Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/425 K.2025/1127

Dava

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkili şirket ile davalı iş ortaklığı ve iş ortaklığını oluşturan davalı şirketler arasında, Hatay İli Samandağ İlçesi Hıdırbey Mahallesi .....adet konut inşaatı ile alt yapı ve çevre düzenlemesi işinin yapılması hususunda sözleşme imzalandığını, müvekkili şirketin sözleşme gereği üzerine düşen edimleri ifa ettiği halde davalı iş ortaklığının müvekkil şirkete ödemesi gereken fatura bedellerini ödemediğini,

müvekkili şirketin sözleşme gereğince yaptığı imalatlar karşılığında davalı iş ortaklığı ile vardığı mutabakat neticesinde kestiği 4 nolu hak edişe ilişkin .....Tarih ve 16.800.000,00.-TL meblağlı fatura ile .....nolu hak edişe ilişkin .....Tarih ve 18.480.000,00.-TL meblağlı faturaları düzenlediğini, davalıların işbu faturaları ticari defterlerine işlediklerini ve fatura içeriklerine itiraz etmediklerini, Diyarbakır İcra Dairesinin .....Esas sayılı dosyası ile davalı iş ortaklığı ve iş ortaklığını oluşturan şirketler aleyhine 4 ve 5 nolu hak edişlere ilişkin fatura bedelleri ödenmediğinden icra takibi yapıldığını;

davalıların, haksız, dayanaksız ve kötü niyetli bir şekilde takibe itiraz ederek takibin durdurulmasını sağladıklarını; davalı iş ortaklığının, davaya konu icra takibi yapıldıktan dakikalar sonra aynı gün içerisinde mesai saati sonunda 10.000.000,00.-TL ödeme yaptıklarını, kötü niyeli olan davalı şirketlerin bu ödemeye ilişkin gasp iddiasında bulunarak şikayette bulunduklarını yaptıkları ödemeyi geri almaya çalıştıklarını, davalı iş ortaklığı ve davalı şirketlerin, müvekkili şirketin alacaklarını ödemediğinden müvekkili şirketin ciddi bir ekonomik sıkıntı içerisine girdiğini ve iflasın eşiğine geldiğini beyanla,

Diyarbakır İcra Müdürlüğünün .....Esas sayılı dosyasında davalıların yapmış olduğu itirazlarının iptaline, takip toplamının %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmelerine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle: Müvekkillerinin Hatay İli Samandağ İlçesi Hıdırbey Mahallesi .....Adet Konut İnşaatı İle Altyapı ve Çevre Düzenleme İşinin yüklenicisi konumunda olup, tüm duvar işlerini davacı tarafa verdiğini, bu konuda taraflar arasında .....tarihinde sözleşme imzalandığını, bu sözleşmenin C Bendinde sözleşme konusu işlerin eksiksiz, özürsüz, teknik şartnameye uygun olarak yapılacağı konusunda tarafların anlaştıklarını, D bendinde de davacı taşeronun yükümlülüklerinin belirlendiğini ve burada da işlerin kusursuz yapılacağının detaylandırıldığını, şantiye alanında yapılan gözlemlerde,

işin teknik şartnameye uygun olarak yapılmadığının tespit edildiğini ve bu işlerin düzgün yapılması hususunda davacı yandan istemde bulunulduğunda davacı yanın sürekli ek ödemeler istediğini, davacı tarafça usule uygun olmayan faturalar kesildiğini, müvekkillerinin de işlerin yoğunluğundan bu faturaları öncelikle detaylı incelemediğini, akabinde muhasebe kayıtları ile örtüşmedikleri müşahade edilince de Diyarbakır .....Noterliğinin .....Tarih ve .....yevmiye numaralı ihtarnamesi ile faturanın geçersiz olduğu ve iptal edildiğine dair ihtarname gönderildiğini,

