İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2022/216 K.2024/235

Mahkememizde görülmekte bulunan Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalılardan ... sahipliğinde ve tasarımcısı ...'un 23.12.2021 tescil tarihli ve ... tescil numaralı endüstriyel tasarım belgesi aldıklarını, davalı tarafın var olan bir ürün ile ilgili tasarım tescili yaptırarak hakkı kötüye kullanmış olduğunu, ... numaralı endüstriyel tasarımın hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı “...'' cevap dilekçesinde özetle; Davalının iş bu davada taraf sıfatı olmayıp sıfat yokluğundan davanın usulden reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı “.... Şti.” vekili cevap dilekçesinde özetle; TPE tescil dosyasından da görüleceği üzere davalı çeşitli şekil - dizayn - renk materyal ayarlamaları ile şahsına münhasır bir bateri ve davul tasarlamış ve bu tasarımını tescil ettirmiş olduğunu, tasarımın yeni ve ayırt edici olduğunu davanın reddine karar verilmesini talep etmişlerdir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dava konusu uyuşmazlık; ... nolu endüstriyel tasarım belgesinin hükümsüzlüğüne ilşikindir.

Davanın açılmasını müteakip davacının dava, davalının cevap dilekçeleri karşılıklı tebliğ olunmuş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, duruşmada hazır olanlar sulhe teşvik olunmuş, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, arabuluculuk kurumundan faydalanmak istenilmediğinden tahkikat duruşmasına devam olunmuş, tarafların beyanlarında geçen deliller toplanmış, bilirkişi incelemesi yaptırılmış, HMK 184.madde kapsamında hazır olanlardan tahkikat ile ilgili beyanları sorulmuş, HMK 186. madde kapsamında ise karar duruşmasında hazır olanlardan esas ile ilgili son diyecekleri sorulmuştur.

HMK 266. Madde kapsamında bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

Bilirkişiler ... 23/08/2023 tarihli bilirkişi raporlarında.

Davacı tarafından dosyaya sunulan 7 farklı linklerin olduğunu, 4 adet linkte tarihlerinin mevcut olduğu, diğer linklerde tarih mevcut olmadığı, tarihleri mevcut internet siteleri hakkında yapılan araştırma ve incelemede neticesinde davacı tarafından davaya konu ürüne benzer olarak belirtilen ve dosyaya sunulan görsellere bakıldığında pazaryeri sitesi olan “....com” isimli internet sitesinde yer alan “...” sayfasında bulunan ürüne yapılan “Müşteri Yorumları” incelendiğinde ilk yorumun “24.06.2020” tarihinde yapıldığı,

bu nedenle ilgili ürünün ilk yapılan yorum öncesinde yayında olduğunun anlaşıldığı ve güncel olarak da yayında olduğunun görüldüğünü, davacı tarafından davaya konu ürüne benzer olarak belirtilen ve dosyaya sunulan görsellere bakıldığında pazaryeri sitesi olan “...” isimli internet sitesinde yer alan “...” sayfasında bulunan ürüne yapılan “Müşteri Yorumları” incelendiğinde ilk yorumun “13.01.2020” tarihinde yapıldığı,

bu nedenle ilgili ürünün ilk yapılan yorum öncesinde yayında olduğu anlaşıldığı ve güncel olarak da yayında olduğunun görülmekte olduğunu, davacı tarafından davaya konu ürüne benzer olarak belirtilen ve dosyaya sunulan görsellere bakıldığında pazaryeri sitesi olan “...” isimli internet sitesinde yer alan “...” sayfasında bulunan ürüne yapılan “Müşteri Yorumları” incelendiğinde ilk yorumun “30.12.2020” tarihinde yapıldığı,

bu nedenle ilgili ürünün ilk yapılan yorum öncesinde yayında olduğu anlaşıldığı ve güncel olarak da yayında olduğu görülmekte olduğunu, davacı tarafından davaya konu ürüne benzer olarak belirtilen ve dosyaya sunulan görsellere bakıldığında pazaryeri sitesi olan “...” isimli internet sitesinde yer alan ....” sayfasında bulunan ürüne yapılan Müşteri Yorumları” incelendiğinde ilk yorumun “27.05.2020” tarihinde yapıldığı,

bu nedenle ilgili ürünün ilk yapılan yorum öncesinde yayında olduğu anlaşıldığı ve güncel olarak da yayında olduğunun görüldüğünü, davalı tarafa ait endüstriyel tasarım tescil belgesinin başvuru tarihi 23.12.2021 tarihi olduğundan, bu tarihin 12 ay evveli olan 23.12.2020 tarihinden önceki kamuya sunumlar, bizzat başvuru sahibi tarafından yapılmış olsa dahi, tasarımın yenilik özelliğini etkileyecek nitelikte değerlendirilmekte olduğunu, davacı veya davalı tarafın davaya konu tasarımlar ile ilgili 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu 62. Maddesinde belirtilen herhangi bir rüçhan talebinin bulunmamakta olduğunu, yapılan değerlendirme sonucunda;

