İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/271 K.2024/792

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Davacının , ... San Tic Ltd Şti ile yapmış olduğu ticari alışveriş karşılığında ... / ... Şubesinin ... Iban nolu hesaptan verilme Keşidecisi ...

Ltd Şti olan 26.02.2023 tarihli 75.000 TL miktarlı ... seri nolu ve 01.04.2023 tarihli 445.000 TL miktarlı ... seri nolu iki adet çeki aldığını, işbu çekleri aldığına ilişkin 17.09.2022 tarih 174 nolu tahsilat makbuzu (Tahsilat makbuzu, 3 adet fatura, İrsaliye ek olarak sunulduğu) ile sabit olduğunu, davaacının müşterisi ile açık hesap çalıştığını, müşteri hesap beli bir miktara geldiğinde ödeme yapıldığını, söz konusu iki adet çeki davacının elinde iken 19.09.2022 günü davacının hesabının bulunduğu ...

Bankası / ... Şubesi'ne takasa verilmek üzere kaşelenip ciro yapılmış olarak götürülür iken yolda düşürülerek kaybedildiğini, çeklerin kaybedilmesi üzerine ...

E Sayılı dosyası ile çeklerin iptali için dava açıldığını ve ödeme yasağı kararı verildiğini, ödeme yasağı kararı ilgili banka şubesine bildirildiğini, davalı ... ... nolu telefonundan, davacının kullandığı ... nolu telefonunu arayarak çekler hakkında bilgi istemiş ve davacının çekleri kaybettiğini çeklerin iptali için dava açtığını söylediğini, davalı ...'e Whatsapp'dan ödeme yasağının kararını fotoğrafını mesaj olarak gönderdiğini, davanın derdest iken keşidecinin hesaplarına bloke konulması üzerine ....tarafından sadece çek keşidecisi ...

İç ve Dış Ticaret Ltd Şti aleyhine icra takibi başlattığının görüldüğünü, davalı, çeklerin kayıp olduğunu bile bile aldığını ve kötü niyetli olarak icra takibi başlattığını, dava ve takip konusu çekler incelendiğinde 445.000 TL miktarlı çekin arkasında 03.04.2023 tarihinde ödeme yasağı kararının derç edilmiş olduğunun görüleceğini, takipte taraf olunmadığından dolayı takip dosya fotokopisi taraflarına verilmediğinden diğer çeki inceleme imkanı olmadığını, çeklerin arkasındaki ciro silsilesi bozulduğunu, şirketten sonra cirosu bulunan ... ile davacının her olmadığı gibi bu kişiyi davacının tanımadığını,

çekin arkasındaki cirolar gerçek bir ticari ilişki neticesinde yapılmadığını, davalı ...'in yalnızca çek keşidecisi hakkında icra takibi başlatması da kötü niyetli olduğunu ortaya koyduğunu, davalının gerçekten alacaklı olsa idi, çeki kendisine getiren ve çekte cirosu olan ... hakkında da icra takibi başlatması gerektiğini, davacının, davalılara hiçbir borcu bulunmadığını, takip başlatan ... yasal ve meşru hamil olmadığını, kötü niyetli olarak icra takibi başlattığını, çekleri tahsil etmeye çalıştığını, çeklerin yasal hamili davacı olduğu,

keşidecinin hesaplarına haciz konulması nedeniyle cebri icra yoluyla çek bedellerinin icra dosyasına yatırılması halinde ve davalıya paranın ödenmesi durumunda davacının telafisi imkansız zararlar ortaya çıkacağını, bu nedenle icra dosyasına yatırılacak olan paranın dava neticesine kadar ödenmemesi yönünde tedbir kararı verilmesi talep edildiğini, davacı açısından telafisi imkansız zararların ortaya çıkmaması için iş bu dava neticesine kadar icra dosyasına ödenecek paranın davalı/takip alacaklısına ödenmemesi için ihtiyati tedbir karar verilmesine,