belli kouları aralarında çözme arzusu ile tarafların çeşitli görüşmeler yaptıklarını, buna rağmen davacı şirket yetkilileri ve harici ortakları tarafından müvekkiline ait bir çekin yağmalandığını, müvekkillerinin .....Bankası A.Ş .....Şubesine ait, .....seri numaralı 10.000.000,00.-TL'lik çekin alacaklısı konumunda olduğunu, müvekkili yetkililerinin .....tarih ve saat ....sularında .....şubede işlem yaparken anılan çekin fiziki güç ve tehdit kullanılarak yağmalandığını, şüphelilerden bir kısmının tanınması sebebiyle aile büyüklerinden çekin geri getirileceği belirtilmiş olmasına rağmen yağmalanan çekin geri getirilmediğini,

bu hususta suç duyurusunda bulunulduğunu, davacı tarafın, tüm iyi niyetli yaklaşımlara rağmen kestikleri ususlsüz faturalar ve yasadışı yol ve yöntemler ile müvekkillerinden yüksek meblağlarda maddi menfaat elde ettiklerini ve etmeye çalıştıklarını, müvekkilleri aleyhine 35.280.000,00.-TL lik icra takibi başlatıldığını, müvekkillerinin böyle bir borcunun olmadığını, ayrıca yağmalanan 10.000.000,00.-TL bedelli çekin de davacı tarafından tahsil edildiğini beyanla; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkememizce yapılan açık yargılama sırasında taraflarca gösterilen ve toplanan delillerden, davacı vekilinin dava dilekçesi ve sözlü beyanlarına, davalı vekilinin cevap dilekçesi ve sözlü beyanlarına, bilirkişi raporu, müzekkere yanıtları, Diyarbakır İcra Müdürlüğü'nün .....Esas sayılı icra dosyası ve tüm dosya kapsamına göre; Dava, faturalardan kaynaklı alacak için başlatılan takibe yapılan itirazın iptali davasıdır.

Mahkememizce taraf delilleri toplanmıştır.

Diyarbakır İcra Müdürlüğü'nün .....Esas sayılı icra dosyasında yapılan incelemede; davacı alacaklı tarafından davalılar aleyhine 35.280.000,00.-TL toplam alacak üzerinden ilamsız icra takibi yapıldığı, takip dayanağının .....tarihli 16.800.000,00.-TL bedelli ve .....tarihli 18.480.000,00.-TL bedelli faturalar olduğu, ödeme emrinin borçlulara tebliği üzerine davalı borçlu vekilinin süresinde borca ve ferilerine itiraz ettiği, itiraz üzerine Diyarbakır İcra Müdürlüğünce takibin durdurulmasına karar verildiği anlaşılmıştır.

Mahkememizin .....tarihli celse 3 nolu ara kararı gereğince; tarafların 2024-2025 yıllarına ait ticari defterler üzerinde inceleme yapılarak takip konusu alacağın kayıtlı olup olmadığının ve ödenip ödenmediğinin ve ödenmeyen borç miktarının tespitinin istenmesine karar verilmiştir.

Bilirkişi tarafından sunulan .....tarihli raporda özet olarak; "Davacı tarafça takibe

dayanak dava konusu yapılan davacı şirket tarafından davalı taraflardan iş ortaklığına düzenlenen

.....tarihli .....nolu ve .....tarihli .....nolu iki

adet faturanın hem davacı şirketin hem de davalı taraflardan iş ortaklının yasal ticari defter

kayıtlarında yer aldıkları,

davacı tarafça takibe dayanak dava konusu yapılan davacı şirket tarafından davalı

taraflardan iş ortaklığına düzenlenen .....tarihli .....nolu KDV tevkifatı dâhil 18.480.000,00-TL tutarlı faturaya istinaden, davalı taraflardan iş ortaklığı tarafından

davacı şirkete aynı tutarda ve içerikte/muhteviyatta .....tarihli .....nolu

alış işleminden kaynaklı iade faturası düzenlendiği ve davalı taraflardan iş ortaklığının yasal ticari defter

kayıtlarında yer alan iş bu bahse konu iade faturasından kaynaklı olarak davalı iş ortaklığının

davacı şirketi 18.480.000,00-TL tutarında borçlandırdığı, buna mukabil; iş bu bahse konu iş

ortaklığınca düzenlenmiş iade faturasının davacı şirketin yasal ticari defter kayıtlarında yer

almadığı, taraflara ait yasal ticari defter kayıtları esas alındıklarında;