kıyaslanan tasarımlarda kullanılan gövde renklerinin ve şeritler üzerindeki desenlerin farklı oldukları görülse de, bu öğelerin tek başına ürünleri ayırt edici kılmaya yeterli olmadığını, tasarımlarda yer alan diğer tüm öğelerin form özelliklerinin, birbirlerine ve tasarımın geneline göre olan ebat ve konum ilişkilerinin benzer olduğunu, bu doğrultuda davalı tarafa ait ... -1 no'lu endüstriyel tasarım ile hükümsüzlüğü doğrultusunda dosyaya sunulan ürün tasarımlarının bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, birbirleri ile benzer olarak algılandıklarının tespit edildiği,

yapılan değerlendirme sonucunda; kıyaslanan tasarımlarda kullanılan gövde renklerinin farklı oldukları görülse de, bu öğenin tek başına ürünleri ayırt edici kılmaya yeterli olmadığını, tasarımlarda yer alan diğer tüm öğelerin form özelliklerinin, birbirlerine ve tasarımın geneline göre olan ebat ve konum ilişkilerinin benzer olduğunu,

bu doğrultuda davalı tarafa ait ... -2 no'lu endüstriyel tasarım ile hükümsüzlüğü doğrultusunda dosyaya sunulan ürün tasarımlarının bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığını ve birbirleri ile benzer olarak algılandıklarının tespit edildiğini Yasal defterler üzerinde yapılan inceleme sonucunda ise 2021 ve 2022 yıllarına ait defterlerin sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, davalının toptan kırtasiye çocuk ... işi ile iştigal ettiği, davalının satışlarını yapmış olduğu ürünlere ait ayrı ayrı stok takibi yapmadığı,

satışlarını 600 Satışlar hesabı altında torba hesap şeklinde takip ettiği, davalının iddiasının dava konusu tasarıma ait satışlarını ... adı altında yaptığı ve bunlara ait düzenlemiş olduğu e- Arşiv faturaları heyete sunduğu, Faturalar incelendiğinde, Hizmet ürün Adı kısmında ... yazdığı, ahşap müzik aletinin dava konusu tasarıma ait olup olmadığının bilinemediği, dava konusu ürüne ait kod ve bir işaret konmadığından dava konusu ürüne ait olup olmadığının tespitinin imkansız olduğu,

Davacı tarafından sunulan ve davaya konu ürünlere benzer olarak tescil tarihinden önce yayınlandığı belirtilen linkler ve davalıya ait olduğu belirtilen davaya konu tasarımın görüntüleri ile Arama Motorlarında “Görsel Arama” özelliği ile arama yapıldığında benzer görsellere ulaşıldığını, ilgili görsellerin internet sitelerine yüklenme/yayınlanma tarihlerine ait tüm detayların raporun bilişim inceleme ve değerlendirme bölümünde detaylıca sunulduğu Davalı tarafa ait ... no’lu çoklu endüstriyel tasarım tescil belgesinde yer alan (1) ve (2) no’lu tasarımların başvuru tarihi itibari ile yenilik ve ayırt edicilik niteliklerine sahip olmadığı,

bu nedenle hükümsüzlük koşullarının oluştuğunu bildirmişlerdir.

Bilirkişiler ... tarafından sunulan 03/04/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle.

Davalıya ait ... tescil numaralı tasarımların görüntüleri maskelenmeksizin bing.comisimli arama motorunda sorgulanıp ulaşılan görsel sonuçları analiz edildiğinde; aynı ya da benzer olarak listelenen davaya konu tasarım örneklerine konu olabilecek bateri ve davul ürün görsellerinin yayınlanma tarihlerine ilişkin tespitlerde 2016-2021 yılları arasında yayınlanmış birçok örneklere rastlandığını, yine Türkiye’de tesis edilen açık pazar e-ticaret platformlarında da benzer ürün örneklerinin 2020-2021 yılları arasında yayında olduklarının tespit edildiğini,

ayrıca raporlarında görsellerine yer verilen ürünlerin genel olarak ebatlarının değişkenlik gösterdiğini, örneğin davalı yanca satışa konu edilen ürünlerin ebatları ile 10/10/2020 tarihinde ... uzantılı URL adresinde yayınlanan ürüne ait ebatların farklılık gösterdiği,

