Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/108 K.2025/274

Talep eden vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkil şirketin E- Defter mükellefi olduğunu ve E-Defter kayıt bilgilerini eksiksiz olarak sistemden Gelir İdaresi Başkanlığı sistemine kaydettiğini, Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından da tüm bu defter ve Berat klasörlerinin onaylanarak dosya haline getirildiğini, SGK'nın yapacağı incelemeler nedeniyle müvekkili şirketten tüm defterleri istediğini, müvekkili şirketin tüm defterleri süresi içerisinde ibraz etmişse de SGK'nın .....tarihinde müvekkili şirket yetkilileri ile telefon üzerinden görüşerek,

teslim edilen defterler arasından 2019 yılının 5. Ayına ait defter içeriğinin boş olduğunu söylediğini, dosya içeriğinin boş olarak görünmesinin Gelir İdaresi Başkanlığı'nın sisteminin vermiş olduğu hatadan kaynaklandığını, Gelir İdaresi Başkanlığınca zayi olan defterin, zayi belgesi karşılığında sisteme yeniden yükleneceğinin bildirildiğini beyan ederek, müvekkil şirketin 2019 yılı 5. aya ait defterin zayi olduğunun tespiti ve zayi olduğuna dair zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

Talep ile TTK'nın 82/7. maddesine dayanılarak talep eden şirkete ait 2019 yılı 5. aya ait e-defter ve berat kayıtları için zayi belgesi verilmesi talep edilmektedir.

TTK'nın 82/7. maddesine göre "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir."

19/10/2019 tarihli ve 30923 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 1 Sıra No.lu Elektronik Defter Genel Tebliği’nde, VUK'da düzenlenen mücbir sebep hallerine atıf yapılarak kanundaki koşullar genişletilmiş olsa da, Kanunla düzenlenen bir husus genelge ile kaldırılamaz, değiştirilemez, daraltılamaz veya genişletilemez. Kanun koyucu abesle iştigal etmez.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 13. maddesinde, sahibinin iradesi dışındaki sebepler dolayısıyla defter ve vesikaların elinden çıkmış bulunması mücbir sebep olarak kabul edilmiştir.

Ancak Vergi Usul Kanunundaki bu düzenleme vergisel yükümlülüklerle ilgili olup, TTK'nın 82/7. maddesinde ticari defterlerin sahibinin elinden rızası dışında çıkmış olması hali, zayi belgesi verilmesini gerektiren bir olay olarak sayılmamış olduğu gibi tadadi olarak sayılan bu sebeplerle de benzerlik göstermediğinden sırf ticari defterlerin sahibinin elinden rızası dışında çıkmış olmasının ticari defterlerin TTK'nın 87/2 maddesinin aradığı şartlarda zayi olduğunun kabulü mümkün değildir.

Elektronik Defter Genel Tebliği'nin 7.1 maddesinde sadece Vergi Usul Kanununda belirtilen “mücbir sebep” ve ikincil örneklerin temin edilememesi halinin aranmış olması TTK'nın 82/7. maddesindeki hususların aranmayacağı anlamına gelmez. Zira Elektronik Defter Genel Tebliği'nin 7.1 maddesindeki düzenleme TTK'nın 82/7. maddesindeki düzenlemenin kapsamını değiştirecek nitelikte değildir.

Dolayısıyla tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgelerin kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğradığı iddiasına dayalı zayi belgesi verilmesi isteminde TTK'nın 82/7. madde koşulları aranmalıdır.

Bilgi işlem sistemlerinde muhafaza edilen elektronik defter ve beratların silinmesi, zarar görmesi, virüs bulaşması, siber saldırı vb. nedenlerle ulaşılamaz hale gelmelerini önlemek için mükelleflerin, e-defter ve beratlarının muhafaza ve ibrazı konusunda ve ayrıca kullandıkları bilgi işlem sisteminin sağlıklı biçimde çalışabilmesi ile ilgili yeterli teknik ve güvenlik önlemlerini almaları (örn. güvenlik açıklarına karşı güncelleme desteği olan işletim sistemi kullanılması, gelişmiş bir antivirüs programının yüklü olması vb.), bu kapsamda bilgi işlem sistemlerinde yaşanabilecek sorunlar nedeniyle elektronik defter ve beratlarını farklı ortamlarda yedeklemeleri basiretli bir iş adamından beklenen bir davranış olup, Elektronik Defter Genel Tebliği'ne de uygundur.

TTK'nın 82/7. maddesine göre; ancak yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebi ile zıya gerçekleşirse belge verilmesi istenebilir. Talep eden, basiretli bir tacir olarak ticari defter ve belgelerini muhafaza etmek ve korunması için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür. Talep dilekçesi incelendiğinde, talep konusu şirket defterlerinin saklanmasında gerekli dikkat ve özeni göstermediği ve basiretli tacir gibi davranmadığı anlaşılmıştır.

TTK'nın 82/7. maddesindeki koşulların oluşmadığı kanaatine varılmakla; talebin reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

Başkan Üye Üye Katip