Davacı şirketin ticari defter kayıtlarında, dönem sonu (.....), takip tarihi (.....) ve

dava tarihi (.....) itibari ile taraflar arasında borç-alacak tutar bakiyesinin sıfırlandığı

veya davacı şirket ile davalı taraflardan iş ortaklığı arasında borç-alacak bakiyesinin kalmadığı,

ancak buna mukabil davalı taraflardan iş ortaklığının ticari defter kayıtlarında ise dönem sonu

(.....), takip tarihi (.....) ve dava tarihi (.....) itibari ile davacı ........Ltd. Şti.’nin davalı taraflardan ......Ltd. Şti. & .......A.Ş. İş

Ortaklığı’na 18.661.666,67.-TL borçlu olarak görüldüğü, dolayısı ile her iki tarafın yasal ticari

defter kayıtlarındaki bakiye tutarında farklılık olduğu" şeklinde rapor tanzim edilmiştir.

24.12.2003 tarihli ve 25326 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Yargıtay İçtihatları Birleştirme Genel Kurulunun 27.06.2003 tarihli ve 2001/l E., 2003/l K. sayılı kararında fatura; “Ticari satışlarda satıcı tarafından alıcıya verilen ve satılan malın miktarını, vasıflarını, ölçüsünü, fiyatını ve sair hususları veya ifa edilmiş hizmetleri gösteren hesap pusulası olup, ticari belge niteliğindedir” şeklinde tanımlanmıştır.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 21. maddesine göre; fatura düzenlenmesi için öncelikle taraflar arasında akdî bir ilişkinin bulunması gerekir. Madde hükmüne göre faturanın bir alacağın mevcudiyetine delil teşkil etmesi, karşı tarafa tebliğinden itibaren sekiz gün içinde hiçbir itiraza uğramamış olması koşuluna bağlıdır. Bunun için de öncelikle taraflar arasındaki sözleşmesel ilişkinin varlığının kanıtlanmış olması gerekir. Davalının sözleşmesel ilişkiyi inkâr etmesi durumunda davacının öncelikle aralarındaki akdî ilişkiyi yani alım-satım ilişkisini ispat etmesi gerekmektedir.

Bu nedenle, bir satım ilişkisinde davacı taraf sattığı malın miktarını ve alıcıya teslimini, davalı taraf ise yaptığı ödemeleri usulüne uygun bir şekilde ispat etmek zorundadır.

Tek başına fatura düzenlenmesi akdî ilişkinin varlığını ispat etmeye yeterli değilse de, satıcı tarafından gönderilen faturanın alıcı tarafından ticarî defterlerine kaydedilmesi durumunda, alıcı ile satıcı arasındaki akdî ilişkinin var olduğu kabul edilebilir. Ancak, eğer fatura, alıcının ticarî defterlerinde kayıtlı değilse, satıcı alacak iddiasını diğer delillerle ispat etmelidir.

Davanın açıldığı tarihte ve yargılama sırasında yürürlükte bulunan HMK’nın “Ticari defterlerin ibrazı ve delil olması” başlıklı 222. maddesi;

“(1) Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir.

(2) Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır.

(3) İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya ilgili hususta hiç bir kayıt içermemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir. Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamaz.

(4) Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olur.

(5) Taraflardan biri tacir olmasa dahi, tacir olan diğer tarafın ticari defterlerindeki kayıtları kabul edeceğini belirtir; ancak, karşı taraf defterlerini ibrazdan kaçınırsa, ibrazı talep eden taraf iddiasını ispat etmiş sayılır.” şeklindedir.

7251 sayılı Kanununun 23. maddesi ile yapılan değişiklik ile 6100 sayılı Kanun’un 222. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan “ilgili hususta hiç bir kayıt içermemesi” ibaresi “diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi” şeklinde değiştirilmiş ve fıkraya birinci cümleden sonra gelmek üzere aşağıdaki cümle eklenmiştir; “Diğer tarafın ikinci fıkrada yazılan şartlara uygun olarak tutulan ticari defterlerinin, ilgili hususta hiçbir kayıt içermemesi hâlinde ticari defterler, sahibi lehine delil olarak kullanılamaz”.

