İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/33 K.2024/360

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Davacı vekili özetle; müvekkil şirketinin ... plakalı aracın maliki olup filo kiralama işi yapan bir şirket olduğunu, İlgili aracın dava dışı ...

A.Ş'ye kiralandığını, bu firmanın talimatı doğrultusunda; ilgili aracın çekici ile kendilerine tesliminin sağlandığını, aracın çekici ile teslimi sağlanırken 12.10.2022 tarihinde ... kullandığını, bunun üzerine; ... plakalı araca ait ... numaralı HGS etiketinden 13.10.2022 tarihinde 132,50 TL geçiş ücretinin çekildiğini, ilgili ücretin aracın çekicisinden alınması gerekirken müvekkil şirketinden tahsilinin haksız ve hukuka aykırı olduğunu, yukarıda arz ve izah edilen nedenlerle davalarının kabulü ile müvekkilinin davalıya ödemek zorunda kaldığı 132,50 TL'nin 13.10.2022 tarihinden itibaren ticari avans faizi,

yargılama giderleri ve avukatlık ücreti ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davacı şirketin aracının işletmesi müvekkil şirketine ait olan otoyoldan çekici üzerinde geçiş sağladığını açıkça dava dilekçesinde ikrar ettiğini, dolayısıyla ücretli otoyolun kullanılıp kullanılmadığına ilişkin bir uyuşmazlık bulunmamakla birlikte, aracın çekilmesini sağlayan çekici ile birlikte davacı tarafından da ücretli otoyolun kullanıldığı açık olup, davacının söz konusu talepleri çekicinin bağlı çalıştığı şirkete yönlendirmesi gerektiğini, davacı şirket adına kayıtlı ... plaka sayılı aracın 12.10.2022 tarihinde müvekkil şirketinin işlettiği otoyolu kullandığının sabit olduğunu,

otoyolu kullanan araçlar üzerinde bulunan OGS/HGS etiketinden işletmenin geçiş ücretini doğrudan geçiş ücretini tahsil ettiğini, otoyoldan geçen araçlarda birden fazla HGS bulundurulmaması gerektiği konusunda Karayolları internet sitesinde de açıklamalar olduğunu, Müvekkil Şirketinin bir OGS/HGS işletmecisi değil, otoyol işletmecisi olduğunu, müvekkil şirketi tarafından geçiş yapan araca ait OGS veya HGS hesaplarından geçiş ücretinin tahsil edildiğini, Davacı şirkete ait plakaya ilişkin etiketin başka araç içerisinde bulunması,

veyahut davacıya ait etiketin... plakalı 4. Sınıf çekici üzerinde taşınırken bulunması tamamen davacının sorumluluğunda olup, davacının kendi kusurundan müvekkil şirketinin sorumlu tutmaya çalışılmasının kabul edilemeyeceğini, yukarıda arz ve izah olunan ve Sayın Mahkemece resen tespit edilecek nedenlerle.

Haksız ve dayanaktan yoksun davanın müvekkil şirketi yönünden husumet yokluğundan usulden reddine, Mahkeme aksi kanaatte ise davanın esastan reddine, Yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa tahmiline, karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Dava, davacıya ait ... plakalı aracın dava dışı şirkete kiralanması nedeni ile aracın çekici vasıtası ile dava dışı şirkete teslimi sırasında geçiş ücretinin davaya konu araçtan haksız olarak alındığı, ücretin çekiciden alınması gerektiği iddiasına dayalı alacak istemine ilişkindir. Davaya esas araç ruhsatı, HGS etiket görüntüsü ve ... numaralı talep cevabı, araç taşıma ve teslim tutanakları , arabuluculuk tutanağı ve diğer deliller celbedilip incelenmiş, dosya kapsamı üzerinde uzman bilirkişi vasıtasıyla inceleme yapılarak rapor alınmış deliller toplanmıştır.

Dosyaya ibraz edilen 03/01/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle ; ... plaka sayılı aracın geçiş görüntüleri detaylıca incelendiğinde; haksız olarak ... numaralı HGS aboneliğinde ücret tahsil edildiği iddia edilen ... plaka sayılı araç kamyonun üst ön tarafına yüklendiği görüldüğünü, bu nedenle; ... plaka sayılı araç çıkış istasyonunda geçerken araç üzerinde yük olarak taşınan ... plaka sayılı araç plakasına tanımlı ... numaralı HGS aboneliğine ait etiket otoyol işletmecisi sistem tarafından algılanabilecek bir yerde olduğu kanaatine varılmaktadır.

