İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2023/186 K.2025/19

Mahkememizde görülmekte bulunan Marka hakkına tecavüz ve haksız rekabetin tespiti ve önlenmesi ile Maddi ve Manevi Tazminat davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Asıl davada:

İDDİA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacının marka haklarına karşı gerçekleştirilen vaki tecavüzün ve haksız rekabetin önlenmesi, durdurulması ve kaldırılması, tecavüz ve haksız rekabetin işlenmesinde etkili olan araçların ve malların imhasına ilişkin ihtiyati tedbir kararı verilmesini, yargılama giderleri ile avukatlık ücretinin ve ayrıca ... Fikri Ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi ...D. İş sayılı dosyadaki yargılama giderleri ile avukatlık ücretlerinin de davalıya tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkillerinden ... lisans veren ... ile 02/02/2022 tarihinde akdedilmiş Lisans sözleşmesi ile Lisans verenin Türk Patent Enstitüsünce 17/03/2017 tarih ve ... sayı ile tescilli ... markasını kullandığını,dolayısıyla marka hakkına tecavüz oluşturmayacağını, davacının tanınmış marka olmadığını, davanın reddini yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.

BİRLEŞEN DAVADA

İDDİA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Marka hakkına dayalı olarak şimdilik belirsiz alacak hükümlerine göre SMK 151/2-c kapsamında 10.000 TL maddi( davacı vekili 30.9.2024 tarihli ıslah dilekçesi ve ekindeki harç makbuzu ile maddi tazminat istemini 15.710.38 TL olarak ıslah etmiştir) , 20.000 TL manevi tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmişlerdir.

SAVUNMA

Davalı vekili 14.10.2023 tarihli cevap dilekçesinde özetle; dava şartı yokluğundan davanın reddi gerektiğini, Müvekkillerinden ... lisans veren ... ile 02/02/2022 tarihinde akdedilmiş Lisans sözleşmesi ile Lisans verenin Türk Patent Enstitüsünce ... tarih ve ... sayı ile tescilli ... markasını kullandığını,dolayısıyla marka hakkına tecavüz oluşturmayacağını, davanın reddine karar verilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dava konusu uyuşmazlık; Asıl dava konusu; Marka hakkına ve ünvana tecavüz iddiası kapsamında marka hakkına tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, durdurulması, önlenmesi ,ihtiyati tedbire karar verilmesi, birleşen dava konusunun; belirsiz alacak hükümlerine göre şimdilik SMK 151/2-c kapsamında 10.000 TL maddi( davacı vekili 30.9.2024 tarihli ıslah dilekçesi ve ekindeki harç makbuzu ile maddi tazminat istemini 15.710.38 TL olaak ıslah etmiştir) ,20.000 TL manevi tazminatın davalıdan tahsiline ilişkin olarak açıldığı anlaşılmıştır.

Davanın açılmasını müteakip davacının dava, davalıların cevap dilekçeleri karşılıklı tebliğ olunmuş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, ön inceleme aşamasında asıl ve birleşen davada uyuşmazlık konuları incelenmiş, duruşmada hazır olanlar sulhe teşvik olunmuş, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, arabuluculuk kurumundan faydalanmak istenilmediğinden tahkikat duruşmasına devam olunmuş, tarafların beyanlarında geçen deliller toplanmış, bilirkişi incelemesi yaptırılmış, HMK 184.madde kapsamında hazır olanlardan tahkikat ile ilgili beyanları sorulmuş, HMK 186. madde kapsamında ise karar duruşmasında hazır olanlardan esas ile ilgili son diyecekleri sorulmuştur.