Faturaya itiraz, faturanın teslim alındığı tarihten itibaren sekiz gün içinde yapılmalıdır. İtirazın sekiz gün içinde karşı tarafa varması şart değildir. Sekiz günlük süre, hak düşürücü süre veya zamanaşımı süresi değildir. Sadece ispat yükünün yer değiştirmesi açısından önem taşır.

Sekiz günlük süre içinde itiraz edildiği taktirde, fatura içeriğinin sözleşmeye uygun olduğunu ispat külfeti faturayı veren tarafa ait iken, sekiz günlük sürenin geçmesinden sonra itiraz edilmesi halinde, fatura içeriğinin sözleşmeye uygun olmadığını ispat külfeti faturayı alan tarafa ait olur. Faturayı alan her türlü delille bu külfeti yerine getirebilir. (Prof. Dr. Sami Karahan, Ticari İşletme Hukuku, 23. Baskı, Eylül 2012, Konya.

Sh 111 vd.) TTK'nın 23/2. maddesi uyarınca tebliğe rağmen faturayı süresinde itiraz ve iade etmeyerek, ticari defterlerine borç kaydeden tacir, fatura münderecatını aynen kabul etmiş ve faturayı gönderen taraf, faturaya dayalı bu alacağının varlığını TTK'nın 84. ve 85. madde hükümleri (HMK 222) uyarınca ispatlamış olur."(Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin 2014/10398 esas 2015/140 karar sayılı emsal ilamı)

İspat yükü üzerine düşen taraf ancak ispata “elverişli” deliller ile iddiasının haklılığını kanıtlayabilir. Kanun koyucu HMK’nın 200. maddesinde belli miktarın üzerindeki uyuşmazlıklar yönünden bir hakkın doğumu, düşürülmesi, devri, değiştirilmesi, yenilenmesi, ertelenmesi, ikrarı ve itfası amacıyla yapılan hukukî işlemlerin senetle ispatını zorunlu kılmış ve bu miktar dâhilinde kalan bir alacağın takdiri delillerle ispatına imkân vermemiştir. Nitekim aynı hususlara Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 28.09.2021 tarihli ve 2017/(19)11-936 E., 2021/1090 K. sayılı kararında da değinilmiştir.

İspat yükü ilk önce kural olarak davacıya düşer; yani davacı davasını dayandırdığı olguları ispat etmelidir. Hâkimin kendisine ispat yükü düştüğünü bildirdiği taraf, uyuşmazlık konusu olguyu ispat edemezse davayı kaybeder.

Davalı .....Canlı Hayvan Petrol Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi &.....ve Ticaret Anonim Şirketi İş Ortaklığı aleyhine açılan dava yönünden;

Davalı .....Otomotiv Canlı Hayvan Petrol Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi &.....Ticaret Anonim Şirketi İş Ortaklığı" iki şirketten oluşmuş olup, tüzel kişiliği yoktur. İş ortaklığı aleyhine talepte bulunabilmek için ortaklığı oluşturan tüm şirketlerin taraf gösterilerek başvuruda bulunulması gerekir. Bu halde dahi, hüküm adi ortaklık hakkında verilmeyecek, adi ortaklığı oluşturan şirketler için verilebilecektir. Hüküm uygulaması ise infaza dair bir işlem olup, adi ortaklığın mal ve hakları bulunması halinde, bu mal ve haklar adi ortaklığı oluşturan şirketlerin davada taraf olması koşulu ile sağlanabilecektir.

Davalı .....Canlı Hayvan Petrol Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi &.....Ticaret Anonim Şirketi İş Ortaklığının tüzel kişiliği bulunmadığından ve aleyhine hüküm verilemeyeceğinden; davalı .....Otomotiv Canlı Hayvan Petrol Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi & .....ve Ticaret Anonim Şirketi İş Ortaklığı aleyhine açılan davanın, HMK'nın 114/1-d ve 115/2 maddeleri uyarınca usulden reddine karar vermek gerekmiştir.

