İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2022/226 K.2024/267

Mahkememizde görülmekte bulunan Endüstriyel Tasarım (Tecavüzün Tespiti İstemli) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin ... Tescil numarası ile ilgili endüstriyel tasarım haklarını elinde bulundurduğunu, davalılarca ilgili tasarımın birebir aynısı olan ve ayırt ediciliği bulunmayan benzerinin üretildiği ve pazarlamasının yapıldığını, Davalılardan...A.Ş. ‘nin ürettiği ürünlerin , diğer davalı ... Şirketi ( ... ) bünyesinde satışa sunduğunu, bu nedenle... nolu tasarıma tecavüzün tespitine,durdurulmasına, önlenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı ... vekili beyan dilekçesinde; ...tescil numaralı 'ıslak mendil kapağıvasıflı ürünün '...' markası adı altında kullanıldığı ancak her hangi bir ihlalin bulunmadığını , davanın reddi gerektiğini beyan etmişlerdir. Davalı ... vekili beyan dilekçesinde; tasarımlar arasında benzerlik bulunmadığını, bu hususun bilirkişi raporu ile de ispat edildiğini, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dava konusu uyuşmazlık; ... nolu tasarıma tecavüzün tespiti,durdurulması, önlenmesi, ihtiyati tedbire hükmedilmesi taleplidir.

Davanın açılmasını müteakip davacının dava, davalının cevap dilekçeleri karşılıklı tebliğ olunmuş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, duruşmada hazır olanlar sulhe teşvik olunmuş, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, arabuluculuk kurumundan faydalanmak istenilmediğinden tahkikat duruşmasına devam olunmuş, tarafların beyanlarında geçen deliller toplanmış, bilirkişi incelemesi yaptırılmış, HMK 184.madde kapsamında hazır olanlardan tahkikat ile ilgili beyanları sorulmuş, HMK 186. madde kapsamında ise karar duruşmasında hazır olanlardan esas ile ilgili son diyecekleri sorulmuştur.

HMK 266. Madde kapsamında bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

Bilirkişiler ..., ... tarafından düzenlenen 18/01/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle; Dosya içerisinde bulunan bilgi ve belgelerin incelenmesi ve yürürlükteki mevzuat hükümleri çerçevesinde yapılan değerlendirmeler sonucunda; 'Davacı tarafa ait ... numaralı tasarım ile davalı ...A.Ş. 'ye ait ... adresinde tespit edilen ürün arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunduğu, bu sebep ile farklı olarak algılandıkları, “Davacı tarafa ait ...numaralı tasarım ile davalı...ŞİRKETİ - ... “ye ait ... internet adresinde tespit edilen ürün görseli arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunduğu, bu sebep ile farklı olarak algılandıkları yönünde görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.

Rapora itiraz edilmesi üzerine aynı heyetten ek rapor alınmıştır.

Bilirkişiler ..., ...' tarafından düzenlenen 09/07/2024 tarihli EK bilirkişi raporunda özetle; Davacı tarafa ait ...numaralı tasarım ile davalı ... A.Ş. 'ye ait ...adresinde tespit edilen ürün arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunduğu, bu sebep ile farklı olarak algılandıkları, ” Davacı tarafa ait ...numaralı tasarım ile davalı ... “ye ait ... internet adresinde tespit edilen ürün görseli arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunduğu, bu sebep ile farklı olarak algılandıkları yönünde görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.

Toplanan deliller, taraf iddia ve savunmaları, tasarım tescil belgesi, ürün görsellerinin yer aldığı görseller HMK 266 madde kapsamında dosyada sunulu deliller ile uyumlu, denetim ve hüküm kurmaya elverişli bilirkişilerin kök ve ek raporları incelendiğinde;

İhlal iddiasına konu tasarımın davacı adına 29.3.2018 tarihinde tescil edildiği ve 5 yıllık koruma süresine tabi olduğu, tasarımın ıslak mendil kapağı adı ile davacı adına tescilli olduğu Türk Patent ve Marka Kurumundan celp edilen tasarım tescil belgesi kapsamından anlaşılmıştır.