dava konusu yenilik ve ayırt edicilik yönünden karşılaştırılan tasarımların “bateri seti” ürününe ait tasarımları olduğunu, karşılaştırılan tasarımların tamamında orta bölümde silindir biçimli bir davul (A) ve bu öğenin sağ, sol ve ön tarafında (B) yer alan çap olarak daha geniş ama yükseklik olarak kısa davullardan oluştuğunu, davul öğelerinin hepsinin alt ve üst kısımlarında benzer kalınlıkta şeritler bulunduğunu, bu şeritler hükümsüzlüğü istenen tasarım ve sol alttaki tasarımda damalı biçimde iken sağ altta yer alan tasarımda yatay 2 şeritten oluştuğunu, Davulların ön bölümünde 2 adet zil (C) bulunmakta olduğunu,

hükümsüzlüğe dayanak olarak gösterilen tasarımın orta bölümündeki davulun (A) çapının daha küçük olması ve şeritlerinin farklı olması küçük ayrıntı olarak algılanmakta tasarımların genel görünümünü değiştirmemekte olduğunu, hükümsüzlüğe dayanak olarak gösterilen 10.10.2020 tarihli ürün görseli ile hükümsüzlüğü istenen tasarımın aynı olduğunu, yapılan değerlendirme sonucunda hükümsüzlüğü istenen davalı tarafa ait 23.12.2021 başvuru tarihli ...

(1) no'lu endüstriyel tasarım ile hükümsüzlüğe dayanak olarak gösterilen 10.10.2020 ve 13.01.2020 tarihli ürün görselleri arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, birbirleri ile benzer olarak algılandıkları tespit edildiğini, dava konusu yenilik ve ayırt edicilik yönünden karşılaştırılan tasarımlar “davul” ürününe ait tasarımları olduğunu, karşılaştırılan tasarımların silindir biçiminde davul olup, yan yüzeylerin alt ve üst kısmında dama görünümlü şeritler (A) yer almakta olduğunu, davulların her ikisinin de asma sapları dama görünümlü olduğunu,

yapılan değerlendirme sonucunda hükümsüzlüğü istenen davalı tarafa ait 23.12.2021 başvuru tarihli ... (2) no'lu endüstriyel tasarım ile hükümsüzlüğe dayanak olarak gösterilen 15.12.2020 tarihli ürün görselleri arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, birbirleri ile benzer olarak algılandıkları tespit edilmiş olduğunu bildirmişlerdir.

6769 sayılı SMK. 56. maddesi gereği yapılan "yenilik" incelemesinde, kanun gereği 4.maddeye göre bir tasarımın aynısı; a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir. 6769 SMK.

56/4/b maddesinde “tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir denilmekte, yine mehaz hukuk A.B. mevzuatında “iki tasarımın özellikleri önemsiz detaylarda farklılaşıyorsa aynı kabul edilir” denildiğini, yüksek yargı uygulamasında (Yargıtay 11. HD) ; küçük ayrıntılardan daha fazla farklılık bulunan tasarımların yeni olduğunun belirtildiğini. Davalının rüçhan tarihinden önce 10.10.2020 tarihinde ...

Ahşap ve 15.12.2020 tarihinde ... davul tarafından benzer olarak tespit edilen ürünlerin satışı internet arama motorunda tespit edilmiş olduğunu, Davalı 1 no’lu rapora itirazında, rapordaki görsellerden “link-3” numaralı görseldeki satıcının “... ...” isimli satıcı olduğunu, bu satıcının halihazırda ... firmasının yetkililerinden ...’a ait olduğunu beyan etmişse de, ... ... satıcı ismiyle bu ürünleri satmakta olduğunun görülmüş olduğunu, bu halde rüçhan tarihinden önce davalının tescilli tasarımının aynısının kamuya sunulduğu tespit edilmiş olduğunu, tasarımda yenilik kavramı Sınai Mülkiyet Kanunu madde 56/4’te açıklanmış olduğunu,

buna göre bir tasarımın aynısı tescilli tasarımlar için başvuru veya rüçhan tarihinden önce kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilmekte olduğunu, bir başka deyişle tasarım başvurusu yapılan ürünler başvuru tarihinden önce kamuya sunulmuş ise yeniliklerini kaybedeceğini,Hoşgörü süresi saklı olmak kaydıyla, tasarımcının kendisi dahi olsa ürünleri kamuya sunmadan önce başvurusunu yapmasının gerektiğini,

raporlarında tasarımcı bilirkişi tarafından yapılan incelemede “Hükümsüzlüğe dayanak olarak gösterilen tasarımın orta bölümündeki davulun (A) çapının daha küçük olması ve şeritlerinin farklı olması küçük ayrıntı olarak algılanmakta tasarımların genel görünümünü değiştirmediğini, hükümsüzlüğe dayanak olarak gösterilen 10.10.2020 tarihli ürün görseli ile hükümsüzlüğü istenen tasarım aynıdır”denilerek tescilli tasarımın yenilik kriterini haiz olmadığının tespit edildiğini, Hükümsüzlüğü istenen davalı tarafa ait 23.12.2021 başvuru tarihli ...