Yine bu davalının, taraf ehliyeti ve vekili bulunmadığından, aleyhine açılan dava usulden reddedilmesine rağmen lehine vekalet ücreti ve yargılama giderine hükmedilmemiştir.

Davalılar .....Otomotiv Canlı Hayvan Petrol Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ve .....ve Ticaret Anonim Şirketi aleyhine açılan dava yönünden;

Tüm dosya kapsamı, toplanan deliller, Diyarbakır İcra Müdürlüğü'nün .....Esas sayılı takip dosyası, alınan bilirkişi raporu ve müzekkere cevapları ile yukarıda ayrıntılı olarak açıklanan Kanun hükümleri ve Yüksek Mahkeme kararları hep birlikte değerlendirildiğinde.

Diyarbakır İcra Müdürlüğü'nün .....sayılı icra dosyasında davacı alacaklı tarafından davalı borçlular aleyhine 35.280.000,00.-TL toplam alacak üzerinden ilamsız icra takibi yapıldığı, ödeme emrinin borçlu davalılara tebliği üzerine borçlular vekilinin süresinde borca itiraz ettiği, itiraz üzerine takibin durdurulmasına karar verildiği, davacı vekilinin süresinde Mahkememize itirazın iptali davası açtığı.

Mahkememizce dosyada alınan bilirkişi raporuna göre, her iki tarafın ticari defter ve kayıtlarının usulüne uygun olarak tutulduğu, takip konusu edilen iki fatura dahil davacı tarafından kesilen faturaların tamamının her iki tarafın ticari defter ve kayıtlarına işlendiği; takip konusu .....tarihli 18.480.000,00.-TL bedelli faturanın davalılar tarafından 8 günlük itiraz süresinden sonra iade edildiği, bu iadenin davacı tarafça kabul edilmediği, iadenin geçerli olmadığı; ancak bu iade dikkate alınmadığı takdirde dahi davacının kendi ticari defter ve kayıtlarına göre davalılardan alacağının bulunmadığı,

yine davalıların kendi ticari defter ve kayıtlarına göre davacıya borçlu olmadığı, iade faturası dışında tarafların ticari defter ve kayıtlarının birbirini teyit ettiği, düşük miktarda farklılıkların bazı faturaların miktarlarının yuvarlanmasından kaynaklandığı; netice olarak davalıların davacıya borçlu olmadığı anlaşılmakla; davalılar .....Otomotiv Canlı Hayvan Petrol Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ve .....ve Ticaret Anonim Şirketi aleyhine açılan davanın esastan reddine karar vermek gerekmiştir.

Kötüniyet tazminatına hükmedilebilmesi için İİK m. 67/2 hükmü uyarınca alacaklının takibe girişmesinde haksız olması yanında kötüniyetli olması da aranmakta olup, eldeki davada davacı yanın haksız olarak takip yaptığı, bunun yanında kendi ticari defter ve kayıtlarına göre de alacaklı bulunmadığı, kötü niyetli olarak takip yaptığı anlaşılmakla; davalılar .....Otomotiv Canlı Hayvan Petrol Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ve .....Ticaret Anonim Şirketi lehine kötüniyet tazminatına hükmedilmiştir. (Benzer mahiyette Ankara BAM 23. HD 2019/1750 Esas, 2022/580 Karar sayılı ilamı)

6325 sayılı Kanun 18/A-14. bendinin 2. yarı cümlesi ve Yönetmeliğin 26/2. maddesi hükmü uyarınca, arabuluculuk ücretinin 6183 sayılı Kanuna göre hak sahibi çıkan taraftan tahsilinin gerekmesi, ileride arabuluculuk ücretinin hak sahibi tarafından tahsil edileceğinin kesin olması, bu hususun kamu düzenine ilişkin bulunması nedeniyle, 4.700,00.-TL arabuluculuk ücretinin, 6183 sayılı Kanuna göre davacıdan tahsili için Hazineye müzekkere yazılmasına karar verilmiştir.

Açıklanan tüm nedenlerle, aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

Başkan Üye Üye Katip