Otoyol işletmecisi sistemin HGS barkodunu okuması ve geçiş yapan aracın sistem tarafından otomatik sınıf tespitinin yapılıp ücret tahsil edilmesi kendisinden beklenen bir durum olduğunu, ... plaka sayılı araç taşıma kasalı kamyonda taşınan ... plaka sayılı araç aslında bir yük olduğunu, herhangi farklı bir kamyondan taşınan mobilyadan, karton koliden farkı olmadığını, ... plaka sayılı aracı kamyona yükleyen göndericiler veya taşımayı gerçekleştiren kişinin firmanın bunu fark edip ... plaka sayılı aracın HGS etiketini kapatmaları gerektiğini, bu koşullarda yapılan bir taşımacılıkta;

... plaka sayılı araç plakasına tanımlı ... numaralı HGS aboneliğinde otoyol işletmecisinin geçiş ücretin tahsil etmesi beklenen bir durum olduğunu, ... plaka sayılı araç plakasına tanımlı ... numaralı HGS aboneliğinde bu şekilde tahsil edilen geçiş ücretinin araç sahibi firma tarafından tespit edilip davalı şirketten talep edilmesi durumunda bu ücretin davalı otoyol işletmecisi tarafından araç sahibi davacı şirkete iade edilip edilmeyeceği Sayın Mahkemenin hukuksal taktirinde olduğu yönünde görüş ve kanaat bildirmiştir.

Davaya konu geçiş incelendiğinde, ... plaka sayılı aracın haksız olarak ... numaralı HGS aboneliğinde ücret tahsil edildiği iddia edilen ... plaka sayılı araç kamyonun üst ön tarafına yüklendiği, bu nedenle; ... plaka sayılı araç çıkış istasyonunda geçerken araç üzerinde yük olarak taşınan ... plaka sayılı araç plakasına tanımlı ... numaralı HGS aboneliğine ait etiket otoyol işletmecisi sistem tarafından algılanabilecek bir yerde olduğundan geçiş ücretinin işbu araçtan tahsil edildiği anlaşılmaktadır.

HMK'nın 114/1-d maddesi uyarınca tarafların, taraf ve dava ehliyetine sahip olmaları dava şartlarından olup HMK'nın 115. maddesine göre mahkemece dava şartlarının bulunup bulunmadığının re'sen gözetilmesi gerekmektedir. Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle dava şartlarından olan dava ve taraf ehliyeti ile ilgili kavramlar ve yasal mevzuat irdelenmelidir.

Türk Hukuk Lûgatında kelime anlamı “bir şahıs veya bir şeyin hâli” olarak tanımlanan sıfat (Türk Hukuk Lûgatı, Türk Hukuk Kurumu, Ankara 2021, Cilt I, s. 977), dava konusu subjektif hak olan dava hakkı ile taraflar arasındaki ilişkidir. Taraf ehliyeti, dava ehliyeti, davayı takip yetkisi davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu hâlde, taraf sıfatı dava konusu subjektif hakka yöneliktir. Bir subjektif hakkı dava etme yetkisi kural olarak o hakkın sahibine ait olduğundan davacı sıfatı (aktif husumet), yani davacı olma yetkisi de o hakkın sahibine ait olacaktır. Bir subjektif hak kendisinden davalı olarak istenebilecek kişi ise, o hakka uymakla borçlu olan kişiye (davalı sıfatı, pasif husumet) ait olacaktır (Kuru, Baki: Medenî Usul Hukuku El Kitabı, Ankara 2020, Cilt I, s. 332).

Mahkemece taraflar arasındaki dava konusu hakkın esasına yönelik karar verilebilmesi için, bu kişilerin o davada gerçekten davacı ve davalı sıfatlarına sahip olmaları gerekir. Bir davada taraf olarak gösterilen kişiler, taraf ve dava ehliyetine ve davayı takip yetkisine sahip olsalar bile, taraflardan birinin o davada gerçekten davacı ve davalı sıfatı yoksa, davanın esası hakkında bir karar verilemeyeceğinden, dava sıfat yokluğundan (husumetten) reddedilir.

Taraf sıfatı usul hukuku sorunu olmayıp, dava konusu subjektif hakkın özüne ilişkin bir maddî hukuk sorunu olduğundan taraf sıfatının yokluğu, davada taraf olarak gözüken kişiler arasında dava konusu hakkın doğumuna engel olduğu için def’i değil, yargılamanın her aşamasında taraflarca ileri sürülmesi mümkün ve mahkemece de kendiliğinden nazara alınması zorunlu bir olgudur.

Nitekim aynı ilkeler Hukuk Genel Kurulunun 24.02.2022 tarihli, 2019/(17)4-854 E., 2022/200 K. sayılı kararında da benimsenmiştir.

Açıklanan mevzuat hükümleri ve ilkeler çerçevesinde;... plaka sayılı araç plakasına tanımlı ... numaralı HGS aboneliğinde otoyol işletmecisinin geçiş ücretin tahsil etmesi beklenen bir durum olduğu, ... plaka sayılı araç plakasına tanımlı ... numaralı HGS aboneliğinde bu şekilde tahsil edilen geçiş ücretinden davacı şirketin sorumlu olmadığı düşünülse de, davacı şirketin geçiş ücreti talebini, davalıdan değil, dava dışı araç malikinden tahsili yoluna gidebileceği, bilirkişi raporunda da ifade edildiği üzere otoyol işletmecisinin OGS/ HGS aboneliğinden tahsilat yapmasının mevzuat hükümlerine uygun olduğu kanaatine varılmakla, davanın HMK m.114/1 -d uyarınca pasif husumet yokluğu nedeni ile reddine dair karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

KATİP

¸e-imzalıdır

HAKİM

¸e-imzalıdır