Bilirkişilerce denetime uygun olarak; dava konusu birbiri ile benzerlik iddiasında bulunulan ürünler ayırt edicilik ve benzerlik yönünden karşılaştırmalı olarak incelenmiş ve renkli görselleri de rapora derc edilmiştir.

Tasarımlar karşılaştırıldığında; her ikisinin genel formları ve üst kapakları (A1) birbirinden farklı olup, köşe radyusları, üst kenar uzunlukları farklı oranlarda olup, üst kapağın ön orta bölümünde yer alan tutma dış formları (A2) farklı biçimdedir. Kapakların oturduğu zeminde yer alan yuvaların (B), kapağa seltileri ve yüzeysel eğimleri farklıdır (B), davacıya ait üründe daha dik açılı bir yüzey varken davalıya ait üründe açı olarak daha azdır. Karşılaştırılan tasarımlar "..."olup, gerek üretime konu ürün gerekse internet görselinde sunulan tasarımlar karşılaştırıldığında; her üçünün de genel geometrik formları ve biçimleri (A1) birbirlerinden farklıdır. Davacıya ait tasarımlarda kapağın oturduğu yuva görülürken, bilirkişi incelemesine konu tespit edilen üründe gözükmemektedir.

Bilirkişilerce yapılan değerlendirme sonucunda davacı tarafa ait...numaralı tasarım ile davalı ...'e ait ... adresinde tespit edilen ürün görseli arasında kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunduğu, bu sebep ile farklı olarak algılandıkları keza diğer davalı adresindeki ürünler üzerinde yapılan incelemede de kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunduğu, bu sebep ile farklı olarak algılandıkları, dolayısıyla tasarıma tecavüzün şartlarının oluşmadığı anlaşılmıştır.

6769 sayılı SMK'nun 56. maddesi; "(1) Tasarım yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu Kanunla sağlanan haklar kapsamında korunur. (2) Birleşik ürünün parçasının tasarımı, aşağıdaki şartları taşıyorsa yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir:

a) Parça birleşik ürüne takıldığında, birleşik ürünün normal kullanımında görünür durumda olmalıdır.

b) Parçanın görünür durumda olan özellikleri, yenilik ve ayırt edici nitelik şartlarını karşılamalıdır.

(3) Bu maddede yer alan normal kullanım; bakım, servis veya onarım işleri hariç olmak üzere, son kullanıcı tarafından kullanımı ifade eder.

(4) Bir tasarımın aynısı;

a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce,

b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir.

Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir.

(5) Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim;

a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce,

b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir.

(6) Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır." hükmü amirdir.

6769 sayılı SMK'nun 58. maddesi göre; "(1) Tasarım sahibi, kendi tasarımına kıyasla ayırt edici niteliğe sahip olmayan tasarımlara karşı bu Kanundan doğan haklarını kullanabilir.

(2) Koruma kapsamının değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır.

(3) Bu Kanun kapsamında sağlanan tasarım koruması, 5/12/1951 tarihli ve 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununda aranan şartları taşıması hâlinde söz konusu Kanunla öngörülen korumaya halel getirmez.

(4) Aşağıda belirtilen hâller koruma kapsamı dışındadır:

a) Kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı tasarımlar.

b) Ürünün teknik fonksiyonunun zorunlu kıldığı görünüm özellikleri.

c) Tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün, başka bir ürüne mekanik olarak monte edilmesi veya bağlanması için belirli biçim ve boyutlarda üretilmesi zorunlu ürünlerin görünüm özellikleri.

ç) Paris Sözleşmesinin 2 nci mükerrer 6 ncı maddesi kapsamında yer alan hükümranlık alametleri ile bu kapsam dışında kalan ancak kamuyu ilgilendiren, dinî, tarihî ve kültürel değerler bakımından halka mal olmuş ve ilgili mercilerin tescil izni vermediği işaretlerin, armaların, nişanların veya adlandırmaların uygunsuz kullanımını içeren tasarımlar.

