saklamakla yükümlü olduğu ticari belgelerin saklanmasında gerekli özen ve duyarlılığı gösterdiği halde belgelerin zayi olduğunu usulüne uygun delillerle ispatlamakla yükümlüdür.

Zayi olduğu iddia edilen defterlerin talep eden tarafından şirket merkezinde muhafaza edilmesi, yangının fark edilmesi sonrası derhal söndürülmesi karşısında talep edenin, belgelerin ve defterlerin saklanmasında gerekli özen ve duyarlılığı göstermediğinden söz edilmesi mümkün değildir.

Öte yandan talep konusu ticari defterler, pay defteri TTK'nun 82/7 maddesinde ifade edilen tacirin saklamakla yükümlü olduğu belgeler niteliğinde olup, zayi olduğu iddia edilen bu belgelerin olay tarihinde muhafaza edildiği davacı işyerinin yanması sonucu söz konusu belgelerin zarar gördüğü ve kullanılmaz hale geldiği dosyaya ibraz edilen fotoğraflar, jandarma tarafından tutulan tahkikat evrakları, jandarma tarafından çekilen fotoğraflar, jandarma tarafından tutulan görüntü izleme kaydı ve mahkememizce dinlenen tanık beyanı dikkate alındığında dosya kapsamıyla sabittir. Elektrikli soba ile ısınan işyerinden kısa süreli çıkılması sonrası yanan defterlerin saklanılması tacirden beklenilmeyecek olur bu husus özen yükümlülüğüne aykırılık olarak değerlendirilemeyecektir.

Bu durumda jandarma soruşturma dosyası, olay yeri fotoğrafları, jandarma tarafından tutulan görüntü izleme tutanağı, talep eden şirket yetkilisinin beyanı ve tanığın beyanı karşısında talep eden tacirin saklamakla yükümlü bulunduğu şirkete ait genel kurul ve toplantı müzakere defterinin işyerinde çıkan yangın sonucu kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğradığı, talep eden tacirin ticari defter ve belgelerin saklanmasındaki özen yükümlülüğüne aykırı davranmadığı gözetilerek açılan talebin kabulüne karar verilmesi gerektiği kanaati ile sayın heyetin talebin reddine dair çoğunluğun görüşüne katılmamaktayım(Aynı yönde karar için bakınız: Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21.Hukuk Dairesi 2021/202 Esas, 2021/567 K. Sayılı kararı).

Üye