davanın kabulü ile davalılara dava konusu çeklerden davacının alacaklı olduğunun tespitine, icra dosyasına ödenecek paranın davacıya ödenmesine, davalıların %20 kötü niyet tazminatına mahkumiyetine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesi talep ve dava edilmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davalının ticari ilişkisi sonrasında doğan alacağına istinaden davaya konu çekler ile ...'dan ödeme aldığını, dolayısıyla davalı çeklerin meşru hamili konumunda olduğunu, davaya konu çekler incelendiğinde, çek üzerindeki ciro silsilesinin bozulmadığını, davalı tarafından başlatılan icra takibinin doğrudan keşideciye yöneltildiğini, mevzu bahis icra takibinde taraf sıfatı dahi olmayan davacı taraf ile birlikte herhangi bir cirantaya bu husumet yönetilmediğini, davalının icra takibini cirantalara yöneltmemesinin tamamen hak arama kapsamında olduğunu, icra takibinin tüm cirantalara yöneltilmesine ilişkin yasal bir zorunluluk da bulunmadığını,

davalının, keşideci hakkında başlatmış olduğu icra takibinin hangi şekilde kötü niyetli olarak başlatıldığı hususunun taraflarınca anlaşılamadığını, davalının hak arama hürriyet çerçevesinde hukuka uygun bir biçimde alacağının tahsili için icra takibi başlatmak zaruretinde kaldığını, öncelikle davanın reddine, davacının %20 kötü niyet tazminat mahkumiyetine karar verilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLER VE GEREKÇE

Tebligatlar usulüne uygun yapılmış olup, ....Asliye Ticaret Mahkemesinin ...E. Sayılı dosyası sureti, ....İcra Müdürlüğünün ... E. Sayılı dosyası sureti, davacı şirketin dava konusu çekleri müşterisinden aldığına ilişkin 17.09.2022 tarih ve ... nolu tahsilat makbuzu, Ticari defter ve kayıtlar, Bilirkişi incelemesi, davacı şirketin, müşterisi ... ...San. Tic. Ltd, Şti.

Ne kesmiş olduğu 15.03.2022 tarih ve ... fatura nolu, ....503,80 TL miktarlı fatura ve irsaliyesi, 18.04.2022 tarih ve ... fatura nolu, 37.736,40 TL miktarlı fatura ve irsaliyesi, 22.09.2022 tarih ve EKP ... fatura nolu, 319.072,00 TL miktarlı fatura ve irsaliye fotokopiler, Davacı şirket yetkilisinin telefonundan davalı ...'in telefonuna whatsappdan ödeme yasağı kararının gönderildiğine ilişkin mesaj görüntüsü, 23.12.2022 tarihli ...

Fatura No'lu fatura, 23.09.2022 tarihli ... Fatura No'lu fatura, her türlü yasal deliller dosya arasına alınmıştır.

Dava, menfi tespit ve istirdat davasıdır.

Bilirkişi ... tarafından sunulan 01/04/2024 tarihli raporunda özetle ; ... İcra Md ... E Sayılı Kambiyo takibine konu edilen ... A.Ş ... Şubesi'nin 26.02.2023 tarihli ... seri nolu 75.000 TL bedelli ve 01.04.2023 tarihli ... seri nolu 445.000 TL bedelli iki adet çekin ... Ltd Şti tarafından ticari ilişki gereğince Dava dışı ...

San Tic Ltd Şti emrine düzenlendiğini, dosya kapsamındaki takip ve dava konusu çek fotokopileri üzerinde yapılan incelemede, çeklerde silinti, kazıntı olmadığını, söz konusu çekler, ... San Tic Ltd Şti tarafında ciro edilerek ticari ilişki çerçevesinde Davacı ... ... San Tic Ltd Şti'ne ticari borcuna mahsuben 17.09.2022 tarih ... nolu tahsilatmakbuzu ile teslim edildiğini, dava konusu çeklerin davacı tarafından elde edilmesinde davacı ile dava dışı ... ve ...