HMK 266. Madde kapsamında bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

Bilirkişiler ... ..., ..., ... tarafından düzenlenen 02/05/2024 tarihli bilirkişi raporlarında özetle; Karşı tarafa ait olduğu belirtilen ... URL adresinde yer alan hesapta yapılan incelemede;

* Hesap adının ... olduğu,

* Hesabın Ocak 2019 tarihinde oluşturulduğu,

*Hesapta “...” açıklamasının yer aldığı,

* Hesapta profil resmi olarak ...şekil ibaresinin kullanıldığı,

*Hesaptaki ilk paylaşımın tarihinin 05.02.2022 ve son paylaşımın tarihinin 10.03.2024 olduğunun tespit edilmiş olduğunu,

Davalıya ait olduğu belirtilen ... alan adlı web sitesinde yapılan incelemede :

Halihazırda... alan adıyla hizmet veren herhangi bir

sitenin olmadığı, site tescil bilgilerinde;

- Alanadının ... firması tarafından... adına kayıt edildiği,

- Alan adının 12.04.2022 tarihinde kayıt ettirildiği ve 12.04.2024 tarihine kadar kayıtlı olduğu,

- ... bilgilerinde;

Email adresinin ...,

İletişim numaralarının ..., “Adresinin “...” olduğu, Sitenin 25.09.2023 tarihinde bir adet arşiv kaydı olduğu ve söz konusu arşiv kaydına ulaşılamadığının tespit edilmiş olduğu, Davalıya ait olduğu anlaşılan; ... alan adlı web sitesinde yapılan incelemede;

Sitenin ... metin/Amblem içerikli kurumsal işletme sitesi olduğu,

Sitede firmanın (... logolu) şeklinde kullanımın olduğu,

Sitede firmanın 2022-2023 akademik takvim yılında ...'de hizmet vermeye başlayacağını, 10 yıldır...'de kurum yöneticiliği ve fizik öğretmenliği yapan ... tarafından kurulduğunun belirtildiği ,

* Firma iletişim bilgilerinde;

* Firma adının ...,

* Firma adresinin “...”,

* İletişim numaralarının ...ve..., Email adresinin ... olduğunun görüldüğü,

* Site tescil bilgilerinde;

* Alan adının ...Ltd. firması tarafından ... adına kayıt edildiği, alan adının 19.12.2023 tarihinde kayıt ettirildiği ve 19.12.2024 tarihine kadar kayıtlı olduğu, ... bilgilerinde;

* İletişim numaralarının ...,

* Adresinin “...” olduğu tespit edilmiş olduğunu, davalıya ait olduğu belirtilen ... URL adresinde yer alan hesapta yapılan incelemede;

* Hesapta ...adının yer aldığı tespit edilmiş olduğunu,

Sektörel Değerlendirmede;

Davacının 1997 yılında dershanecilik hizmeti ile faaliyete başladığı bugün itibari ile 140 şubesi olduğu, Anaokulu, İlkokul, Ortaokul, Anadolu Lisesi, Fen Lisesi ve kurs olarak eğitim faaliyetine devam ettiği davalı tarafın ise ... Değişik İş dosyasında, lise sınıflarına ve mezunlara yönelik olarak matematik bilim grubu I,II,III, ve IV programları konusunda eğitim hizmet verdiği öğrenilmiş olduğunu,

Markasal Değerlendirme de;

Dava dilekçesinde yer verilen bazı marka tescillerinin koruma sürelerinin son bularak, markaların müddet olduğu tespit edilmiş olup, bu markalar değerlendirmeye alınmamış olduğunu,

*Davalıların lisans sözleşmesi kapsamında hukuka uygun kullanım iddiasında bulunduğu ... numaralı markasının tescil tarihinin davacı adına tescilli ...ibareli sair markalardan sonraki tarihli olması sebebi ile, anılan savunmalarının SMK 155. Maddesindeki açık düzenleme uyarınca yerinde olmadığını, Davalıların kullanımlarının ... marka tescili kapsamından uzaklaştığı ve davacı adına tescilli önceki tarihli ... numaralı, ... numaralı, ...numaralı,... numaralı, ... numaralı kelime ve kelime + şekil markalarına yaklaştırılarak, aynı iştigal alanında, ... Sınıfta yer alan eğitim ve öğretim hizmetlerinde kullanılmakla, tüketici nezdinde iltibasa sebebiyet verilmek sureti ile 6769 Sayılı SMK” nın 29. Maddesi kapsamında tecavüze sebebiyet verir nitelikte olduğu;

Davalıların hiçbir teknik zorunluluk bulunmamasına rağmen, tabela ve internet ortamındaki tanıtımlarında, aynı sektörde faaliyet gösteren davacı adına tescilli eski tarihli şekil markalarının benzerlerinin kullanılması sureti ile tüketici nezdinde karıştırılmaya yol açabileceği gözetilerek, davalı kullanımlarının haksız rekabete sebebiyet verebileceği, davalıların ticaret unvanı kullanımına ilişkin herhangi bir kayda rastlanamadığından bu yönde bir değerlendirme yapılamadığı; davacının maddi ve manevi tazminat taleplerinin hukuki şartlarının oluştuğu, Mali Değerlendirme Lisans bedeli, tecavüz eden- davalıya ait 2022 yılı için 9.587,05 TL, 2023 yılı için 6.132,33 TL toplam 15.710,38 TL hesaplanmış olduğunu bildirmişlerdir.

Toplanan deliller, davacıya ait marka tescil belgeleri, İto yazısı, ... FSHHM’nin ...diş sayılı uyap sisteminden celp edilen dosyası, ticari sicil kayıtları, HMK 266 madde kapsamında denetim ve hüküm kurmaya elverişli bilirkişi raporu bir arada değerlendirildiğinde asıl ve birleşen davanın kabulü gerekmiştir.

Türk Patent ve Marka Kurumundan davacıya ait marka tescil belgeleri celp edilmiştir.

davacının ..., ..., ...,..., ..., ..., ...(müddet) , ..., ..., ..., ..., ... nolu marka tescil belgeleri celp edilmiştir.

Davalı savunmasında geçen ... nolu ... markasının ... adına ... Sınıflar için 17.3.2017 tarihinde tescil edildiği anlaşılmıştır.Keza ... ve ... tescil nolu dava dışı şahıslara ait marka tescil belgeleri de celp edilmiştir.

Marka Hakkına Tecavüz ve İlkeler

Bir markanın sahibinin izni olmadan, başkası tarafından 6769 sayılı SMK’nın 7. maddesinin 2. fıkrasının a, b ve c bentlerinde ve 3. Madde öngörülen şekilde kullanılması marka hakkına tecavüzdür. Zira SMK’nın 29. Maddesinde maddesin de tecavüz, 7. maddenin ihlâli olarak ifade edilmiştir.

6769 sayılı SMK'nın 7/3. maddesinde : tescilli markanın mal veya ambalajı üzerine konulması; markayı taşıyan malların piyasaya sürülmesi, teslim edilebileceğinin teklif edilmesi, bu amaçlarla stoklanması veya işaret altında hizmetlerin sunulması ya da sunulabileceğinin teklif edilmesi; işareti taşıyan malın ithal ya da ihraç edilmesi; işaretin, teşebbüsün iş evrakı ve reklamlarında kullanılması;

işareti kullanan kişinin, işaretin kullanımına ilişkin hakkı veya meşru bağlantısı olmaması şartıyla işaretin aynı veya benzerinin internet ortamında ticari etki yaratacak biçimde alan adı, yönlendirici kod, anahtar sözcük ya da benzeri biçimlerde kullanılması; işaretin ticaret unvanı ya da işletme adı olarak kullanılması; işaretin hukuka uygun olmayan şekilde karşılaştırmalı reklamlarda kullanılması marka hakkına tecavüz teşkil etmektedir.

Hükmün marka sahibine sağladığı yasaklama yetkisi sadece 7/3 hükmünde sayılan hallere münhasır değildir. 6769 sayılı SMK tarafından, tescilli bir markanın ticaret hayatında kullanımı genel olarak hukuka aykırı kabul edilmiş bulunduğundan, tescilli bir markanın aynısı veya benzerinin başka bir kişi tarafından izinsiz olarak ticari yaşamda kullanılması genel olarak yasaklanmıştır.

Hakkın mutlak karakterli olması sebebiyle marka sahibinin yapılmasının önlenmesini talep edebileceği 6769 sayılı SMK'nm 7. maddesinde yazılı eylemleri gerçekleştirenin gerçek veya tüzel kişi olması yahut özel hukuk veya kamu tüzel kişisi olması arasında fark bulunmamaktadır.

6769 sayılı SMK’nın 7/2,b hükmü uyarınca, tescilli marka ile aynı veya benzer olan ve tescilli markanın kapsadığı mal veya hizmetlerle aynı veya benzer mal veya hizmetleri kapsayan ve bu nedenle halk tarafından tescilli marka ile ilişkilendirilme ihtimali de dâhil karıştırılma ihtimali bulunan herhangi bir işaretin kullanılması marka hakkına tecavüzdür. Hüküm kapsamında ihlal eyleminin oluşabilmesi için markaların aynı veya benzer olması; ürün ve hizmetlerin aynı veya benzer olması ve tescilli markanın ayırt edicilik seviyesinin, markaların ortalama tüketicilerde bıraktığı genel izlenim itibariyle ilişkilendirme dahil karıştırılma ihtimalini doğuracak düzeyde bulunması gerekir.

Somut olayda ise; Toplanan deliller, taraf iddia ve delilleri, davacıya ait marka tescil belgesi değişik işdosyasına sunulu rapor ve davalı kullanımına esas görseller incelendiğinde;

... Fikri Ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi ... D.

İş Sayılı dosyası üzerinden gerçekleştirilen yerinde inceleme işlemi neticesinde davalıların “tabelalarında, ... ibaresinde yer alan “...” ibaresini oldukça ufak punto ile kullandığı ve “...” ibaresini öne çıkardıkları ve yine davacı adına tescilli önceki tarihli ... numaralı, ...numaralı, ... numaralı,... numaralı, ... numaralı kelime ve kelime şekil markalarına benzerlik arz eden görseller kullanarak, kullanımlarını, davacıların tescillerine yaklaştırdığı ve davacı markalarının ayırt edicilik karakterini zedelediği ve eylemin marka hakkına tecavüz ve haksız rekabet niteliğinde bulunduğu anlaşılmıştır.

Yine, dava dosyası içeriğinde teknik inceleme ile tespit edilen davalının internet ortamındaki kullanımlarında yine aynı şekilde, “...” ibaresini oldukça ...ile kullandığı ve “...” ibaresini öne çıkardıkları ve yine davacı adına tescilli önceki tarihli ... numaralı, ... numaralı, ...numaralı, ...numaralı, ... numaralı kelime ve kelime* şekil markalarına şekil markalarına benzerlik arz eden görseller kullanarak, kullanımlarını, davacıların tescillerine yaklaştırdığı ve davacı markalarının ayırt edicilik karakterini zedelediği anlaşılmıştır.

Davalıların kullanımlarının ... marka tescili kapsamından uzaklaştığı ve davacı adına tescilli önceki tarihli ...numaralı, ...numaralı, ...numaralı, ... numaralı, ... numaralı kelime ve kelime şekil markalarına yaklaştırılarak, aynı iştigal alanında, ...

Sınıfta yer alan eğitim ve öğretim hizmetlerinde kullanılmakla, tüketici nezdinde iltibasa sebebiyet verilmek sureti ile 6769 Sayılı SMK” nın 29. Maddesi kapsamında tecavüze sebebiyet verir nitelikte olduğu husus da bilirkişilerce tespit edilmiştir.Davalılardan...’un eğitimci olmadığından bahisle sorumlu olmadığı ileri sürülmüş ise de; bilişim uzmanında yapılan teknik incelemede Site tescil bilgilerinde. Alan adının ...

Ltd. firması tarafından ... adına kayıt edildiği, alan adının 19.12.2023 tarihinde kayıt ettirildiği ve 19.12.2024 tarihine kadar kayıtlı olduğu,... bilgilerinde;* İletişim numaralarının ...,* Adresinin “...” olduğu tespit edilmiş olduğunu, Değişik iş dosyasında tespit yapılan yerinde ... adresi( ....”) olması nedeniyle davalıların her ikisinin de sorumlu olduğu anlaşılmıştır.

Davacı yana ait ... nolu ... şekil markasının ... Sınıf için 29.6.2016 tarihinde tescil edildiği keza davacının ... nolu markalarının davacı adına tescilli olup, davalı yanın izinsiz olarak davacıya ait bilim adamı görsellerini tabela ve internet ortamında izinsiz kullandıkları sabittir.

Davalıların kullanımlarının lisans aldıklarını iddia ettikleri ... marka tescili kapsamından uzaklaştığı ve davacı adına tescilli önceki tarihli ... numaralı, ... numaralı, ... numaralı, ... numaralı, ... numaralı kelime ve kelime ve şekil markalarına yaklaştırılarak, aynı iştigal alanında, ...

Sınıfta yer alan eğitim ve öğretim hizmetlerinde kullanılmakla, tüketici nezdinde iltibasa sebebiyet verilmek sureti ile 6769 Sayılı SMK” nın 29. Maddesi kapsamında tecavüze sebebiyet verir nitelikte olduğu eylemin aynı zamanda haksız rakabete neden olduğu anlaşılmıştır.

Davalıların hiçbir teknik zorunluluk bulunmamasına rağmen, tabela ve internet ortamındaki tanıtımlarında, aynı sektörde faaliyet gösteren davacı adına tescilli eski tarihli şekil markalarının benzerlerinin kullanılması sureti ile tüketici nezdinde karıştırılma yol açabileceği gözetilerek, davalı kullanımlarının haksız rekabete sebebiyet verebileceği anlaşılmıştır.

Davalıların eylemi tecavüz teşkil etiğinden maddi tazminat isteminin incelenmesi gereklidir.... Sayılı Değişik İş Dosyasında; Kurumun adının ... olduğu ,açılma tarihinin 08.11.2017 ve çalışma ruhsatı tarihinin 22.11.2017 olduğu ,kurucu temsilcisinin ... olduğu ,kurumun durumunun açık olarak görünmekte olduğu lise sınıflarına ve mezunlara yönelik olarak matematik bilim grubu l, I, İl ve IV programlarının verilmekte olduğu tespit edilmiştir. Gelir İdaresi Başkanlığından gelen 2022 Yılı Yıllık Gelir Beyanından davalının 99.587,05 TL, 2023 Yılı 3.dönem Geçici Vergi Beyanından 91.958,51 TL gelir kaydettiği görülmüştür.

Davacı lisans örneksemesine göre bir tazminat talep ettiğinden İTO den emsal lisans sorulmuş, cironun %10 unun emsal olabileceği bildirilmiştir.

Lisans bedeli götürü bir bedel olarak üretim veya satışa bağlı olmaksızın baştan belirlenebileceği gibi uygulamada daha ziyade ciroya uygulanacak bir orana göre tespit edildiği görülmektedir. Ancak sadece davacı tarafın cirosu yada davalının cirosu esas alınarak belirlenen lisans bedelinin bazen hakkaniyete aykırı durumlara yol açabileceğini belirtmek gerekir. Lisans bedeli hesaplanırken sadece marka hakkı sahibinin cirosu, elde ettiği kazancın değil, davalının cirosu, üretim ve satış kapasitesi, satabileceği ürün miktarı da nazara alınarak davalının ticari iş ve işlem hacmine uygun bir bedelin belirlenmesi gerekmektedir.”

Lisans bedelinin yıllık brüt satış tutarlarının toplamı üzerinden belirlenmesi de kullanımın niteliğine ve sektöre göre farklılık gösterdiğinden bazı durumlarda toplam üzerinden bir hesaplama hakkaniyete aykırı olacaktır. Nitekim öncelikle davacıların yıllık brüt satış tutarlarının ne kadarlık kısmının davalının tecavüzüne konu ürünlerine dair olduğunun açıklığa kavuşturulması, bu husus açıklığa kavuşturulduktan sonra lisans bedeli hesaplamasının yapılması gerekir.

Diğer bir deyişle ilk olarak davacının satışını gerçekleştirdiği tüm ürünlerdeki ciro değil, tecavüze konu ürünlerin cirosu hesap edilmelidir. Daha sonra ise davalının üretim hacmi gibi diğer kriterlere geçilerek menfaatler dengesine uygun bir sonuca varılmalıdır.Bu nedenle tecavüze konu olan ürünün çeşidi ve fiyatı ile markanın tanınmışlığına göre ciroya uygulanan oran %25 lere kadar da çıkabilmektedir.

Sektör bilirkişisinin de isabet ile raporda tespit ettiği gibi, Huzurdaki davada ,davacının 1997 yılında dershanecilik hizmeti ile faaliyete başladığı bugün itibari ile 140 şubesi olduğu ,Anaokulu, İlkokul, Ortaokul, Anadolu Lisesi ,Fen lisesi ve kurs olarak eğitim faaliyetine devam ettiği davalı tarafın ise ...Değişik İş dosyasında ,lise sınıflarına ve mezunlara yönelik olarak matematik bilim grubu I, Il, Ill ve IV programları konusunda eğitim hizmet verdiği,Bu değerlendirmeler sonucu ,Lisans bedeli,

tecavüz eden- davalıya ait ciroya Ticaret odasından gelen Müzekkerede yer alan %10 lisans bedeli oranı uygulanarak hesaplanmıştır.Bu oran raporun gerekçeli olarak hazırlanması nedeniyle mahkememizce de hakkaniyete uygun bir oran olduğu anlaşılmıştır.

Mali kayıtlara göre davalının dokuz aylık Gelir Geçici Vergi Beyanında yer alan gelir rakamı ve ...Değişik İş Dosyasındaki faaliyetlere ilişkin süre ve davalının İzmir gibi büyük bir elde faaliyet göstermesi eylemin davacı markasına yanaşarak davacının lisansı ile bu faaliyeti yürüttüğü izlenimi vermesi de gözetilerek 2022 yılı için 99.587,05 x %10= 9.587,05 TL 2023 yılı ilk altı ay için 61.323,34 X%10= 6.132.33 TL TOPLAMDA: 15.710,38 TL LİSANS bedeli hesaplandığı ve bu hesaplamanın mali veriler ve tarafların ciroları ile uyumlu olduğu hakkaniyete uygun bulunduğu anlaşılmıştır.

Davacı yanın tescilli markaları ile davalıların yanın kullanımlarının iltibas yaratacak şekilde benzerlik arz ettiği, ilgili kullanımların davacı yanın markasına tecavüz teşkil eder aynı zamanda haksız rakabete neden olacak mahiyette olduğu, davalıların markaları üstün bir hak ile kullandığına dair delil de sunmadığı gözetildiğinde; bilirkişi raporu dikkate alınarak Davalıların eyleminin davacının tescilli marka hakkına tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitine, durdurulmasına, önlenmesine ,,tedbire hükmedilmesine,

hükmün ilanında hukuki yararı bulunduğundan hüküm özetinin karar kesinleştiğinde trajı en yüksek 3 gazete f kez yayınlanmasına, Marka hakkını ihlal nedeniyle 15.710.38 TL maddi tazminatın ve tarafların ekonomik ve dosyaya yansıyan ticari ve sosyal durumlarına göre takdiren 20.000 TL manevi tazminatın tespit tarihi olan 12.6.2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan tahsiline,karar verilmesi gerektiğinden aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Katip · ¸ Hakim · ¸