(5) 56 ncı maddedeki şartları karşılamak kaydıyla farklı veya eş birimlerden oluşan modüler bir sistemde bu birimlerin birbirleriyle sonlu veya sonsuz olarak çeşitli biçimlerde bağlantı kurmasını sağlayan tasarımlar korumadan yararlanır" hükmü amirdir.

6769 sayılı SMK'nun 59.maddesi göre; "Tasarımdan doğan haklar münhasıran tasarım sahibine aittir. Üçüncü kişiler, tasarım sahibinin izni olmadan koruma kapsamındaki tasarım veya tasarımın uygulandığı ürünü üretemez, piyasaya sunamaz, satamaz, ithal edemez, ticari amaçlı kullanamaz veya bu amaçlarla elde bulunduramaz ya da bu tasarım veya tasarımın uygulandığı ürünle ilgili sözleşme yapmak için öneride bulunamaz" hükmü amirdir.

Bir tasarımın koruma kapsamı belirlenirken buna, o tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimle bariz bir benzerlik gösteren bütün tasarımlar dikkate alınır. Koruma kapsamının belirlenmesinde, kıyaslanan tasarımların farklılıklarından çok ortak özelliklerine ağırlık verilir ve tasarımcının tasarlama açısından seçenek özgürlüğüne sahip olduğu dikkate alınır.

6769 sayılı SMK'nun 81.maddesine göre; "a) Tasarım sahibinin izni olmaksızın bu Kanun hükümlerine göre koruma kapsamındaki bir tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün aynısını veya genel izlenim itibarıyla ayırt edilemeyecek kadar benzerini üretmek, piyasaya sunmak, satmak, sözleşme yapmak için öneride bulunmak, ticari amaçla kullanmak veya bu amaçlarla bulundurmak, başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak, ithal işlemine tabi tutmak. b) Tasarım sahibi tarafından lisans yoluyla verilmiş hakları izinsiz genişletmek veya bu hakları üçüncü kişilere devretmek. c) Tasarım hakkını gasp etmek.

(2) Başvuru, 65 inci maddeye göre tescil edilerek yayımlandığı takdirde, tescil sahibi, tasarım hakkına yönelik olarak bu maddede sayılan tecavüzlerden dolayı hukuk davası açma hakkına sahiptir. Tecavüz eden, başvurudan ve kapsamından haberdar edilmişse başvurunun yayımlanmış olmasına bakılmaz. Tecavüz edenin kötüniyetli olduğuna mahkeme tarafından hükmolunursa yayımdan önce de tecavüzün varlığı kabul edilir.

(3) Koruma kapsamındaki tasarımın tescilli olduğuna ilişkin kaydın ürün, ambalaj veya fatura üzerine konulmamış olması, bu maddede sayılan fiilleri tasarım hakkına tecavüz olmaktan çıkarmaz. (4) Tescilsiz tasarımlar için, tasarım 57 nci maddeye göre kamuya sunulduğu takdirde, hak sahibi, tasarım hakkına yönelik ihlallerden dolayı dava açmaya yetkilidir" hükmü amirdir.

Ancak “özel amaçla sınırlı kalan ve ticari amaç taşımayan fiiller; deneme amaçlı fiiller; ticari uygulamadaki dürüstlük kuralları ile bağdaşır olmak, tasarımın normal kullanımını gereksiz şekilde tehlikeye sokmamak ve kaynak göstermek şartları ile eğitim veya referans amaçlı çoğaltmalar” ile belirli koşullarda onarım amaçlı fiiller tasarım hakkının kapsamı dışında kalır.

(6769 sayılı SMK madde 59/3- a, b, c) şeklindeki yasal düzenlemeler ile bilirkişilerin kök ve ek raporları bir arada incelendiğinde;

Davacı tarafa ait ... numaralı tasarım ile davalı ...A.Ş. 'ye ait adreste tespit edilen ürün ile davalı ...'ye ait ... internet adresinde tespit edilen ürün görseli arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunduğu, bu sebep ile farklı olarak algılandıkları , tasarıma tecavüzün şartları oluşmadığından ispatlanamayan davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmesi gerekmiştir.

Katip · ¸ Hakim · ¸