San Tic Ltd Şti ile olan ticari ilişki olduğu ve söz konusu çekler davacı ticari defter ve muavin kayıtlarında kayıtlı olduğunu, davacı kayıtlarında, davacının davalılarla ticari ilişkinin varlığına dair her hangi bir tespit yapılamadığını, davalılar veya vekillerinin inceleme gün ve saatte hazır olmadığını, ticari defter kayıt belgelerini de incelemeye sunulmadığından bu yönde her hangi bir tespit ve değerlendirme yapılamadığını, çeklerde, davacıdan sonra Ciranta olarak görülen davalılar ... ve ... arasında her hangi bir ticari ilişkinin varlığına ilişkin tespit yapılamadığını, diğer yandan, davalı ... vekilinin cevap dilekçesinde,

dava konusu çeklerin ciro yoluyla ...'a yapılan iş karşılığı düzenlenen 23.12.2022 tarihli ... seri nolu ve 23.09.2022 tarihli ... seri nolu fatura alacaklarına istinaden elde edildiğini, davalı ... diğer davalı ... ile aralarındaki ticari ilişkinin var olup olmadığı hususu her hangi bir kayıt ibraz edilmediğinden bu hususta tespit ve kanaat oluşmadığı tespit ve rapor edilmiştir.

Tarafların iddia ve savunmaları, bilirkişi raporu toplanan deliller ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Menfi tespit davalarında ispat yükünün davalıya ait olduğu kabul edilmekte ise de kıymetli evraka dayalı menfi tespit isteminde davalı elinde senet bulunduğu için karşı ispat kuralı gereği ispat külfetinin davacıya ait olacağı açıktır. 6102 Sayılı TTK'nın 790. maddesinde "Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı taktirde yetkili hamil sayılır." denilmiştir. Bu madde hükmüne göre dava konusu çekteki görünürdeki şekli ciro silsilesine göre davalı yetkili hamil konumunda gözükmektedir.

6102 sayılı TTK'nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." şeklinde bir düzenlemeye yer verilmiştir.

Bu düzenleme uyarınca rıza hilafına elden çıktığı ileri sürülen çekin istirdatına yahut menfi tespite karar verilebilmesi için davacının dava konusu yaptığı çekin yetkili hamili olduğunu kanıtlaması yanında, çeki elinde bulunduran yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap ettiğini ya da iktisapta ağır kusuru bulunduğunu ispat etmesi gereklidir.

Bu durum karşısında davada ispat yükü çekin istirdatına karar verilmesini talep eden davacıya ait olup aksinin kabulü kıymetli evrakın mücerretlik ilkesini ortadan kaldırır.

Somut olayda, istirdat davası yönünden, dava konusu iki adet çek hamili davalıların çeki iktisabında kötüniyetli ya da ağır kusurlu olduğu kanıtlanamamıştır. Dava konusu çeki elinde bulunduran hamil sıfatıyla davalıların çeki edinme sebebini kanıtlamakla dahi yükümlü değildir. Bu husus Yargıtay'ın yerlesik içtihatlarıyla sabittir ve kıymetli evrak hukukunun temel ilkesi olan mücerretlik ilkesinin gereğidir.

Dosya içerisinde yer alan ve denetime açık mali bilirkişi raporunda özetle; ... İcra Md ... E Sayılı Kambiyo takibine konu edilen ... A.Ş / ... Şubesi’nin 26.02.2023 tarihli ... seri nolu 75.000 TL bedelli ve 01.04.2023 tarihli ... seri nolu 445.000 TL bedelli iki adet çekin ... Ltd Şti tarafından ticari ilişki gereğince Dava dışı ... San Tic Ltd Şti emrine düzenlendiği, söz konusu çekler, ... San Tic Ltd Şti tarafında ciro edilerek ticari ilişki çerçevesinde davacı ... ...

San Tic Ltd Şti’ne ticari borcuna mahsuben 17.09.2022 tarih ... nolu tahsilat makbuzu ile teslim edildiği, dava konusu çeklerin davacı tarafından elde edilmesinde davacı ile dava dışı ... ve ... San Tic Ltd Şti ile olan ticari ilişki olduğu ve söz konusu çekler davacı ticari defter ve muavin kayıtlarında kayıtlı olduğu anlaşılmıştır.

Buna karşın davalı ...'in cevap dilekçesinde özetle söz konusu çekleri diğer davalı ...'a ait arazide yapılan inşaat işi ve konteyner yapım işine karşılık aldıklarını beyan etmekle ...

Vergi Dairesi Müdürlüğüne yazılan müzekkere ile davalıya ait BA/BS formları celp edilmekle davalının sunduğu faturalara ilişkin söz konusu faturaların defterlerine işlendiği ve bu hususun Vergi Dairesinden gelen yazıl cevabından da anlaşıldığı göz önüne alınarak ispat edilemeyen davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır