Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/750 K.2026/21

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan Sebepsiz İktisab Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Davalının keşide ettiği hamili davacı .....olan .....Bankası'nın .....düzenleme tarihli, Diyarbakır keşide yerli, .....seri numaralı ve 71.700,00 TL bedelli çek yasal müddeti içinde .....tarihinde bankaya ibraz edildikten sonra çek karşılığının bulunmaması sebebiyle bankaca teminat altına alınan 3.600,00 TL ödendikten sonra 68.100,00 TL için karşılıksızdır işlemi yapıldığını, yine davalının keşide ettiği hamili davacı .....olan .....bank'ın .....düzenleme tarihli, Diyarbakır keşide yerli,

.....seri numaralı ve 124.000,00 TL bedelli çek yasal müddeti .....tarihinde ibraz edildikten sonra çek karşılığının bulunmaması sebebiyle bankaca teminat altına alınan 3.600,00 TL ödendikten sonra 120.400,00 TL için karşılıksızdır işlemi yapıldığını, müvekkilinin her iki çekten kaynaklanan alacağının tahsili için çek borçlularına başvurmaması sebebiyle çek.

TTK m. 814/2 uyarınca zamanaşımına uğradığını, .....Bankası'nın .....düzenleme tarihli ve .....seri numaralı çekinden kaynaklanan 250,00 TL alacağın çekin ibraz tarihi olan .....tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesini, .....bank'ın .....düzenleme tarihli ve .....seri numaralı çekinden kaynaklanan 250,00 TL alacağın çekin ibraz tarihi olan .....tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesini, yargılama giderlerinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP VE SAVUNMA

Davalı .....Mobilya İthalat İhracat Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketinin cevap dilekçesi sunmadığı görüldü.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Davacı vekilince dava dilekçesi ile davalının keşide ettiği, hamili davacı .....olan .....Bankası'nın ....düzenleme tarihli, Diyarbakır keşide yerli, .....seri numaralı ve 71.700,00 TL bedelli çek yasal müddeti içinde .....tarihinde bankaya ibraz edildikten sonra çek karşılığının bulunmaması sebebiyle bankaca teminat altına alınan 3.600,00 TL ödendikten sonra 68.100,00 TL için karşılıksızdır işlemi yapılan çek ile yine davalının keşide ettiği hamili davacı .....olan .....bank'ın .....düzenleme tarihli, Diyarbakır keşide yerli,

.....seri numaralı ve 124.000,00 TL bedelli çek yasal müddeti .....tarihinde ibraz edildikten sonra çek karşılığının bulunmaması sebebiyle bankaca teminat altına alınan 3.600,00 TL ödendikten sonra 120.400,00 TL için karşılıksızdır işlemi yapılan çekler nedeniyle davacının zamanaşımı süreleri geçen çeklerden kaynaklı TTK m. 814/2 uyarınca zamanaşımına uğraması nedeni ile TTK m.732 uyarınca davalı keşideciye karşı sebepsiz zenginleşmeye dayanan alacak davası açtığı anlaşılmıştır.

TTK 732 nin sebepsiz zenginleşme başlıklı maddesinde ;

MADDE 732- (1) Zamanaşımı sebebiyle veya poliçeden doğan hakların korunması için gerekli olan işlemlerin yapılmasının ihmal edilmiş olması dolayısıyla, düzenleyenin veya kabul edenin poliçeden doğan yükümlülükleri düşmüş bile olsa, bunlar poliçenin hamiline karşı, onun zararına zenginleşmiş olabilecekleri kadar borçlu kalırlar.

(2) Sebepsiz zenginleşmeden doğan istem, muhataba, yerleşim yerli bir poliçeyi ödeyecek olan kimseye ve düzenleyen, poliçeyi başka bir kişi veya ticari işletme hesabına düzenlemiş olduğu takdirde o kişiye veya ticari işletmeye karşı da ileri sürülebilir.

(3) Poliçeden doğan borcu düşmüş olan cirantaya karşı böyle bir istem ileri sürülemez.

(4) Zamanaşımı süresi, poliçenin zamanaşımına uğradığı tarihi takip eden tarihten itibaren bir yıldır; ispat yükü, sebepsiz zenginleşmediğini iddia edene aittir.

Konu ile ilgili mevzuat hükümlerine bakıldığında ise ;

Yargıtay 11 HD 2019/459 Esas ve 2020/6034 Karar sayılı kararında: "... Dava, 6102 sayılı TTK'nın 732. (6762 sayılı TTK'nın 644.) maddesine dayalı sebepsiz zenginleşme davası olup işbu dava poliçenin zamanaşımına uğradığı veya müracaat hakkının yitirildiği anda yetkili hamil durumunda bulunan kişi ile müracaat hakkı nedeniyle poliçe bedelini ödemiş olan lehdar, ciranta veya avalist tarafından, keşideciye ve kabul etmiş muhataba karşı açılabilir (Prof. Dr. Ali Bozer- Prof.

Dr. Celal Göle, Kıymetli Evrak Hukuku, Güncellenmiş ve Genişletilmiş Dokuzuncu Bası, Ankara- Temmuz 2020, Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü). Bu davanın açılabilmesi için bonodan doğan talep hakkının sona ermesi, hamilin zarara uğraması ve bonoyu düzenleyenin hamilin zararına zenginleşmesi gerekir. 6102 sayılı TTK'nın 732.

(6762 sayılı TTK'nın 644.) maddesinde zamanaşımı sebebiyle veya poliçeden doğan hakların korunması için gerekli olan işlemlerin yapılmasının ihmal edilmiş olması dolayısıyla, düzenleyenin veya kabul edenin poliçeden doğan yükümlülükleri düşmüş olsa bile, bunların poliçenin hamiline karşı, onun zararına zenginleşmiş olabilecekleri kadar borçlu kalacakları düzenlenmiştir. Hamil, zamanaşımının gerçekleştiği anda maddi hukuk açısından hak sahibi bulunan kimsedir.

Bono ciro edilmedikçe bono lehdarı hamil olarak kalmaya devam edeceğinden lehdar/hamil olan davacının keşideci ile arasında temel ilişki bulunsa dahi sebepsiz zenginleşme davası açabileceğinin kabulü gerekirken yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmesi yerinde olmamış, kararın davacı yararına bozulmasını gerektirmiştir..." denildiği, yine Antalya BAM 11 HD 2020/594 Esas ve 2021/879 Karar sayılı kararında ise; "...İbraz süresi içinde çeki muhatap bankaya ibraz etmeyen hamil, keşideci de dahil olmak üzere çekten sorumlu olan kişilere kambiyo ilişkisiden kaynaklanan başvuru hakkını kaybeder (TTK.m.

808 ). İbraz süresi geçmiş olan bir çek, kambiyo senedi niteliğini yitirmekle birlikte, uyuşmazlıklarda yazılı delil başlangıcı olarak kullanılabilir. Bu durumda çek hamili, on yıllık genel zaman aşımı süresi içinde "doğrudan doğruya temel borç ilişkisine dayalı olarak çeki kendisine veren kişiye karşı bir alacak davası veya takip açma "yoluna gidebilir. Bu husus Yargıtay kararlarında şu şekilde vurgulanmaktadır: " Çek T.T.K.'nun 708.

Maddesinde belirlenen süre içinde muhatap bankaya ibraz edilmez ise, bu çekle artık müracaat hakkı kullanılmaz. Böyle bir çek adi senede dahi dönüşmez. Bu durumdaki çek ancak, yazılı delil başlangıcı niteliğinde bir belge olup, davada temel ilişkiye dayanılmış ise, alacağın diğer yan delillerle kanıtlanması gerekir. Somut olayda; takibe dayanak süresinde bankaya ibraz edilmeyen çekte davacının lehtar, davalı ise keşideci konumundadır.

Davacı bu durumda ancak temel ilişkiye dayanarak alacak isteminde bulunabilir. TTK'nın 732. maddesinde öngörülen sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanılamaz.

Davacı dava dilekçesinde de, açıkca sebepsiz zenginleşmeye dayanıp, temel ilişkiye dayanmadığından davanın reddine (Aynı yöndeki içtihat için Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 05/10/2017 tarih 2016/12374 E., 2017/6660 K. Sayılı kararı) karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirmeyle davanın kısmen kabulüne karar verilmesi hatalı olmuş olup davalı vekilinin istinaf talebinin yerinde olduğu anlaşılmıştır.

Buna göre sözkonusu çeklerin TTK m. 814/2 uyarınca zamanaşımına uğradığı, zamanaşımına uğrayan çeklerin davacı tarafça bankaya ibraz edilmesi nedeniyle ispat yükünün davalı tarafta olduğu ancak davalı tarafa Mahkememizce usulüne uygun olarak yapılan tebliğe rağmen aksinin ispat külfetu üzerinde olan davalı tarafça sebepsiz zenginleşmediğinin ispat edilemediği anlaşıldığından açılan davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

Katip Hakim