(1) no'lu endüstriyel tasarım ile hükümsüzlüğe dayanak olarak gösterilen 10.10.2020 ve 13.01.2020 tarihli ürün görselleri arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, birbirleri ile benzer olarak algılandıkları, Hükümsüzlüğü istenen davalı tarafa ait 23.12.2021 başvuru tarihli ...

(2) no'lu endüstriyel tasarım ile hükümsüzlüğe dayanak olarak gösterilen 15.12.2020 tarihli ürün görselleri arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, birbirleri ile benzer olarak algılandıkları, SMK. 56/4-5 maddelerine göre ... tescil no’lu çoklu tasarımın yenilik ve ayırt edicilik kriterlerini haiz olmadığından, 77. Maddeye göre hükümsüzlük şartlarını taşıdığı yönünde görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.

YASAL MEVZUAT

6769 Sayılı SMK. 56 (5) Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim; a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir. (6) Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır.

Tasarımların ayırt edicilik incelemesinde EUIPO kararlarında da uygulanan kriterlere göre inceleme aşağıdaki dört adımda yapılır.

Bunlar;

• ilgili ürün sektörü tespiti,

• ürünün bilgilenmiş kullanıcısının bilgi ve dikkat derecesi,

• ilgili üründe tasarımcının tasarımı geliştirmede özgürlüğü,

•tasarımların kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenim karşılaştırması sonucu, (ancak bu değerlendirme basit bir benzerlik ve farklılıkların listelenip, analitik karşılaştırma oluşmamalıdır) Davaya konu bateri tasarımlarında tasarımcının baterinin çevresi üzerindeki seçenek özgürlüğü geniştir, bu nedenle kısıtlanmamaktadır, bilgilenmiş kullanıcı daha çok bateri davul seti satıcısı,

yahut bu ürünlerle ilgilenen piyasadaki benzer ürünleri bilen ilgili bir tüketici olarak tanımlanabilir bateri tasarımıyla yapılan karşılaştırmada genel izlenimde çap farkının bilgilenmiş kullanıcı gözünde bir farklılık olarak algılanmayacağı hususu bilirkişi heyetlerince HMK 266 madde kapsamında denetim ve hüküm kurmaya elverişli olarak dayanakları ile tespit edildiğinden, genel izlenimde belirgin bir farklılık bulunmadığından davalı tescilli tasarımı ayırt edicilik kriterini de haiz olmadığını sonucuna varılmıştır.

Kanun yenilik ve ayırt edicilik kriterlerinden birinin dahi eksik olması halinde SMK. 77 maddesine göre 56. Maddede belirtilen şartları taşımadığından tasarımların hükümsüz kılınması gerektiğini düzenlendiğinden, toplanan deliller ve HMK 266 madde kapsamında denetime uygun olarak düzenlenen her iki bilirkişi heyet raporları bir bütün olarak incelendiğinde. Hükümsüzlüğü istenen Davalılardan ....Gıda Dış tic. Ltd Şti ne ait 23.12.2021 başvuru tarihli ...

(1) no'lu endüstriyel tasarım ile hükümsüzlüğe dayanak olarak gösterilen 10.10.2020 ve 13.01.2020 tarihli ürün görselleri arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, birbirleri ile benzer olarak algılandıkları, Hükümsüzlüğü istenen davalı tarafa ait 23.12.2021 başvuru tarihli ...

(2) no'lu endüstriyel tasarım ile hükümsüzlüğe dayanak olarak gösterilen 15.12.2020 tarihli ürün görselleri arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, birbirleri ile benzer olarak algılandıkları, dolayısıyla SMK. 56/4-5 maddelerine göre ... tescil no’lu çoklu tasarımın yenilik ve ayırt edicilik kriterlerini haiz olmadığından, hükümsüzlük şartlarını taşıdığı sübut bulmakla. Davalılardan ....Gıda Dış tic.

Ltd Şti adına açılan hükümsüzlük isteminin Kabulü ile davalı adına tescilli olan 2021/ ... nolu tasarımın hükümsüzlüğüne, karar kesinleştiğinde sicile işlenmek üzere TPMK’ne kararın gönderilmesine, hükümsüzlük talebi ancak sicilde kayıtlı kişiye karşı yöneltilebileceğinden davalılardan ... yönünden açılan davanın ise pasif husumet yokluğu gözetilerek reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmesi gerekmiştir.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır