İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2022/227 K.2025/97

Mahkememizde görülmekte bulunan Endüstriyel Tasarım (Maddi Tazminat İstemli) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Davacı ...Şti. Tekstil sanayinde yıllardan beri tasarım ve satış faaliyetinde bulunduğunu, davacı tarafından "..." ve "..." Türkiye'de ilk kez kamuya sunulduğunu, davacı yanın ... Şti.

Tekstil sanayinde yıllardan beri tasarım ve satış faaliyetinde bulunmakta olup, davacının Türkiye'de ilk kez kendisi tarafından üretilerek kamuya sunulmuş olan "..." ilk kez davacıya ait ... kullanıcı adlı ... satış sayfasında 16.11.2021, 19.11.2021 ve 24.12.2021, (EK-1) tarihlerinde kamuya sunulmuş olup;

söz konusu tasarımın davacı yanca üretilerek kamuya arz edildiği günden itibaren tasarım piyasada " ..." adı ile aranılan, bilinen ve davacı ile özdeşleşen bir ürün haline geldiğini, davacının söz konusu tasarımı tescil edilmemiş olsa da mevzuatımıza göre tescilsiz tasarımlar gerek 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu gerek 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve gerekse de Türk Ticaret Kanunu haksız rekabet hükümlerine göre korunduğunu, davacının söz konusu tescilsiz tasarımın taklitleri Davalı ...A.Ş. tarafından davacının tasarımının taklitleri ".." markası ile üretim ve satışı gerçekleştirildiğini, davalıların,

davacının tasarım hakkını ihlal eder nitelikteki taklit ürünleri üretip satışını yaptığı bilindiğini, tasarım hakkını ihlal eder nitelikteki taklit ürünlerin üretim ve satışının durdurulmasını, görüldüğü yerde toplatılmasını, satışının yapıldığı internet sitelerine erişimin engellenmesine yönelik olarak ihtiyati tedbir kararı verilmesini, davalının tasarım hakkına tecavüzün ve haksız rekabetin tespitini, durdurulmasını, önlenmesini talep ettiği görülmüştür.

SAVUNMA. Davalı vekili davaya cevap dilekçesinde özetle. Davacının ...

Şirketi ("...") gerek Türkiye'de gerek gerçekleştirdiği ihracatlar ile tüm dünyada giyim sektörünün önde gelen firmalarından olup kendine has bir çizgisi ve kalitesi bulunduğunu, davalı şirketin bu çizgisini yıllardan beri korumaya devam ettiğini, davalı şirketin tekstil sektöründe tanınırlığı ve müşteri çevresince ayırt ediciliği açık olduğunu, yine davalı fikri sınai haklar konusunda titiz hareket etmekte olup tüm fikri ve sınai hakları koruma altında olduğunu, davacının taleplerinin dayanağı olan tasarımlar;

yıllardır, bu sektörde herkes tarafından kullanılan, ilk veya yeni olma özelliği olmayan, davacının herhangi bir hak iddia edemeyeceği çalışmalar olduğunu, davacı şirket hiç bir şekilde ilk kez kendisi tarafından piyasaya sürüldüğünü ispatlayadığını, bu nedenle haksız işbu davanın reddini talep etmişlerdir.

Bilirkişiler 24/10/2023 tarihli bilirkişi raporlarında özetle.

Davacı tarafa ait 24 Aralık 2021 tarihinde kamuya sunulduğu belirtilen tescilsiz tasarım ve ürün ile davalı tarafa ait ürün arasında ( ...) bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, davacı tarafa ait tescilsiz olduğu iddia edilen tasarım ve ürün ile davalı tarafa ait ürün arasında (...) bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunduğu,

bu sebep ile farklı olarak algılandıkları, Davacı tarafa ait tescilsiz olduğu iddia edilen ürün ile davalı tarafa ait ürün arasında (Resim 03) bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, Davacının talebi olan 151/2-a bendine göre dava konusu tasarımlarının hazır giyim ürünü olmasına ve sektörde seri üretimin olduğu dikkate alındığında minimum adet üzerinden 62.628,98 TL, maksimim adet üzerinden 125.257,96 TL Tazminat hesap edildiği, Davacının tarafımıza sunmuş olduğu ... stok hareketlerine ait exel tablosundaki faturalar incelendiğinde faturalarda ...

Ceket yazdığı, dava konusu tasarım olan ...ve ... ürünün fatura ve exelle birbirini doğrulamadığı, bu belgelerin delil olmadığı görülsede, bu belgelere göre davacının satışlarının seri üretim adetlerinin altında kaldığı sayın mahkemenin vereceği kararda yardımcı olacağı düşüncesiyle takdirin mahkemede olmak üzere 51.826,27 TL kazanç elde ettiği görüşünü bildirmişlerdir.

Bilirkişiler 1.ek raporlarında özetle.

Kök raporda yapılan tedritli hesaplamanın mahkemenin takdirinde olduğu, kök raporda yapılan tasarım değerlendirmelerinin aynı şekilde devam ettiği, davacı tarafa ait 24 Aralık 2021 tarihinde kamuya sunulduğu belirtilen tescilsiz tasarım (...) ve ürün ile davalı tarafa ait ürün arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, Davacı tarafa ait tescilsiz olduğu iddia edilen tasarım (...) ve ürün ile davalı tarafa ait ürün arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunduğu,

bu sebep ile farklı olarak algılandıkları, Davacı tarafa ait tescilsiz olduğu iddia edilen ürün (...) ile davalı tarafa ait ürün arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları görüşünü bildirmişlerdir.

Bilirkişiler 2. ek raporlarında özetle.

Davacı tarafa ait 24 Aralık 2021 tarihinde kamuya sunulduğu belirtilen tescilsiz tasarım ve ürün ile davalı tarafa ait ürün ( ...) arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, Davacı tarafa ait tescilsiz olduğu iddia edilen tasarım ve ürün ile davalı tarafa ait ürün arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunduğu,

bu sebep ile farklı olarak algılandıkları, Davacı tarafa ait tescilsiz olduğu iddia edilen ürün ile davalı tarafa ait ürün arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, Davacı tarafa ait ... ve ...desenlerinin farklı üreticilerce kullanılıp kullanılmadığı ...arama metodu ile araştırılmıştır.

Arama sonuçlarında davaya konu ürünlerin desenine ait birebir benzer tasarımda ürün tespit edilemediği, davaya konu ürünlerin desenini oluşturan tekil figürlerin yer aldığı eşarp, elbise, ceket gibi farklı renk ve modellerde ürünler listelendiği görüldüğü, arama sonuçlarında davaya konu ürünlerde yer alan zincir figürüne benzer zincir desenli ürünler görülmüş ise de desen bütünlüğü olmadığı bu sebeple de davaya konu ürünlerin desen tasarımına sahip ya da benzer olarak üretilmiş tekstil ürünü olmadığı görüldüğü görüşünü bildirmişlerdir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dava konusu uyuşmalığın; Endüstriyel tasarım hakkına tecavüz haksız rekabetin tespiti, durdurulması önlenmesi ve kararın ilanı ile SMK 151/2a kapsamında şimdilik Maddi, itibar ve manevi tazminatın davalılardan tahsili kapsamında açılmış bir dava olduğu anlaşılmıştır.

Davacının ikame etmiş olduğu huzurdaki davada ...'un davalı olarak gösterilmesinde hukuki bir dayanak bulunmadığı, dava dilekçesinde de beyan edildiği üzere dava konusu iddia ve eylemlerin davalı şirketin ticari faaliyetleri kapsamında gerçekleştiği, şirketin ayrı ve bağımsız tüzel kişiliği olması hasebiyle sorumluluğun sadece davalı şirkette olduğu, davalı ... şirket nezdinde yetkili olmasının husumetin davalı .... tevcih edilmesini gerektirmediği anlaşılmakla açılan davanın Davalı ... yönünden pasif husumet yokluğu nedeni ile reddine dair aşağıdaki gibi karar verilmiştir.

Davalı yan her ne kadar zaman aşımı itirazında bulunmuş ise de; Hukukumuzda Sınai Mülkiyet Kanunu ("SMK") ile hem tescilli hem de tescilsiz tasarımlar koruma altına alınmıştır. Ancak bir tasarımın hukuken korumadan yararlanabilmesi için belirli şartları taşıması gerekmektedir. Tescilsiz tasarımlarda yeni ve ayırt edici nitelik dışında tasarımın ilk kez Türkiye'de kamuya sunulması şartı da bulunmaktadır. (SMK m. 55/4) Bunların koruma süresi kamuya sunulduğu tarihten itibaren üç yıldır.

Somut olayda davacının dayandığı iki tasarımın da ilk kamuya sunulduğu tarihin 2021 yılı olduğu, dava tarihi itibari ile koruma süresinin devam ettiği anlaşılmakla davalı yanın zaman aşımı itirazı yerinde bulunmamıştır.

Davacının dava konusu dayanak tasarımları "..." ve "..." olup;

Mahkememize dava ikame edilmeden önce ... 2. FSHHM ...Değişik iş sayılı delil tespit dosyasından alınan bilirkişi raporunun .... Sayfasında; "13.04.2022 tarihinde aleyhine tespit istenen... A.Ş.’nin dosyada bulunan adresine tespit talep eden vekili ile gidildi.... A.Ş.’nin “...” adresinde, Aleyhine tespit istenen firma yetkililerine inceleme konusu hakkında bilgi verilerek incelemeye başlandı. Tespit çalışması yapılan işyerinde tespit isteyen firma tasarımı ile benzerlik taşıyan 2 tasarım bulundu. 1. Benzer tasarımdan 2 adet, 2. Benzer tasarımdan 3 adet olmak üzere toplamda 5 adet benzer ürün tespit edildi." denilmektedir.

Anılan delil tespit dosyasından alınan bilirkişi raporunun sonuç kısmında:

"Yukarıda yapılan tespit, inceleme ve değerlendirmeler neticesinde; dosyada talep edilen kontroller sağlandığında,

1) Talep edene ait olduğu belirtilen ve dosyaya sunulan bahsi geçen “...” internet web sitesine ait tespite konu ürünlerin güncel olarak yayında olduğu,

2) Talep edene ait olduğu belirtilen “@...” isimli ... profil sayfasına ait tespite konu paylaşımların yapıldığı ve paylaşımların güncel olarak yayında olduğu,

3) Talep edene ait tescilsiz tasarım ile tespite konu olan karşı taraf iş yerinde tespit edilen 1. Ve 2. Benzer tasarımlar genel anlamda değerlendirildiğinde, tespit isteyen ve karşı taraf ürünleri arasında ayırt edicilikten ziyade tasarım bütünlüğü açısından benzerlik bulunduğu ve bilinçli müşteri tercihinde BİREBİR AYNI TASARIM algısı (iltibas) oluşturacağı,

4) Tescilsiz tasarımların korunabilmesi için SMK’da aranan koşulların gerçekleşmiş olması nedeni ile tespit talep edenin tescilsiz tasarım haklarına tecavüz fiilinin gerçekleştiği, " denilerek tasarım hakkına tecavüzün varlığı tespit edilmiştir.

Mahkememizce delil tespiti raporu ile yetinilmeyerek yeni bir rapor daha alındığı, alınan bilirkişi raporlarında davanın konusunu teşkil eden davacının dayanak tasarımları bilirkişi kök ve ek raporunda .... ve ...

3 olarak gösterilmiş, Davacı tarafa ait 24 Aralık 2021 tarihinde kamuya sunulduğu belirtilen tescilsiz tasarım ve ürün ile davalı tarafa ait ürün arasında ( ...) bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, Davacı tarafa ait tescilsiz olduğu iddia edilen ürün ile davalı tarafa ait ürün arasında (...) bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları tespit edilmiş olup, tespit dosyası ile iş bu dava dosyasında alınan raporlar ile tespit edilen davalı ürünlerinin davacı tasarımları ile benzer olduğu,

tasarım hakkına tecavüz kapsamında olduğu tartışmaya açık olmayacak şekilde saptanmış olup, davanın konusunun "..." ve "..." olup, anılı ürünlerin tespit dosyası ile değerlendirildiği, mahkememizce alınan kök ve ek raporlarda da davacının dayanak tasarımı üstte, ihlal konusu görsel altta olacak şekilde karşılaştırmalı olacak şekilde ...de olacak şekilde davanın konusunu teşkil eden ürünler üzerinden incelemelerin yapıldığı, tespit raporu ve mahkememiz nezdinde alınan raporlar ile davacının mahkememiz nezdinde alınan bilirkişi kök ve ek raporlarda ... olarak gösterilen tasarımlarına yönelik tecavüzün husule geldiği,

tecavüz teşkil eden tasarımların aynı alanda faaliyet gösteren davalı tarafça satılmasının ticari dürüstlük kuralına aykırılık teşkil etmesi sebebi ile aynı zamanda haksız rekabet teşkil ettiği mahkememizce değerlendirilmiştir.

Davacının dayanak tasarımlarının kamuya sunulduğu tarih yönünden dosya kapsamında ihtilafın hasıl olduğu mahkememizce bu kapsamda gerekli araştırmaların yapıldığı, yapılan tetkik ve incelemede Bilirkişi ikinci ek raporu ile stok kartlarına göre ... ve ... faturalar ile nebim programındaki stok kartları birbirini doğruladığı,

bu tür programlar stok kartlarındaki açıklamayı her zaman değiştirilebileceği, stok kartlarının geçerli delil niteliği taşıdığı yönünde ise davacının ....’ i ilk kamuya arz ettiği tarihin ... ve ...’ in 05.11.2021 tarihi olduğu yönünde tespit yapıldığı ve her ne kadar bahsi geçen delilin tek başına kamuya sunulma tarihinin tespiti anlamında yeterli değil ise de dosya kapsamına sunulan ekran görüntülerine göre de davacının "..." ilk kez davacıya ait @... kullanıcı adlı ... satış sayfasında 16.11.2021,

tarihlerinde kamuya sunulduğunun görüldüğü ve yine "..." ilk kez davacıya ait @... kullanıcı adlı ... satış sayfasında 27.11.2021 tarihlerinde kamuya sunulduğu anlaşılmış olup, Davacı tarafa ait ... ve ... desenlerinin farklı üreticilerce kullanılıp kullanılmadığı ... arama metodu ile bilirkişilerce de araştırıldığı arama sonuçlarında davaya konu ürünlerin desenine ait birebir benzer tasarımda ürün tespit edilemediği, davaya konu ürünlerin desenini oluşturan tekil figürlerin yer aldığı eşarp, elbise, ceket gibi farklı renk ve modellerde ürünler listelendiği görüldüğü,

arama sonuçlarında davaya konu ürünlerde yer alan zincir figürüne benzer zincir desenli ürünler görülmüş ise de desen bütünlüğü olmadığı bu sebeple de davaya konu ürünlerin desen tasarımına sahip ya da benzer olarak üretilmiş tekstil ürünü olmadığı anlaşılmıştır.

Bu durumda davacının dayanak tasarımları yönünden yapılan kapsamlı araştırmada benzer mahiyet teşkil eden kamuya sunulmuş ürün bulunmadığı, davacının tasarımlarını ilk kamuya sunma şeklinin instagramda story şeklinde olması sebebi ile tarihin net olarak bilirkişilerce belirlenemediği ancak dosyaya sunulan stok kartları ve yine davacı tarafın dosyaya sunulan ekran görüntülerinde bahsi geçen tarihlerin benzer olduğu ve yine delil tespiti dosyasında da davacının dayanak tasarımlarının davacıya ait internet sitesi ve sosyal medya hesaplarında güncel olarak yayında olduğu yönündeki tespitler nazara alındığında davacının dayanak tasarımlarının ilk

kez davacı tarafça kamuya sunulduğu hususunda mahkememizce kanaat hasıl olduğu anlaşılmakla, yukarıda yapılan tespit ve değerlendirmeler ışığında davalı şirketin davacının tasarım hakkına yönelik tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, durdurulması ve önlenmesine, mahkememizce verilen kararın kesinleşmesi ile masrafı davalı şirketten karşılanmak kaydı ile tirajı en yüksek 3 gazeteden birinde bir defaya mahsus olacak şekilde ilanına dair aşağıdaki gibi karar verilmiştir.

Davacı vekili her ne kadar itibar tazminatı talebinde bulunmuş ise de, tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabetin tek başına itibar tazminatı için yeterli olmadığı, dava konusu olan davalı yanca satılan benzer ürünlerin kötü üretildiği, ürünlerin kalitesiz olduğu yönünde yapılmış bir tespit olmadığı gibi bu yönde davacı yanca sunulu bir delil de olmadığı, davacının davalının satışını yapmış olduğu ürünler sebebi ile itibar kaybına uğradığını göstermeye elverişli bir delil de sunulmadığı anlaşılmakla itibar tazminatı talebinin reddine dair aşağıdaki gibi karar verilmiştir.

Davacı vekili maddi tazminat talebinde bulunmuş, talebin dayanığını ise SMK 151/2-a olarak göstermiş olup, mahkememizce bu kapsamda mali inceleme ve araştırmanın yapıldığı,

SMK'nın 151/2.a "Sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin rekabeti olmasaydı, hak sahibinin elde edebileceği muhtemel gelir." denilmekte olup; anılan yasa maddesi ile ifade edilmek istenen davalının yapmış olduğu üretim ve satış miktarını, davacının kendi maliyeti ve satış fiyatı ile yapmış olsaydı elde edeceği muhtemel gelirdir.

Hesap tercihi doğrultusunda, tazminat hesabının yapılabilmesi için öncelikle davalının üretim ve satış miktarının belirlenmesi gerekmektedir.

Bu noktada davalının üretim miktarının belirlenememesi halinde davalının üretim miktarının TBK'nın 50. maddesine göre (piyasa ortalamalarına göre) belirlenmesi gerekmektedir. Dolayısıyla davalının üretim miktarının belirlenememesi halinde tazminat hesabına dair davacının tercihi dikkate alınarak TBK'nın 50. maddesi uyarınca tazminat hesabı yapılabilmesi için piyasa ortalamalarına davalının üretim miktarının belirlenmesi gerekmektedir.

TBK'nın 50. maddesi;

Zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır.

Uğranılan zararın miktarı tam olarak ispat edilemiyorsa hakim, olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri göz önünde tutarak, zararın miktarını hakkaniyete uygun olarak belirler." denilmektedir.

Bu durumda daha öncede belirtildiği üzere üretim miktarının belirlenmesinde piyasa ortalamalarının dikkate alınması zorunluluğu hasıl olmuştur. Nitekim bilirkişi kök raporunun 21. Sayfasında bu hususa ilişkin olarak: "Heyetimizin benimsediği görüş uyarınca SMK 151/2-a bendine göre belirlenecek, Sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin rekabeti olmasaydı, hak sahibinin elde edebileceği muhtemel gelirin dava konusu tasarımlarının hazır giyim ürünü olmasına ve sektörde seri üretiminin olduğu dikkate alındığında her bir tasarımdan kumaş cinsine ve beden dağılımına ve renk sayısı dikkate alındığında üretim adetinin;

Minimum: (100 kat) * (2 beden)*(2 renk) = 400 adet

Maksimum; (100 kat) * (2 Pastal) * (2 beden) * (2 renk) = 800 adet..." denilerek hesaplamanın seri üretim adetleri doğrultusunda yapılması gerektiği belirtilmiştir.

Bilirkişi kök raporu ile mahkememizce belirlenen minvalde seri üretim esasına göre minimum ve maksimum üretime göre hesaplama yapılmış, yapılan hesaplamalarda hata olmadığı minimum üretim esasına göre davacının hak sahibi olacağı maddi tazminatın 62.628,98 TL olduğu, davacının da bu miktar üzerinden talebini arttırdığı, hesaplamanın dava konusuna uygun olup, seri üretim esasına göre yapıldığı ve minimum üretimin nazara alınması sebebi ile yerinde olduğu anlaşılmakla 62.628,98 TL maddi tazminatın 13.04.2022( delil tespiti işleminin yapıldığı gün) tarihinden itibaren işleyecek değişken oranlardaki ticari faizi ile birlikte davalı şirketten tahsili ile davacıya ödenmesine dair aşağıdaki gibi hüküm tesis edilmiştir.

Davacının manevi tazminata ilişkin istemi mevcut olup, husule gelen tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabet eylemleri sebebi ile davacının manevi tazminat isteminde haklı olduğu, dava konusu tecavüz eylemleri, tasarım konusu ürünlerin mahiyeti, ihlalin gerçekleştiği zaman, tarafların faaliyet alanları ve sosyal, ekonomik kriterler nazara alındığında 20.000,00 TL manevi tazminatın somut olaya uygun düşeceği anlaşıldığından 20.000,00 TL manevi tazminatın 13.04.2022 ( delil tespiti işleminin yapıldığı gün) tarihinden itibaren işleyecek değişken oranlardaki ticari faizi ile birlikte davalı şirketten tahsili ile davacıya ödenmesine dair aşağıdaki gibi hüküm tesis edilmiştir.

Katip · ¸e-imzalıdır Hakim · ¸e-imzalıdır